Saṃsaṭṭhavārādivaṇṇanā
306. Adhikaraṇanti
V2.267 vā samathāti vā ime dhammā saṃsaṭṭhātiādi samathānaṃ adhikaraṇesu eva yathārahaṃ pavattiṃ , adhikaraṇāni vinā tesaṃ visuṃ aṭṭhānañca dassetuṃ vuttaṃ .Vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetun ti adhikaraṇato samathehi viyojetvā asaṃsaṭṭhe katvā nānākaraṇaṃ aññamaññaṃ asaṃsaṭṭhatāya ṭhitabhāvasaṅkhātaṃ nānattaṃ paññāpetuṃ adhikaraṇavūpasamakkhaṇe eva tesaṃ asaṃsaggaṃ paññāpetuṃ kiṃ sakkāti pucchati .
Adhikaraṇan tiādi
M2.282 gārayhavādadassanaṃ .So mā hevan ti yo evaṃ vadati , so ‘‘ mā evaṃ vadā ’’ ti vacanīyo assa , na ca labbhati samathānaṃ aññatra adhikaraṇā vūpasamalakkhaṇanti pahānāvatthānasaṅkhātaṃ nānākaraṇaṃ paṭikkhipati .
Lakkhaṇato pana adhikaraṇehi samathānaṃ nānākaraṇaṃ atthevāti daṭṭhabbaṃ .
Samathā adhikaraṇehi sammantīti apalokanādīhi catūhi kiccādhikaraṇehi sabbepi samathā niṭṭhānaṃ gacchanti , nāññehīti imamatthaṃ sandhāya vuttaṃ .
Teneva vakkhati ‘‘ sammukhāvinayo vivādādhikaraṇena na sammati .
Anuvāda … pe … āpattādhikaraṇena na sammati , kiccādhikaraṇena sammatī ’’ tiādi ( pari .311).
307-313.
Vivādādhikaraṇaṃ katihi samathehi sammatītiādiko sammativāro .
Tadanantaro sammatinasammativāro ca adhikaraṇehi samathānaṃ saṃsaṭṭhataṃ , visaṃsaṭṭhatañca dassetuṃ vutto .
Samathā samathehi sammantītiādiko samathādhikaraṇavāro samathānaṃ aññamaññaṃ , adhikaraṇehi ca adhikaraṇānañca aññamaññaṃ , samathehi ca vūpasamāvūpasamaṃ dassetuṃ vutto .
314. Samuṭṭhāpetivāro pana adhikaraṇehi adhikaraṇānaṃ uppattippakāradassanatthaṃ vutto .
Na katamaṃ adhikaraṇan ti attano sambhavamattena ekampi adhikaraṇaṃ na samuṭṭhāpetīti attho .
Kathañcarahi samuṭṭhāpetīti āha ‘‘ api cā ’’ tiādi .
Tattha jāyantīti anantarameva anuppajjitvā paramparapaccayā jāyantīti adhippāyo .
‘‘ Dhammo adhammo ’’ tiādinā ubhinnaṃ puggalānaṃ vivādapaccayā aññamaññakhemabhaṅgā honti , tappaccayā tesaṃ pakkhaṃ pariyesanena kalahaṃ vaḍḍhantānaṃ vivādo kañci mahāparisaṃ saṅghapariṇāyakaṃ lajjiṃ āgamma vūpasamaṃ gacchati .
Tathā avūpasamante pana vivādo kamena vaḍḍhitvā sakalepi saṅghe vivādaṃ samuṭṭhāpeti , tato anuvādādīnīti evaṃ paramparakkamena vūpasamakāraṇābhāve cattāri adhikaraṇāni jāyanti .
Taṃ sandhāyāha
V2.268 ‘‘ saṅgho vivadati vivādādhikaraṇan ’’ ti .Saṅghassa vivadato yo vivādo , taṃ vivādādhikaraṇaṃ hotīti attho .
Esa nayo sesesupi .
Saṃsaṭṭhavārādivaṇṇanā niṭṭhitā .