Issues
Select Version
Parivāravaṇṇanā
Parivāravaṇṇanā

Cūḷasaṅgāmaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Cūḷasaṅgāmaṃ
Anuvijjakassa paṭipattivaṇṇanā
365. TatraM2.299 hīti tasmiṃ sannipāte .
Attapaccatthikāti lajjipesalassa codakapāpagarahīpuggalassa anatthakāmā verīpuggalā .
Sāsanapaccatthikāti attano anācārānuguṇaṃ buddhavacanaṃ pakāsento taṇhāgatikā , diṭṭhigatikā ca .
Ajjhogāhetvāti alajjiabhibhavanavasenaV2.284 saṅghamajjhaṃ pavisitvā .
So saṅgāmāvacaroti so codako saṅgāmāvacaro nāma .
Diṭṭhasutamutampi rājakathādikan ti diṭṭhasutavaseneva rājacorādikathaṃ , mutavasenapi annādikathañca akathentenāti yojetabbaṃ .
Kappiyākappiyanissitā vātiādīsu rūpārūpapaṭicchedapadena sakalaabhidhammatthapiṭakattaṃ dasseti .
Samathācārādīhi paṭisaṃyuttan ti sakalasuttantapiṭakattaṃ .
Tattha samathācāro nāma samathabhāvanākkamo .
Tathā vipassanācāro .
Ṭhānanisajjavattādinissitāti saṅghamajjhādīsu garucittīkāraṃ paccupaṭṭhapetvā ṭhānādikkamanissitā ceva cuddasamahāvattādivattanissitā ca , ādi -saddena appicchatādinissitā cāti attho .
Pañhe uppanneti kenaci uppanne pañhe pucchite .
Idañca upalakkhaṇamattaṃ , yaṃ kiñci upaṭṭhitaṃ dhammaṃ bhāsassūti adhippāyo .
Kulapadeso nāma khattiyādijātiyampi kāsikarājakulādikulaviseso .
Etamevāha ‘‘ kulapadeso khattiyakulādivaseneva veditabbo ’’ ti .
Sannipātamaṇḍaleti attano anuvijjamānappakāraṃ saṅghassa ñāpanatthaṃ uṭṭhāya saṅghasannipātamajjhe ito cito ca paresaṃ mukhaṃ olokentena na caritabbaṃ .
Yathānisinneneva dhammavinayānuguṇaṃ vinicchayaṃ yathā sabbe suṇanti , tathā vattabbanti attho .
Pāḷiyaṃ acaṇḍikatenāti akatacaṇḍabhāvena , apharusenāti attho .
‘‘ Hitānukampinā ’’ ti etena mettāpubbabhāgo vutto .
‘‘ Kāruṇikena bhavitabban ’’ ti iminā appanāppattakaruṇā vuttā .
‘‘ Hitaparisakkinā ’’ ti iminā karuṇāpubbabhāgo .
Tenāha ‘‘ karuṇā ca karuṇāpubbabhāgo ca upaṭṭhāpetabboti ayaṃ padadvayepi adhippāyo ’’ ti .
Lajjiyāti lajjinī .
AnuyogavattaṃM2.300 kathāpetvāti ‘‘ kālena vakkhāmī ’’ tiādinā ( pari .362) vuttavattaṃ .
Anuyuñjanācārakkameneva anuyuñjanaṃ anuyogavattaṃ nāma , taṃ kathāpetvā teneva kamena anuyuñjāpetvāti attho .
Ujumaddavenāti ettha ajjhāharitabbapadaṃ dasseti ‘‘ upacaritabbo ’’ ti .
‘‘ Dhammesu ca puggalesu cā ’’ ti idaṃ ‘‘ majjhattena bhavitabban ’’ ti pakatena sambandhitabbanti āha ‘‘ dhammesu ca puggalesu ca … pe … majjhattoti veditabbo ’’ ti .
Yañhi yattha katthaci kattabbaṃ , taṃ tattha atikkamanto majjhatto nāma na hoti , dhammesu ca gāravo kattabbo .
Puggalesu pana mettābhāvena pakkhapātagāravo .
Tasmā imaṃ vidhiṃ anatikkantova tesu majjhattoti veditabbo .
366. Saṃsandanatthan ti āpatti vā anāpatti vāti saṃsaye jāte saṃsanditvā nicchayakaraṇatthaṃV2.285 vuttanti adhippāyo .
Atthadassanāyāti sādhetabbassa āpattādiupameyyatthassa codakacuditake attano paṭiññāya eva sarūpavibhāvanatthaṃ .
Attho jānāpanatthāyāti evaṃ vibhāvito attho codakacuditakasaṅghānaṃ ñāpanatthāya nijjhāpanatthāya , sampaṭicchāpanatthāyāti attho .
Puggalassa ṭhapanatthāyāti codakacuditake attano paṭiññāya eva āpattiyaṃ , anāpattiyaṃ vā patiṭṭhāpanatthāya .
Sāraṇatthāyāti pamuṭṭhasarāpanatthāya .
Savacanīyakaraṇatthāyāti dose sāritepi sampaṭicchitvā paṭikammaṃ akarontassa savacanīyakaraṇatthāya .
‘‘ Na te apasādetabbā ’’ ti idaṃ adhippetatthadassanaṃ .
Tattha avisaṃvādakaṭṭhāne ṭhitā eva na apasādetabbā , na itareti daṭṭhabbaṃ .
Appaccayaparinibbānatthāyāti āyatiṃ paṭisandhiyā akāraṇabhūtaparinibbānatthāya .
Parinibbānañhi nāma khīṇāsavānaṃ sabbapacchimā cuticittakammajarūpasaṅkhātā khandhā , te ca sabbākārato samucchinnānusayatāya punabbhavāya anantarādipaccayā na honti aññehi ca taṇhādipaccayehi virahitattā .
Tasmā ‘‘ appaccayaparinibbānan ’’ ti vuccati .
Tan ti vimuttiñāṇadassanaṃ .
Tenevāha ‘‘ tasmin ’’ ti .
Vinayamantanāti vinayavinicchayo .
Sotāvadhānan ti sotassa odahanaṃ , savananti attho .
Tenāha ‘‘ yaṃ uppajjati ñāṇan ’’ ti .
Yathāvuttāya vinayasaṃvarādikāraṇaparamparāya vimuttiyā eva padhānattā sā puna cittassa vimokkhoti uddhaṭoti āha ‘‘ arahattaphalasaṅkhāto vimokkho ’’ ti .
Atha vā yo yaṃ kiñci dhammaṃ anupādiyitvāM2.301 parinibbānavasena cittassa cittasantatiyā , tappaṭibaddhakammajarūpasantatiyā ca vimokkho vimuccanaṃ apunappavattivasena vigamo , etadatthāya etassa vigamassatthāya evāti evaṃ nigamanavasenapettha attho veditabbo .
367. Anuyogavattagāthāsu kusalena buddhimatāti sammāsambuddhena .
Katan ti nibbattitaṃ , pakāsitanti attho .
Tenevātiādīsu teneva katākatassa ajānaneva pubbāparaṃ ajānanassa , aññassapi bhikkhuno yaṃ katākataṃ hoti , tampi na jānātīti attho .
Attano sadisāyāti yathāvuttehi dosehi yuttatāya attanā sadisāya .
Anuvijjakassa paṭipattivaṇṇanā niṭṭhitā .