Paṭhamagāthāsaṅgaṇikaṃ
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā
335. Aḍḍhuḍḍhasatānīti
V2.277M2.292 paññāsādhikāni tīṇi satāni .Viggahapadena manussaviggahaṃ vuttaṃ .
Atirekan ti paṭhamakathinaṃ .
Kāḷakan ti suddhakāḷakaṃ .
Bhūtan ti bhūtārocanaṃ .
Bhikkhunīsu ca akkosoti ‘‘ yā pana bhikkhunī bhikkhuṃ akkoseyyā ’’ ti ( pāci .1029) vuttaṃ sikkhāpadaṃ .
Dvepi ca bhedāti dve saṅghabhedasikkhāpadāni .
Antaravāsaka nāmena aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvarapaṭiggahaṇaṃ vuttaṃ .
Suttan ti suttaṃ viññāpetvā vāyāpanaṃ .
Vikāleti vikālabhojanaṃ .
Cārittan ti purebhattaṃ pacchābhattaṃ cārittaṃ .
Nahānan ti orenaddhamāsanahānaṃ .
Cīvaraṃ datvāti samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā khiyyanaṃ .
Giraggan ti naccagītaṃ .
Cariyāti antovassaṃ cārikacaraṇaṃ .
Tatthevāti vassaṃvutthāya cārikaṃ apakkamitvā tattheva nivāsanaṃ paṭicca paññattasikkhāpadaṃ .
Chandadānenāti pārivāsikena chandadānena .
Pārājikāni cattārīti bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni .
Soḷasāti ādito pañca sikkhāpadāni , kuladūsanañcāti cha , bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni dasa nissaggiyāni .
Catuttiṃsāti paṭhamakathinasuddhakāḷakacīvarapaṭiggahaṇarūpiyacīvaravāyāpanakoseyyamissakaeḷakalomadhovāpanadutiyapattavajjitāni
V2.278 bhikkhuvibhaṅge dvāvīsati , bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni dvādasa cāti catuttiṃsa .Chapaññāsasatan ti vesāliyādīsu paññattāni dvattiṃsasikkhāpadāni ṭhapetvā sesā chapaññāsasataṃ .
Dasa
M2.293 gārayhāti vosāsaappaṭisaṃ viditasikkhāpadadvayañca ṭhapetvā sesāni dasa pāṭidesanīyāni .Dve sattati sekhiyāni surusurukārakasāmisenahatthenapānīyathālakapaṭiggahaṇasasitthakapattadhovanāni tīṇi ṭhapetvā sesāni sekhiyāni .
Seyyāti anupasampannena sahaseyyasikkhāpadaṃ .
Khaṇaneti pathavīkhaṇanaṃ .
Gaccha devateti bhūtagāmasikkhāpadaṃ vuttaṃ .
Sappāṇakaṃ siñcan ti sappāṇodakasiñcanaṃ .
Mahāvihāroti mahallakavihāro .
Aññan ti aññavādakaṃ .
Dvāran ti yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanaṃ .
Sahadhammoti sahadhammikaṃ vuccamāno .
Payopānan ti surusurukārakasikkhāpadaṃ .
Eḷakalomoti eḷakalomadhovāpanaṃ .
Patto cāti dutiyapatto .
Ovādoti bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā ovādo .
Bhesajjan ti catumāsapaccayapavāraṇāsikkhāpadaṃ .
Āraññikoti catutthapāṭidesanīyaṃ .
Ovādoti ovādāya vā saṃvāsāya vā agamanaṃ .
337.‘‘ Ye ca yāvatatiyakā ’’ ti pañhassa ‘‘ ime kho yāvatatiyakā ’’ ti vissajjanaṃ vatvā tadanantaraṃ ‘‘ sādhāraṇaṃ asādhāraṇan ’’ tiādipañhānaṃ vissajjane vattabbe yasmā taṃ avatvā ‘‘ kati chedanakānī ’’ tiādike aṭṭha pañhe antarā vissajjetvā tesaṃ anantarā ‘‘ vīsaṃ dve satāni bhikkhūnaṃ … pe … chacattārīsā bhikkhūnaṃ , bhikkhunīhi asādhāraṇā ’’ tiādinā ukkameneva sādhāraṇādipañhā vissajjitā , tasmā taṃ ukkamavissajjanakāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘ yasmā pana ye ca yāvatatiyakāti ayaṃ pañho ’’ tiādimāha .
338. Dhovanañca paṭiggahotiādigāthā aṭṭhakathācariyānaṃ gāthāva .
Chabbassāni nisīdanan ti dve sikkhāpadāni .
Dve lomāti tiyojanātikkamadhovāpanavasena dve eḷakalomasikkhāpadāni .
Vassikā āraññakena cāti vassikasāṭikā pariyesanaaraññakesu senāsanesu viharaṇasikkhāpadena saha .
Paṇītan ti
V2.279 paṇītabhojanaviññāpanaṃ .Ūnan ti ūnavīsativassūpasampādanaṃ .
Mātugāmena saddhin ti saṃvidhāya gamanaṃ vuttaṃ .
Yā sikkhāti yaṃ sikkhāpadaṃ .
Nisīdane
M2.294 ca yā sikkhāti pamāṇātikkantanisīdanakārāpane yaṃ sikkhāpadaṃ .Tathā vassikā yā ca sāṭikāti etthāpi .
Pāḷiyaṃ sataṃ sattati chaccevime honti ubhinnaṃ asādhāraṇāti bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi asādhāraṇā chacattārīsa , bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇā tiṃsādhikaṃ satañcāti evaṃ ubhinnaṃ asādhāraṇā ca chasattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho .
Sataṃ sattati cattārīti ubhinnaṃ sādhāraṇasikkhānaṃ gaṇanā catusattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho .
Vibhattiyoti āpattikkhandhā ceva uposathapavāraṇādayo ca adhippetā .
Te hi pārājikādibhedena , bhikkhuuposathādibhedena ca vibhajīyanti .
Tenāha ‘‘ vibhattiyo ’’ tiādi .
Tesan ti aṭṭhannaṃ pārājikādīnaṃ .
Dvīhītiādi vivādādhikaraṇādīnaṃ samathehi vūpasamadassanaṃ .
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Pārājikādiāpattivaṇṇanā
339. Idan ti ‘‘ pārājikanti yaṃ vuttan ’’ tiādinā vuttaṃ vacanaṃ sandhāya vadati .
Idañhi heṭṭhā ‘‘ garuka lahukan ’’ tiādinā uddhaṭapañhesu anāgatampi ‘‘ sabbānipetāni viyākarohi , handa vākyaṃ suṇoma te ’’ ti ettha yathāvuttāni aññānipi ‘‘ sabbānipetāni viyākarohi , handa vākyaṃ suṇomā ’’ ti evaṃ gahitamevāti dassento ‘‘ iminā pana āyācanavacanena saṅgahitassā ’’ tiādi vuttaṃ .
Ativassatīti ovassati , vassodakaṃ pavisatīti attho .
Dhammānan ti yathā catupaccaye dhārayatīti dhammo , tesaṃ .
Tenāha ‘‘ saṅkhatadhammānan ’’ ti .
Gāthāsaṅgaṇikan ti gāthāsaṅgaho , te te atthā gāthāhi saṅgahetvā gaṇīyanti kathīyanti etthāti hi gāthāsaṅgaṇikaṃ .
Pārājikādiāpattivaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanānayo niṭṭhito .
Adhikaraṇabhedaṃ
Ukkoṭanabhedādikathāvaṇṇanā
341.‘‘ Alaṃ
M2.295V2.280 āvuso ’’ ti attapaccatthike saññāpetvāti pattacīvarādiatthāya alaṃ bhaṇḍanādikaraṇanti vivādādīsu dosadassanamattena saññāpetvā aññamaññaṃ khamāpetvā vūpasamenti , na pana aññamaññaṃ āpattānāpattidassanavasenāti adhippāyo .Tenāha ‘‘ pāḷimuttakavinicchayenevā ’’ ti .
Visamāni kāyakammādīni nissito bhikkhu visamanissito nāma , micchādiṭṭhinissito gahananissito , balavante purise nissito balavanissito nāmāti dassento ‘‘ eko visamānī ’’ tiādimāha .
Ukkoṭanabhedādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Adhikaraṇanidānādivaṇṇanā
342. Āpattiṃ nissāya uppajjanakaāpattivasenāti paresaṃ , attano ca āpattiṃ paṭicchādentānaṃ vajjapaṭicchādīnaṃ pārājikādiāpattimeva sandhāya vuttaṃ , na sabbāpattiyo .
Kiccaṃ nissāya uppajjanakakiccānan ti ukkhepanīyādikammaṃ nissāya uppajjanakānaṃ tadanuvattikāya bhikkhuniyā yāvatatiyānussāvanānaṃ kiccānaṃ vasena , na sabbesaṃ kiccānaṃ vasenāti .
344. Pāḷiyaṃ ‘‘ katihi adhikaraṇehī ’’ ti pucchāya ‘‘ ekena adhikaraṇena kiccādhikaraṇenā ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Katisu ṭhānesū ’’ ti pucchāya ‘‘ tīsu ṭhānesu saṅghamajjhe , gaṇamajjhe , puggalassa santike ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Katihi samathehī ’’ ti pucchāya ‘‘ tīhi samathehī ’’ ti vuttaṃ .
Tīhipi etehi eko vūpasamanappakārova pucchito , vissajjito cāti veditabbo .
348. Vivādādhikaraṇaṃ
V2.281 hoti anuvādādhikaraṇan tiādīsu vivādādhikaraṇameva anuvādādhikaraṇādipi hotīti pucchāya vivādādhikaraṇaṃ vivādādhikaraṇameva hoti , anuvādādayo na hotīti vissajjanaṃ .Adhikaraṇanidānādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Sattasamathanānātthādivaṇṇanā
354. Adhikaraṇapucchāvissajjane
M2.296 pāḷiyaṃ vipaccayatāya vohāroti virūpavipākāya aññamaññaṃ dukkhuppādanāya kāyavacīvohāro .Medhagan ti vuddhippatto kalaho .
Anusampavaṅkatāti vipatticodanāya anu anu saṃyujjanavasena ninnatā .
Abbhussahanatāti ativiya sañjātussāhatā .
Anubalappadānan ti codakānampi upatthambhakaraṇaṃ .
Kammasaṅgahābhāvenāti saṅghasammukhatādimattassa sammukhāvinayassa saṅghādīhi kattabbakiccesu saṅgahābhāvā .
Sattasamathanānātthādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Adhikaraṇabhedavaṇṇanānayo niṭṭhito .