Adhikaraṇapariyāyavāravaṇṇanā
293. Chaṭṭhe
M2.279 pariyāyavāre alobho pubbaṅgamotiādi sāsanaṭṭhitiyā aviparītato dhammavādissa vivādaṃ sandhāya vuttaṃ .Aṭṭhārasa bhedakaravatthūni ṭhānānīti dhammādīsu adhammotiādinā gahetvā dīpanāni idheva bhedakaravatthūni , tāni eva kāyakalahādivivādassa kāraṇattā ṭhānāni , okāsattā vatthūni , ādhārattā bhūmiyoti ca vuttāni .
Abyākatahetūti asekkhānaṃ vivādaṃ sandhāya vuttaṃ .
Dvādasa mūlānīti kodho upanāho , makkho palāso , issā macchariyaṃ , māyā sāṭheyyaṃ , pāpicchatā mahicchatā , sandiṭṭhiparāmāsitā ādhānaggāhīduppaṭinissajjitānīti imesaṃ channaṃ yugaḷānaṃ vasena cha dhammā ceva lobhādayo cha hetū cāti dvādasa dhammā vivādādhikaraṇassa mūlāni .
294. Cuddasa mūlānīti tāneva dvādasa kāyavācāhi saddhiṃ cuddasa anuvādādhikaraṇassa mūlāni .
295. Pathavīkhaṇanādīsu paṇṇattivajjesu kusalābyākatacittamūlikā āpatti hotīti dassetuṃ ‘‘ alobho pubbaṅgamo ’’ tiādi vuttaṃ .
Satta āpattikkhandhā ṭhānānītiādi sattannaṃ āpattikkhandhānaṃ
V2.265 paṭicchādanapaccayā āpattisambhavato vuttaṃ .‘‘ Āpattādhikaraṇapaccayā catasso āpattiyo āpajjatī ’’ ti ( pari .290) hi vuttaṃ .
‘‘ Cha hetū ’’ ti idaṃ kusalānaṃ āpattihetuvohārassa ayuttatāya vuttaṃ , na pana kusalahetūnaṃ abhāvato .
‘‘ Alobho pubbaṅgamo ’’ ti hi ādi vuttaṃ .
Āpattihetavo eva hi pubbaṅgamanāmena vuttā .
296. Cattāri kammāni ṭhānānītiādīsu apalokanavācā , ñattiādivācāyo ca kammānīti vuttaṃ .
Tā eva hi ekasīmāyaṃ sāmaggimupagatānaṃ kammappattānaṃ anumatiyā sāvanakiriyānipphattisaṅkhātassa saṅghagaṇakiccasabhāvassa kiccādhikaraṇassa adhiṭṭhānābhāvena ‘‘ ṭhānavatthubhūmiyo ’’ ti vuccanti .
Ekaṃ mūlaṃ saṅghoti yebhuyyavasena vuttaṃ .
Gaṇañattiapalokanānañhi
M2.280 gaṇopi mūlanti .Ñattito vāti ñattiñattidutiyañatticatutthakammavācānaṃ ñattirūpattā , ñattipubbakattā ca vuttaṃ .
Kammañattikammavācāñattivasena hi duvidhāsu ñattīsu anussāvanāpi kammamūlakantveva saṅgayhanti .
Ñattivibhāgo cāyaṃ upari āvi bhavissati .
‘‘ Ime satta samathā … pe … pariyāyenā ’’ ti idaṃ pucchāvacanaṃ .
‘‘ Siyā ’’ ti idaṃ visajjanaṃ .
‘‘ Kathañca siyā ’’ ti idaṃ puna pucchā .
Vivādādhikaraṇassa dve samathātiādi puna visajjanaṃ .
Tattha ‘‘ vatthuvasenā ’’ ti idaṃ ‘‘ satta samathā dasa samathā hontī ’’ ti imassa kāraṇavacanaṃ .
‘‘ Pariyāyenā ’’ ti idaṃ ‘‘ dasa samathā satta samathā hontī ’’ ti imassa kāraṇavacanaṃ .
Catubbidhādhikaraṇasaṅkhātavatthuvasena ca desanākkamasaṅkhātapariyāyavasena cāti attho .
Adhikaraṇapariyāyavāravaṇṇanā niṭṭhitā .