Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā
257. Pāḷiyaṃ nibbānañceva paññattīti ettha yasmā saṅkhatadhamme upādāya paññattā sammutisaccabhūtā puggalādipaññatti paramatthato avijjamānattā uppattivināsayuttavatthudhammaniyatena aniccadukkhalakkhaṇadvayena yuttāti vattuṃ ayuttā , kārakavedakādirūpena pana parikappitena attasabhāvena virahitattā ‘‘ anattā ’’ ti vattuṃ yuttā .
Tasmā ayaṃ paññattipi asaṅkhatattasāmaññato
V2.259 vatthubhūtena nibbānena saha ‘‘ anattā iti nicchayā ’’ ti vuttā .Avijjamānāpi hi sammuti kenaci paccayena akatattā asaṅkhatā evāti .
Karuṇāsītalattaṃ , paññāpabhāsitattañca bhagavato dassetuṃ ‘‘ buddhacande , buddhādicce ’’ ti etaṃ ubhayaṃ vuttaṃ .
Hāyati etenāti hāni , dukkhassa hāni dukkhahāni , sabbadukkhāpanūdanakāraṇanti attho .
Piṭake tīṇi desayīti yasmā aññepi mahāvīrā sammāsambuddhā saddhammaṃ desayanti , tasmā
M2.273 aṅgīraso piṭakāni tīṇi desayīti yojanā .Mahāguṇan ti mahānisaṃsaṃ .
Evaṃ nīyati saddhammoti yadi vinayapariyatti aparihīnā tiṭṭhati , evaṃ sati paṭipattipaṭivedhasaddhammopi nīyati pavattīyati , na parihāyatīti attho .
Vinayapariyatti pana kathaṃ tiṭṭhatīti āha ‘‘ ubhato cā ’’ tiādi .
Parivārena ganthitā tiṭṭhatīti yojetabbaṃ .
Tasseva parivārassāti tasmiṃ eva parivāre .
Samuṭṭhānaṃ niyato katan ti ekaccaṃ samuṭṭhānena niyataṃ kataṃ .
Tasmiṃ parivāre kiñci sikkhāpadaṃ niyatasamuṭṭhānaṃ aññehi asādhāraṇaṃ , taṃ pakāsitanti attho .
Sambhedaṃ nidānañcaññan ti sambhedo sikkhāpadānaṃ aññamaññasamuṭṭhānena saṃkiṇṇatā , nidānañca paññattiṭṭhānaṃ , aññaṃ puggalādivatthādi ca .
Sutte dissanti uparīti heṭṭhā vutte , upari vakkhamāne ca parivārasutte eva dissanti .
Yasmā ca evaṃ , tasmā sakalasāsanādhārassa vinayassa ṭhitihetubhūtaṃ parivāraṃ sikkheti , evamettha yojanā daṭṭhabbā .
Sambhinnasamuṭṭhānānīti aññehi sādhāraṇasamuṭṭhānāni .
Ādimhi tāva purimanayeti sabbapaṭhame paññattivāre āgatanayaṃ sandhāya vadati , tattha pana paññattivāre ‘‘ paṭhamaṃ pārājikaṃ kattha paññattanti , vesāliyaṃ paññattan ’’ tiādinā ( pari .1) nidānampi dissati eva .
Paratoti āgatabhāvaṃ pana sandhāya parato āgate sutte dissatīti veditabbanti vuttaṃ .
Tassāti ubhatovibhaṅgapariyāpannassa sikkhāpadassa .
258. Aniyatā paṭhamikāti āpattiṃ apekkhitvāva itthiliṅgaṃ kataṃ , paṭhamāniyataṃ sikkhāpadanti attho .
Pāḷiyaṃ nānubandhe pavattinin ti vuṭṭhāpitaṃ pavattiniṃ ananubandhanasikkhāpadaṃ .
260. Eḷakalomasikkhāpadavatthusmiṃ
V2.260 ‘‘ bhikkhuniyo eḷakalomāni dhovantiyo rajantiyo vijaṭentiyo riñcanti uddesaṃ paripucchan ’’ ti ( pārā .576) āgatattā imaṃ riñcanti-padaṃ gahetvā sikkhāpadaṃ upalakkhitanti dassento ‘‘ vibhaṅge ‘ riñcanti uddesan ’ ti āgataṃ eḷakalomadhovāpanasikkhāpadan ’’ ti āha .Vassikasāṭikasikkhāpadan ti
M2.274 asamaye vassikasāṭikapariyesanasikkhāpadaṃ ( pārā .626 ādayo ).Ratanasikkhāpadan ti ratanaṃ vā ratanasammataṃ vā paṭisāmanasikkhāpadaṃ ( pāci .502 ādayo ).
265. Pāḷiyaṃ buddhañāṇenāti paṭividdhasabbaññutaññāṇena .
267.‘‘ Na desenti tathāgatā ’’ ti etena chattapāṇissa dhammadesanāpaṭikkhepaṃ dasseti .
269. Akatan ti aññehi amissīkataṃ , niyatasamuṭṭhānanti attho .
Akatan ti vā pubbe anāgataṃ , abhinavanti attho .
270. Samuṭṭhānañhi saṅkhepan ti ettha saṅkhipanti saṅgayhanti sadisasamuṭṭhānāni etthāti saṅkhepo , samuṭṭhānasīsaṃ .
Neti vineti kāyavacīduccaritanti netti , vinayapāḷi , sā eva dhammoti nettidhammoti āha ‘‘ vinayapāḷidhammassā ’’ ti .
Samuṭṭhānasīsavaṇṇanā niṭṭhitā .