Issues
選擇版本
Aṭṭhakanipāta-aṭṭhakathā
Aṭṭhakanipāta-aṭṭhakathā

Uposathasuttavaṇṇanā

作者: _System_commentary_ @ Administrator

10. Uposathasuttavaṇṇanā

20. Dasame tadahuposatheti ( udā . aṭṭha .45; sārattha . ṭī . cūḷavagga 3.383) tasmiṃ uposathadivasabhūte ahani . Uposathakaraṇatthāyāti ovādapātimokkhaṃ uddisituṃ .
Uddhastaṃ aruṇan ti aruṇuggamanaṃ . Uddisatu , bhante , bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkhan ti thero bhagavantaṃ pātimokkhuddesaṃ yāci . Tasmiṃ kāle ‘‘ na , bhikkhave , anuposathe uposatho kātabbo ’’ ti ( mahāva .136) sikkhāpadassa apaññattattā . Kasmā pana bhagavā tiyāmarattiṃ vītināmesiV3.215 ? Tato paṭṭhāya ovādapātimokkhaṃ anuddisitukāmo tassa vatthuṃ pākaṭaṃ kātuṃ . Addasāti kathaṃ addasa ? Attano cetopariyañāṇena tassaṃ parisati bhikkhūnaṃ cittāni parijānanto tassa dussīlassa cittaṃ passi . Yasmā pana citte diṭṭhe taṃsamaṅgīpuggalo diṭṭho nāma hoti , tasmā ‘‘ addasā kho āyasmā mahāmoggallānoM3.232 taṃ puggalaṃ dussīlan ’’ tiādi vuttaṃ . Yatheva hi anāgate sattasu divasesu pavattaṃ paresaṃ cittaṃ cetopariyañāṇalābhī jānāti , evaṃ atītepīti . Majjhe bhikkhusaṅghassa nisinnan ti saṅghapariyāpanno viya bhikkhusaṅghassa anto nisinnaṃ . Diṭṭhosīti ayaṃ na pakatattoti bhagavatā diṭṭho asi . Yasmā ca evaṃ diṭṭho , tasmā natthi te tava bhikkhūhi saddhiṃ ekakammādisaṃvāso . Yasmā pana so saṃvāso tava natthi , tasmā uṭṭhehi , āvusoti evamettha padayojanā veditabbā . Tatiyampi kho so puggalo tuṇhī ahosīti anekavāraṃ vatvāpi ‘‘ thero sayameva nibbinno oramissatī ’’ ti vā ,‘‘ idāni imesaṃ paṭipattiṃ jānissāmī ’’ ti vā adhippāyena tuṇhī ahosi . Bāhāyaṃ gahetvāti ‘‘ bhagavatā mayā ca yāthāvato diṭṭho , yāvatatiyaṃ ‘ uṭṭhehi , āvuso ’ ti ca vutto na vuṭṭhāti , idānissa nikkaḍḍhanakālo , mā saṅghassa uposathantarāyo ahosī ’’ ti taṃ bāhāyaṃ aggahesi , tathā gahetvā . Bahi dvārakoṭṭhakā nikkhāmetvāti dvārakoṭṭhakā dvārasālāto nikkhāmetvā . Bahīti pana nikkhāmitaṭṭhānadassanaṃ . Atha vā bahidvārakoṭṭhakāti bahidvārakoṭṭhakatopi nikkhāmetvā , na antodvārakoṭṭhakato eva . Ubhayatthāpi vihārato bahikatvāti attho . Sūcighaṭikaṃ datvāti aggaḷasūciñca uparighaṭikañca ādahitvā , suṭṭhutaraṃ kavāṭaṃ thaketvāti attho . Yāva bāhāgahaṇāpi nāmāti iminā ‘‘ aparisuddhā , ānanda , parisā ’’ ti vacanaṃ sutvā eva hi tena pakkamitabbaṃ siyā , evaṃ apakkamitvā yāva bāhāgahaṇāpi nāma so moghapuriso āgamessati , acchariyamidanti dasseti . Idañca garahanacchariyamevāti veditabbaṃ . Atha bhagavā cintesi – ‘‘ idāni bhikkhusaṅghe abbudo jāto , aparisuddhā puggalā uposathaṃ āgacchanti , na ca tathāgatā aparisuddhāya parisāya uposathaṃ karonti , pātimokkhaṃ uddisanti . Anuddisante ca bhikkhusaṅghassa uposatho pacchijjati . Yaṃnūnāhaṃ ito paṭṭhāya bhikkhūnaṃyeva pātimokkhuddesaṃ anujāneyyan ’’ ti . Evaṃ pana cintetvā bhikkhūnaṃyeva pātimokkhuddesaṃ anujāni . Tena vuttaṃ ‘‘ atha kho bhagavā … pe … pātimokkhaṃ uddiseyyāthā ’’ ti . Tattha na dānāhan ti idāni ahaṃ uposathaṃ naM3.233 karissāmi , pātimokkhaṃ na uddisissāmīti paccekaṃ na -kārena sambandho . Duvidhañhi pātimokkhaṃ – āṇāpātimokkhaṃ , ovādapātimokkhantiV3.216 . Tesu ‘‘ suṇātu me , bhante ’’ tiādikaṃ ( mahāva .134) āṇāpātimokkhaṃ . Taṃ sāvakāva uddisanti , na buddhā , yaṃ anvaddhamāsaṃ uddisīyati . ‘‘ Khantī paramaṃ … pe … sabbapāpassa akaraṇaṃ … pe … anupavādo anupaghāto … pe … etaṃ buddhāna sāsanan ’’ ti ( dī . ni .2.90; dha . pa .183-185; udā .36; netti .30) imā pana tisso gāthā ovādapātimokkhaṃ nāma . Taṃ buddhāva uddisanti , na sāvakā , channampi vassānaṃ accayena uddisanti . Dīghāyukabuddhānañhi dharamānakāle ayameva pātimokkhuddeso , appāyukabuddhānaṃ pana paṭhamabodhiyaṃyeva . Tato paraṃ itaro . Tañca kho bhikkhūyeva uddisanti , na buddhā , tasmā amhākampi bhagavā vīsativassamattaṃ imaṃ ovādapātimokkhaṃ uddisitvā imaṃ antarāyaṃ disvā tato paraṃ na uddisi . Aṭṭhānan ti akāraṇaṃ . Anavakāsoti tasseva vevacanaṃ . Kāraṇañhi yathā tiṭṭhati ettha phalaṃ tadāyattavuttitāyāti ‘‘ ṭhānan ’’ ti vuccati , evaṃ ‘‘ avakāso ’’ tipi vuccati . Yan ti kiriyāparāmasanaṃ . Aṭṭhime , bhikkhave , mahāsamuddeti ko anusandhi ? Yvāyaṃ aparisuddhāya parisāya pātimokkhassa anuddeso vutto , so imasmiṃ dhammavinaye acchariyo abbhuto dhammoti taṃ aparehipi sattahi acchariyabbhutadhammehi saddhiṃ vibhajitvā dassetukāmo paṭhamaṃ tāva tesaṃ upamābhāvena mahāsamudde aṭṭha acchariyabbhutadhamme dassento satthā ‘‘ aṭṭhime , bhikkhave , mahāsamudde ’’ tiādimāha .
Uposathasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Mahāvaggavaṇṇanā niṭṭhitā .