Paññattivaggo
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikaṃ
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā
335. Aḍḍhuḍḍhasatānīti
V2.277M2.292 paññāsādhikāni tīṇi satāni .Viggahapadena manussaviggahaṃ vuttaṃ .
Atirekan ti paṭhamakathinaṃ .
Kāḷakan ti suddhakāḷakaṃ .
Bhūtan ti bhūtārocanaṃ .
Bhikkhunīsu ca akkosoti ‘‘ yā pana bhikkhunī bhikkhuṃ akkoseyyā ’’ ti ( pāci .1029) vuttaṃ sikkhāpadaṃ .
Dvepi ca bhedāti dve saṅghabhedasikkhāpadāni .
Antaravāsaka nāmena aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvarapaṭiggahaṇaṃ vuttaṃ .
Suttan ti suttaṃ viññāpetvā vāyāpanaṃ .
Vikāleti vikālabhojanaṃ .
Cārittan ti purebhattaṃ pacchābhattaṃ cārittaṃ .
Nahānan ti orenaddhamāsanahānaṃ .
Cīvaraṃ datvāti samaggena saṅghena cīvaraṃ datvā khiyyanaṃ .
Giraggan ti naccagītaṃ .
Cariyāti antovassaṃ cārikacaraṇaṃ .
Tatthevāti vassaṃvutthāya cārikaṃ apakkamitvā tattheva nivāsanaṃ paṭicca paññattasikkhāpadaṃ .
Chandadānenāti pārivāsikena chandadānena .
Pārājikāni cattārīti bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni .
Soḷasāti ādito pañca sikkhāpadāni , kuladūsanañcāti cha , bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni dasa nissaggiyāni .
Catuttiṃsāti paṭhamakathinasuddhakāḷakacīvarapaṭiggahaṇarūpiyacīvaravāyāpanakoseyyamissakaeḷakalomadhovāpanadutiyapattavajjitāni
V2.278 bhikkhuvibhaṅge dvāvīsati , bhikkhunīnaṃ asādhāraṇāni dvādasa cāti catuttiṃsa .Chapaññāsasatan ti vesāliyādīsu paññattāni dvattiṃsasikkhāpadāni ṭhapetvā sesā chapaññāsasataṃ .
Dasa
M2.293 gārayhāti vosāsaappaṭisaṃ viditasikkhāpadadvayañca ṭhapetvā sesāni dasa pāṭidesanīyāni .Dve sattati sekhiyāni surusurukārakasāmisenahatthenapānīyathālakapaṭiggahaṇasasitthakapattadhovanāni tīṇi ṭhapetvā sesāni sekhiyāni .
Seyyāti anupasampannena sahaseyyasikkhāpadaṃ .
Khaṇaneti pathavīkhaṇanaṃ .
Gaccha devateti bhūtagāmasikkhāpadaṃ vuttaṃ .
Sappāṇakaṃ siñcan ti sappāṇodakasiñcanaṃ .
Mahāvihāroti mahallakavihāro .
Aññan ti aññavādakaṃ .
Dvāran ti yāva dvārakosā aggaḷaṭṭhapanaṃ .
Sahadhammoti sahadhammikaṃ vuccamāno .
Payopānan ti surusurukārakasikkhāpadaṃ .
Eḷakalomoti eḷakalomadhovāpanaṃ .
Patto cāti dutiyapatto .
Ovādoti bhikkhunupassayaṃ upasaṅkamitvā ovādo .
Bhesajjan ti catumāsapaccayapavāraṇāsikkhāpadaṃ .
Āraññikoti catutthapāṭidesanīyaṃ .
Ovādoti ovādāya vā saṃvāsāya vā agamanaṃ .
337.‘‘ Ye ca yāvatatiyakā ’’ ti pañhassa ‘‘ ime kho yāvatatiyakā ’’ ti vissajjanaṃ vatvā tadanantaraṃ ‘‘ sādhāraṇaṃ asādhāraṇan ’’ tiādipañhānaṃ vissajjane vattabbe yasmā taṃ avatvā ‘‘ kati chedanakānī ’’ tiādike aṭṭha pañhe antarā vissajjetvā tesaṃ anantarā ‘‘ vīsaṃ dve satāni bhikkhūnaṃ … pe … chacattārīsā bhikkhūnaṃ , bhikkhunīhi asādhāraṇā ’’ tiādinā ukkameneva sādhāraṇādipañhā vissajjitā , tasmā taṃ ukkamavissajjanakāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘ yasmā pana ye ca yāvatatiyakāti ayaṃ pañho ’’ tiādimāha .
338. Dhovanañca paṭiggahotiādigāthā aṭṭhakathācariyānaṃ gāthāva .
Chabbassāni nisīdanan ti dve sikkhāpadāni .
Dve lomāti tiyojanātikkamadhovāpanavasena dve eḷakalomasikkhāpadāni .
Vassikā āraññakena cāti vassikasāṭikā pariyesanaaraññakesu senāsanesu viharaṇasikkhāpadena saha .
Paṇītan ti
V2.279 paṇītabhojanaviññāpanaṃ .Ūnan ti ūnavīsativassūpasampādanaṃ .
Mātugāmena saddhin ti saṃvidhāya gamanaṃ vuttaṃ .
Yā sikkhāti yaṃ sikkhāpadaṃ .
Nisīdane
M2.294 ca yā sikkhāti pamāṇātikkantanisīdanakārāpane yaṃ sikkhāpadaṃ .Tathā vassikā yā ca sāṭikāti etthāpi .
Pāḷiyaṃ sataṃ sattati chaccevime honti ubhinnaṃ asādhāraṇāti bhikkhūnaṃ bhikkhunīhi asādhāraṇā chacattārīsa , bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇā tiṃsādhikaṃ satañcāti evaṃ ubhinnaṃ asādhāraṇā ca chasattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho .
Sataṃ sattati cattārīti ubhinnaṃ sādhāraṇasikkhānaṃ gaṇanā catusattatiadhikaṃ sataṃ sikkhāpadānīti attho .
Vibhattiyoti āpattikkhandhā ceva uposathapavāraṇādayo ca adhippetā .
Te hi pārājikādibhedena , bhikkhuuposathādibhedena ca vibhajīyanti .
Tenāha ‘‘ vibhattiyo ’’ tiādi .
Tesan ti aṭṭhannaṃ pārājikādīnaṃ .
Dvīhītiādi vivādādhikaraṇādīnaṃ samathehi vūpasamadassanaṃ .
Sattanagaresu paññattasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Pārājikādiāpattivaṇṇanā
339. Idan ti ‘‘ pārājikanti yaṃ vuttan ’’ tiādinā vuttaṃ vacanaṃ sandhāya vadati .
Idañhi heṭṭhā ‘‘ garuka lahukan ’’ tiādinā uddhaṭapañhesu anāgatampi ‘‘ sabbānipetāni viyākarohi , handa vākyaṃ suṇoma te ’’ ti ettha yathāvuttāni aññānipi ‘‘ sabbānipetāni viyākarohi , handa vākyaṃ suṇomā ’’ ti evaṃ gahitamevāti dassento ‘‘ iminā pana āyācanavacanena saṅgahitassā ’’ tiādi vuttaṃ .
Ativassatīti ovassati , vassodakaṃ pavisatīti attho .
Dhammānan ti yathā catupaccaye dhārayatīti dhammo , tesaṃ .
Tenāha ‘‘ saṅkhatadhammānan ’’ ti .
Gāthāsaṅgaṇikan ti gāthāsaṅgaho , te te atthā gāthāhi saṅgahetvā gaṇīyanti kathīyanti etthāti hi gāthāsaṅgaṇikaṃ .
Pārājikādiāpattivaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamagāthāsaṅgaṇikavaṇṇanānayo niṭṭhito .
Adhikaraṇabhedaṃ
Ukkoṭanabhedādikathāvaṇṇanā
341.‘‘ Alaṃ
M2.295V2.280 āvuso ’’ ti attapaccatthike saññāpetvāti pattacīvarādiatthāya alaṃ bhaṇḍanādikaraṇanti vivādādīsu dosadassanamattena saññāpetvā aññamaññaṃ khamāpetvā vūpasamenti , na pana aññamaññaṃ āpattānāpattidassanavasenāti adhippāyo .Tenāha ‘‘ pāḷimuttakavinicchayenevā ’’ ti .
Visamāni kāyakammādīni nissito bhikkhu visamanissito nāma , micchādiṭṭhinissito gahananissito , balavante purise nissito balavanissito nāmāti dassento ‘‘ eko visamānī ’’ tiādimāha .
Ukkoṭanabhedādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Adhikaraṇanidānādivaṇṇanā
342. Āpattiṃ nissāya uppajjanakaāpattivasenāti paresaṃ , attano ca āpattiṃ paṭicchādentānaṃ vajjapaṭicchādīnaṃ pārājikādiāpattimeva sandhāya vuttaṃ , na sabbāpattiyo .
Kiccaṃ nissāya uppajjanakakiccānan ti ukkhepanīyādikammaṃ nissāya uppajjanakānaṃ tadanuvattikāya bhikkhuniyā yāvatatiyānussāvanānaṃ kiccānaṃ vasena , na sabbesaṃ kiccānaṃ vasenāti .
344. Pāḷiyaṃ ‘‘ katihi adhikaraṇehī ’’ ti pucchāya ‘‘ ekena adhikaraṇena kiccādhikaraṇenā ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Katisu ṭhānesū ’’ ti pucchāya ‘‘ tīsu ṭhānesu saṅghamajjhe , gaṇamajjhe , puggalassa santike ’’ ti vuttaṃ .
‘‘ Katihi samathehī ’’ ti pucchāya ‘‘ tīhi samathehī ’’ ti vuttaṃ .
Tīhipi etehi eko vūpasamanappakārova pucchito , vissajjito cāti veditabbo .
348. Vivādādhikaraṇaṃ
V2.281 hoti anuvādādhikaraṇan tiādīsu vivādādhikaraṇameva anuvādādhikaraṇādipi hotīti pucchāya vivādādhikaraṇaṃ vivādādhikaraṇameva hoti , anuvādādayo na hotīti vissajjanaṃ .Adhikaraṇanidānādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Sattasamathanānātthādivaṇṇanā
354. Adhikaraṇapucchāvissajjane
M2.296 pāḷiyaṃ vipaccayatāya vohāroti virūpavipākāya aññamaññaṃ dukkhuppādanāya kāyavacīvohāro .Medhagan ti vuddhippatto kalaho .
Anusampavaṅkatāti vipatticodanāya anu anu saṃyujjanavasena ninnatā .
Abbhussahanatāti ativiya sañjātussāhatā .
Anubalappadānan ti codakānampi upatthambhakaraṇaṃ .
Kammasaṅgahābhāvenāti saṅghasammukhatādimattassa sammukhāvinayassa saṅghādīhi kattabbakiccesu saṅgahābhāvā .
Sattasamathanānātthādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Adhikaraṇabhedavaṇṇanānayo niṭṭhito .
Dutiyagāthāsaṅgaṇikaṃ
Codanādipucchāvissajjanāvaṇṇanā
359. Dutiyagāthāsaṅgaṇikāya
M2.297 ‘‘ codanā kimatthāyā ’’ tiādikā pucchā upālittherena katā .‘‘ Codanā sāraṇatthāyā ’’ tiādivissajjanaṃ bhagavatā vuttaṃ .
Upālitthero sayameva pucchitvā vissajjanaṃ akāsītipi vadanti .
Mantaggahaṇan ti tesaṃ vicāraṇāgahaṇaṃ , suttantikattherānaṃ , vinayadharattherānañca adhippāyagahaṇanti
V2.282 attho .Pāṭekkaṃ vinicchayasanniṭṭhāpanatthan ti tesaṃ paccekaṃ adhippāyaṃ ñatvā tehi samuṭṭhāpitanayampi gahetvā vinicchayapariyosāpanatthanti adhippāyo .
‘‘ Mā kho turito abhaṇī ’’ tiādinā abhimukhe ṭhitaṃ kañci anuvijjakaṃ ovadantena viya therena anuvijjakavattaṃ kathitaṃ .
Anuyuñjanavattan ti anuyujjanakkamaṃ , taṃ pana yasmā sabbasikkhāpadavītikkamavisayepi taṃtaṃsikkhāpadānulomena kattabbaṃ , tasmā ‘‘ sikkhāpadānulomikan ’’ ti vuttaṃ .
Attano gatiṃ nāsetīti attano sugatigamanaṃ vināseti .
Anusandhita-saddo bhāvasādhanoti āha ‘‘ anusandhitanti kathānusandhī ’’ ti .
Vattānusandhitenāti etthāpi eseva nayo .
Vattānusandhitenāti ācārānusandhinā , ācārena saddhiṃ samentiyā paṭiññāyāti attho .
Tenāha ‘‘ yā assa vattenā ’’ tiādi .
Pāḷiyaṃ sañcicca āpattin tiādi alajjilajjilakkhaṇaṃ bhikkhubhikkhunīnaṃ vasena vuttaṃ tesaññeva sabbappakārato sikkhāpadādhikārattā .
Sāmaṇerādīnampi sādhāraṇavasena pana sañcicca yathāsakaṃ sikkhāpadavītikkamanādikaṃ alajjilajjilakkhaṇaṃ veditabbaṃ .
Kathānusandhivacanan ti cuditakaanuvijjakānaṃ kathāya anusandhiyuttaṃ vacanaṃ na jānāti , tehi ekasmiṃ kāraṇe vutte sayaṃ taṃ asallakkhetvā attano abhirucitameva asambandhitatthanti attho .
Vinicchayānusandhivacanañcāti anuvijjakena katassa āpattānāpattivinicchayassa anuguṇaṃ , sambandhavacanañca .
Codanādipucchāvissajjanāvaṇṇanā niṭṭhitā .
Codanākaṇḍaṃ
Anuvijjakakiccavaṇṇanā
360. Pāḷiyaṃ
M2.298V2.283 yaṃ kho tvan tiādīsu tvaṃ , āvuso , yaṃ imaṃ bhikkhuṃ codesi , taṃ kimhi dose codesi , katarāya vipattiyā codesīti attho .Evaṃ sabbattha .
361. Asuddhaparisaṅkitoti asuddhāya aṭṭhāne uppannāya parisaṅkāya parisaṅkito .
Tenāha ‘‘ amūlakaparisaṅkito ’’ ti .
364. Pāḷiyaṃ uposatho sāmaggatthāyāti visuddhānaṃ bhikkhūnaṃ aññoññanirapekkho ahutvā uposatho uposathaṭṭhānaṃ sannipatitvā ‘‘ pārisuddhiṃ āyasmanto ārocetha , parisuddhetthāyasmanto , parisuddho ahaṃ āvuso ’’ tiādinā aññamaññaṃ parisuddhivīmaṃsanārocanavasena ayutte vivajjetvā yutteheva kāyacittasāmaggīkaraṇatthāya .
Visuddhāya pavāraṇāti diṭṭhasutādīhi aññamaññaṃ kathāpetvā visuddhisampādanatthāyāti attho .
Ubho eteti āmisapuggalanissayane ete ubho .
Anuvijjakakiccavaṇṇanā niṭṭhitā .
Cūḷasaṅgāmaṃ
Anuvijjakassa paṭipattivaṇṇanā
365. Tatra
M2.299 hīti tasmiṃ sannipāte .Attapaccatthikāti lajjipesalassa codakapāpagarahīpuggalassa anatthakāmā verīpuggalā .
Sāsanapaccatthikāti attano anācārānuguṇaṃ buddhavacanaṃ pakāsento taṇhāgatikā , diṭṭhigatikā ca .
Ajjhogāhetvāti alajjiabhibhavanavasena
V2.284 saṅghamajjhaṃ pavisitvā .So saṅgāmāvacaroti so codako saṅgāmāvacaro nāma .
Diṭṭhasutamutampi rājakathādikan ti diṭṭhasutavaseneva rājacorādikathaṃ , mutavasenapi annādikathañca akathentenāti yojetabbaṃ .
Kappiyākappiyanissitā vātiādīsu rūpārūpapaṭicchedapadena sakalaabhidhammatthapiṭakattaṃ dasseti .
Samathācārādīhi paṭisaṃyuttan ti sakalasuttantapiṭakattaṃ .
Tattha samathācāro nāma samathabhāvanākkamo .
Tathā vipassanācāro .
Ṭhānanisajjavattādinissitāti saṅghamajjhādīsu garucittīkāraṃ paccupaṭṭhapetvā ṭhānādikkamanissitā ceva cuddasamahāvattādivattanissitā ca , ādi -saddena appicchatādinissitā cāti attho .
Pañhe uppanneti kenaci uppanne pañhe pucchite .
Idañca upalakkhaṇamattaṃ , yaṃ kiñci upaṭṭhitaṃ dhammaṃ bhāsassūti adhippāyo .
Kulapadeso nāma khattiyādijātiyampi kāsikarājakulādikulaviseso .
Etamevāha ‘‘ kulapadeso khattiyakulādivaseneva veditabbo ’’ ti .
Sannipātamaṇḍaleti attano anuvijjamānappakāraṃ saṅghassa ñāpanatthaṃ uṭṭhāya saṅghasannipātamajjhe ito cito ca paresaṃ mukhaṃ olokentena na caritabbaṃ .
Yathānisinneneva dhammavinayānuguṇaṃ vinicchayaṃ yathā sabbe suṇanti , tathā vattabbanti attho .
Pāḷiyaṃ acaṇḍikatenāti akatacaṇḍabhāvena , apharusenāti attho .
‘‘ Hitānukampinā ’’ ti etena mettāpubbabhāgo vutto .
‘‘ Kāruṇikena bhavitabban ’’ ti iminā appanāppattakaruṇā vuttā .
‘‘ Hitaparisakkinā ’’ ti iminā karuṇāpubbabhāgo .
Tenāha ‘‘ karuṇā ca karuṇāpubbabhāgo ca upaṭṭhāpetabboti ayaṃ padadvayepi adhippāyo ’’ ti .
Lajjiyāti lajjinī .
Anuyogavattaṃ
M2.300 kathāpetvāti ‘‘ kālena vakkhāmī ’’ tiādinā ( pari .362) vuttavattaṃ .Anuyuñjanācārakkameneva anuyuñjanaṃ anuyogavattaṃ nāma , taṃ kathāpetvā teneva kamena anuyuñjāpetvāti attho .
Ujumaddavenāti ettha ajjhāharitabbapadaṃ dasseti ‘‘ upacaritabbo ’’ ti .
‘‘ Dhammesu ca puggalesu cā ’’ ti idaṃ ‘‘ majjhattena bhavitabban ’’ ti pakatena sambandhitabbanti āha ‘‘ dhammesu ca puggalesu ca … pe … majjhattoti veditabbo ’’ ti .
Yañhi yattha katthaci kattabbaṃ , taṃ tattha atikkamanto majjhatto nāma na hoti , dhammesu ca gāravo kattabbo .
Puggalesu pana mettābhāvena pakkhapātagāravo .
Tasmā imaṃ vidhiṃ anatikkantova tesu majjhattoti veditabbo .
366. Saṃsandanatthan ti āpatti vā anāpatti vāti saṃsaye jāte saṃsanditvā nicchayakaraṇatthaṃ
V2.285 vuttanti adhippāyo .Atthadassanāyāti sādhetabbassa āpattādiupameyyatthassa codakacuditake attano paṭiññāya eva sarūpavibhāvanatthaṃ .
Attho jānāpanatthāyāti evaṃ vibhāvito attho codakacuditakasaṅghānaṃ ñāpanatthāya nijjhāpanatthāya , sampaṭicchāpanatthāyāti attho .
Puggalassa ṭhapanatthāyāti codakacuditake attano paṭiññāya eva āpattiyaṃ , anāpattiyaṃ vā patiṭṭhāpanatthāya .
Sāraṇatthāyāti pamuṭṭhasarāpanatthāya .
Savacanīyakaraṇatthāyāti dose sāritepi sampaṭicchitvā paṭikammaṃ akarontassa savacanīyakaraṇatthāya .
‘‘ Na te apasādetabbā ’’ ti idaṃ adhippetatthadassanaṃ .
Tattha avisaṃvādakaṭṭhāne ṭhitā eva na apasādetabbā , na itareti daṭṭhabbaṃ .
Appaccayaparinibbānatthāyāti āyatiṃ paṭisandhiyā akāraṇabhūtaparinibbānatthāya .
Parinibbānañhi nāma khīṇāsavānaṃ sabbapacchimā cuticittakammajarūpasaṅkhātā khandhā , te ca sabbākārato samucchinnānusayatāya punabbhavāya anantarādipaccayā na honti aññehi ca taṇhādipaccayehi virahitattā .
Tasmā ‘‘ appaccayaparinibbānan ’’ ti vuccati .
Tan ti vimuttiñāṇadassanaṃ .
Tenevāha ‘‘ tasmin ’’ ti .
Vinayamantanāti vinayavinicchayo .
Sotāvadhānan ti sotassa odahanaṃ , savananti attho .
Tenāha ‘‘ yaṃ uppajjati ñāṇan ’’ ti .
Yathāvuttāya vinayasaṃvarādikāraṇaparamparāya vimuttiyā eva padhānattā sā puna cittassa vimokkhoti uddhaṭoti āha ‘‘ arahattaphalasaṅkhāto vimokkho ’’ ti .
Atha vā yo yaṃ kiñci dhammaṃ anupādiyitvā
M2.301 parinibbānavasena cittassa cittasantatiyā , tappaṭibaddhakammajarūpasantatiyā ca vimokkho vimuccanaṃ apunappavattivasena vigamo , etadatthāya etassa vigamassatthāya evāti evaṃ nigamanavasenapettha attho veditabbo . 367. Anuyogavattagāthāsu kusalena buddhimatāti sammāsambuddhena .
Katan ti nibbattitaṃ , pakāsitanti attho .
Tenevātiādīsu teneva katākatassa ajānaneva pubbāparaṃ ajānanassa , aññassapi bhikkhuno yaṃ katākataṃ hoti , tampi na jānātīti attho .
Attano sadisāyāti yathāvuttehi dosehi yuttatāya attanā sadisāya .
Anuvijjakassa paṭipattivaṇṇanā niṭṭhitā .
Mahāsaṅgāmaṃ
Voharantena jānitabbādivaṇṇanā
368-374.
Mahāsaṅgāme
M2.302V2.286 pāḷiyaṃ saṅgāmāvacarenāti anuvijjakaṃ sandhāya vuttaṃ .Vatthūti methunādivītikkamo .
Nidānan ti vesāliādipaññattiṭṭhānaṃ .
Puggalo akārako jānitabboti ettha saṅghe vā gaṇe vā pariṇāyakabhūto puggaloti daṭṭhabbaṃ .
375. Vissaṭṭhisikkhāpadan ti nīlādidasannaṃ sukkānaṃ mocanavasena vuttaṃ sukkavissaṭṭhisikkhāpadaṃ .
Tañhi telādimandavaṇṇānaṃ nīlādipacuravaṇṇānaṃ vasena ‘‘ vaṇṇāvaṇṇā ’’ ti vuttaṃ .
Pacuratthe hi idha avaṇṇoti a -kāro .
379. Yāva akaniṭṭhabrahmāno dvidhā hontīti ettha avihādisuddhāvāsikā aññabhūmīsu ariyā dhammavādīpakkhaṃ eva bhajanti , itare duvidhampīti daṭṭhabbaṃ .
Voharantena jānitabbādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Kathinabhedaṃ
Kathinaatthatādivaṇṇanā
404. Kathine
M2.303 anāgatavasenāti udakāharaṇādipayoge uppanne pacchā dhovanādipubbakaraṇassa uppattito tappayogassa anāgatavaseneva anantarapaccayo .Paccayattañcassa kāriyabhūtassa yasmā nipphādetabbataṃ nissāya paccayā pavattā , na vinā tena , tasmā tena pariyāyena vuttaṃ , na sabhāvato sabbattha .
Tenāha ‘‘ payogassa hī ’’ tiādi .
Tattha payogassa sattavidhampi pubbakaraṇaṃ paccayo hotīti sambandho .
Kāraṇamāha ‘‘ yasmā ’’ tiādi .
Pubbakaraṇassatthāyāti pubbakaraṇassa nipphādanatthāya .
Purejātapaccayeti purejātapaccayassa
V2.287 visaye .Esāti payogo .
Dhovanādidhammesu ekampi attano purejātapaccayabhūtaṃ dhammaṃ na labhati , attano uppattito purejātassa pubbakaraṇassa abhāvāti attho .
Labhatīti pacchājātapaccayaṃ pubbakaraṇaṃ labhati , pacchājātapaccayo hotīti attho .
Pāḷiyaṃ pannarasa dhammā sahajātapaccayena paccayoti ettha pubbakaraṇassāti vā payogassāti vā aññassa kassaci paccayuppannassa aparāmaṭṭhattā pannarasa dhammā sayaṃ aññamaññasahajātapaccayena paccayoti evamattho gahetabbo , tehi saha uppajjanakassa aññassa abhāvā .
Evaṃ upari sabbattha .
Tenāha ‘‘ sahajātapaccayaṃ panā ’’ tiādi .
Mātikā ca palibodhā cāti ettha ca -saddena pañcānisaṃsāni gahitānīti daṭṭhabbaṃ .
Evaṃ mātikānañca palibodhānañcāti etthāpi .
Tehipi attho anantarameva mātikādīhi saha jāyanti .
Teneva ‘‘ pannarasa dhammā sahajātapaccayena paccayo ’’ ti vuttā .
Āsāti cīvarāsā .
Vatthūti āsāya nimittabhūtaṃ anuppannacīvaraṃ .
‘‘ Dassāma karissāmā ’’ ti hi dāyakehi paṭiññātacīvaraṃ nissāya anantaraṃ uppajjamānā cīvarāsā anantarapaccayādibhāvena vuttā .
Āsānañca anāsānañcāti labbhamānakacīvare uppajjanakacīvarāsānañceva alabbhamāne cīvare uppajjanakaanāsānañca , āsānaṃ , tabbigamānañcāti attho .
Khaṇe khaṇe uppattibhedaṃ sandhāya ‘‘ āsānan ’’ ti bahuvacanaṃ kataṃ , āsāya
M2.304 , anāsāya cāti attho .Tenāha ‘‘ āsā ca anāsā cā ’’ ti .
Kathinaatthatādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Pubbakaraṇanidānādivibhāgavaṇṇanā
406-7.
Cha cīvarānīti khomādīsu chasu aññataraṃ sandhāya vuttaṃ .
Sabbasaṅgāhikavasena pana ‘‘ cīvarānī ’’ ti bahuvacanaṃ kataṃ .
Pāḷiyaṃ panettha vatthu , āsā ca anāsā cātiādīsu atthate kathine ānisaṃsavasena uppajjanakapaccāsācīvaraṃ ‘‘ vatthū ’’ ti vuttaṃ .
Kathinacīvaraṃ hetupaccaya-saddehi vuttanti veditabbaṃ .
408. Paccuddhāro tīhi dhammehītiādi kathinatthāratthāya ticīvarato aññaṃ vassikasāṭikādiṃ paccuddharituṃ , adhiṭṭhahitvā attharituñca na vaṭṭatīti dassanatthaṃ vuttaṃ .
‘‘ Vacībhedenā ’’ ti etena kevalaṃ kāyena kathinatthāro na ruhatīti dasseti .
Pubbakaraṇanidānādivibhāgavaṇṇanā niṭṭhitā .
Kathinādijānitabbavibhāgavaṇṇanā
412. Yesu
V2.288 rūpādidhammesūti ‘‘ purimavassaṃvutthā bhikkhū , pañcahi anūno saṅgho , cīvaramāso , dhammena samena samuppannaṃ cīvaran ’’ ti evamādīsu yesu rūpārūpadhammesu .Satīti santesu .
Missībhāvoti saṃsaggatā samūhapaññattimattaṃ .
Tenāha ‘‘ na paramatthato eko dhammo atthī ’’ ti .
416. Ekato uppajjantīti kathinuddhārena saha uppajjamānārahā hontīti attho .
Kathinatthārato hi pabhuti sabbe kathinuddhārā taṃ taṃ kāraṇantaramāgamma uppajjanti , tasmā sabbe ekuppādā nāma jātā .
Tesu antarubbhārasahubbhārā dve eva taṃ vihāraṃ anatthatakathinavihārasadisaṃ karontā sayaṃ sakalena kathinatthārena saha nirujjhanti uddhārabhāvaṃ pāpuṇanti
M2.305 .Avasesā pana taṃ taṃ pāṭipuggalikameva kathinatthāraṃ dvinnaṃ palibodhānaṃ upacchindanavasena nirodhentā sayaṃ uddhārabhāvaṃ pāpuṇanti , na sakalaṃ kathinatthāraṃ .
Kathinuddhārānañca nirodho nāma taṃ taṃ kāraṇamāgamma uddhārabhāvappatti , evañca uppatti nāma kathinuddhāro eva .
Tenāha ‘‘ sabbepi atthārena saddhiṃ ekato uppajjantī ’’ tiādi .
Tattha purimā dveti ‘‘ ekuppādā ekanirodhā ’’ ti pāḷiyaṃ paṭhamaṃ vuttā antarubbhārasahubbhārā dve .
Tesūti pakkamanantikādīsu .
Uddhārabhāvaṃ pattesūti uddhārabhāvappattisaṅkhātanirodhaṃ pattesūti attho .
Atthāro tiṭṭhatīti katacīvaraṃ ādāya pakkantādipuggalaṃ ṭhapetvā tadavasesānaṃ palibodhasabbhāvato kathinatthāro tiṭṭhati .
Kathinādijānitabbavibhāgavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paññattivaggavaṇṇanānayo niṭṭhito .