Issues
Aṭṭhakanipāta-ṭīkā

5. Uposathavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Uposathavaggo

1-8.
Saṃkhittūposathasuttādivaṇṇanā

41-48.
Pañcamassa paṭhamādīsu natthi vattabbaṃ .
Chaṭṭhe ( saṃ . ni . ṭī .1.1.165) pañca aṅgāni etassāti pañcaṅgaṃ , pañcaṅgameva pañcaṅgikaṃ , tassa pañcaṅgikassa .
Mahatī daddarī vīṇāvisesopi ātatamevāti ‘‘ cammapariyonaddhesū ’’ ti visesanaṃ kataṃ .
Ekatalatūriyaṃ kumbhathunadaddarikādi .
Ubhayatalaṃ bherimudiṅgādi .
Cammapariyonaddhaṃ hutvā vinibaddhaṃ ātatavitataṃ .
Sabbaso pariyonaddhaṃ nāma caturassaambaṇaṃ paṇavādi ca .
Gomukhīādīnampi ettheva saṅgaho daṭṭhabbo .
Vaṃsādīti ādi -saddena saṅkhādīnaṃ saṅgaho .
Sammādīti sammatāḷakaṃsatāḷasilāsalākatāḷādi .
Tattha sammatāḷaṃ nāma dantamayatāḷaṃ .
Kaṃsatāḷaṃ lohamayaṃ .
Silāmayaṃ ayopattena ca vādanatāḷaṃ silāsalākatāḷaṃ .
Sumucchitassāti suṭṭhu paṭiyattassa .
PamāṇetiV3.223 nātidaḷhanātisithilasaṅkhāte majjhime mucchanāpamāṇe .
Chekoti paṭu paṭṭho .
So cassa paṭubhāvo manoharoti āha ‘‘ sundaro ’’ ti .
Rañjetun ti rāgaṃ uppādetuṃ .
Khamatevāti rocateva .
Na nibbindatīti na tajjeti , sotasukhabhāvato piyāyitabbova hoti .
Bhattāraṃ nātimaññatīti sāmikaṃ muñcitvā aññaṃ manasāpi na pattheti .
Uṭṭhāhikāti uṭṭhānavīriyasampannā .
Analasāti nikkosajjā .
Saṅgahitaparijjanāti sammānanādīhi ceva chaṇādīsu pesetabba-piyabhaṇḍādipaṇṇākārapesanādīhi ca saṅgahitaparijanā .
Idha parijano nāma sāmikassa cevaM3.241 attano ca ñātijano .
Sambhatan ti kasivaṇijjādīni katvā ābhatadhanaṃ .
Sattamaṭṭhamāni uttānatthāni .
Saṃkhittūposathasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .

9-10.
Paṭhamaidhalokikasuttādivaṇṇanā

49-50.
Navame idhalokavijayāyāti idhalokavijinanatthāya abhibhavatthāya .
Yo hi diṭṭhadhammikaṃ anatthaṃ parivajjanavasena abhibhavati , tato eva tadatthaṃ sampādeti , so idhalokavijayāya paṭipanno nāma hoti paccatthikaniggaṇhanato sadatthasampādanato ca .
Tenāha ‘‘ ayaṃsa loko āraddho hotī ’’ ti .( Pasaṃsāvahato tayidaṃ pasaṃsāvahanaṃ kittisaddena idhaloke saddānaṃ cittatosanaviddheyyabhāvāpādanena ca hotīti daṭṭhabbaṃ .) Susaṃvihitakammantoti yāgubhattapacanakālādīni anatikkamitvā tassa tassa sādhukaṃ karaṇena suṭṭhu saṃvihitakammanto .
Paralokavijayāyāti paralokassa vijinanatthāya abhibhavatthāya .
Yo hi samparāyikaṃ anatthaṃ parivajjanavasena abhibhavati , tato eva tadatthaṃ sampādeti , so paralokavijayāya paṭipanno nāma hoti .
Sesaṃ sabbattha uttānameva .
Paṭhamaidhalokikasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Uposathavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .
2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ