Issues
Select Version
Navakanipāta-aṭṭhakathā
Navakanipāta-aṭṭhakathā

Gāvīupamāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā . 5. Jhānasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Gāvīupamāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā . 5. Jhānasuttavaṇṇanā

36. PañcameM3.298 aniccatoti iminā niccappaṭikkhepato tesaṃ aniccatamāha . Tato eva udayavayavantato vipariṇāmato tāvakālikato ca te aniccāti jotitaṃ hoti . Yañhi niccaṃ na hoti , taṃ udayavayaparicchinnajarāya maraṇena cāti dvedhā vipariṇataṃ ittarakkhaṇameva ca hoti .
Dukkhatoti na sukhato . Iminā sukhappaṭikkhepato tesaṃ dukkhatamāha . Tato eva ca abhiṇhappaṭipīḷanato dukkhavatthuto ca te dukkhāti jotitaṃ hoti . Udayavayavantatāya hi te abhiṇhappaṭipīḷanato nirantaradukkhatāya dukkhasseva ca adhiṭṭhānabhūto .
Paccayayāpanīyatāya rogamūlatāya ca rogato . Dukkhatāsūlayogato kilesāsucipaggharato uppādajarābhaṅgehi uddhumātapakkabhijjanato ca gaṇḍato . Pīḷājananato antotudanato dunnīharaṇato ca sallato . Avaḍḍhiāvahanato aghavatthuto ca aghato . Aseribhāvajananato ābādhappatiṭṭhānatāya ca ābādhato . Avasavattanato avidheyyatāya ca parato . Byādhijarāmaraṇehi palujjanīyatāya palokato . Sāminivāsīkārakavedakaadhiṭṭhāyakavirahato suññato . Attappaṭikkhepaṭṭhena anattato . Rūpādidhammāpi yathā na ettha attā atthīti anattā , evaṃ sayampi attā na hontīti anattā . Tena abyāpārato nirīhato tucchato anattāti dīpitaṃ hoti .
Lakkhaṇattayameva sukhāvabodhanatthaṃ ekādasahi padehi vibhajitvā gahitanti dassetuṃ ‘‘ yasmā aniccato ’’ tiādi vuttaṃ .
Antosamāpattiyan ti samāpattīnaṃ sahajātatāya samāpattīnaṃ abbhantareV3.276 cittaṃ paṭisaṃharatīti tappaṭibaddhachandarāgādikilesavikkhambhanena vipassanācittaṃ paṭisaṃharati . Tenāha ‘‘ moceti apanetī ’’ ti .
Savanavasenāti ‘‘ sabbasaṅkhārasamatho ’’ tiādinā savanavasena . Thutivasenāti tatheva thomanāvasena guṇato saṃkittanavasena . Pariyattivasenāti tassa dhammassa pariyāpuṇanavasena . Paññattivasenāti tadatthassa paññāpanavasena . Ārammaṇakaraṇavaseneva upasaṃharati maggacittaṃ ,‘‘ etaṃ santan ’’ tiādi pana avadhāraṇanivattitatthadassanaṃ . Yathā vipassanā ‘‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītan ’’ tiādinā asaṅkhatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati , evaṃ maggo nibbānaṃ sacchikiriyābhisamayavasena abhisamento tattha labbhamāne sabbepi viseseM3.299 asammohato paṭivijjhanto tattha cittaṃ upasaṃharati . Tenāha ‘‘ iminā pana ākārenā ’’ tiādi .
So tattha ṭhitoti so adandhavipassako yogī tattha tāya aniccādilakkhaṇattayārammaṇāya vipassanāya ṭhito .
Sabbasoti sabbattha tassa tassa maggassa adhigamāya nibbattitasamathavipassanāsu . Asakkonto anāgāmī hotīti heṭṭhimamaggāvahāsu eva samathavipassanāya chandarāgaṃ pahāya aggamaggāvahāsu nikantiṃ pariyādātuṃ asakkonto anāgāmitāyameva saṇṭhāti .
Samatikkantattāti samathavasena vipassanāvasena cāti sabbathāpi rūpassa samatikkantattā . Tenāha ‘‘ ayaṃ hī ’’ tiādi . Anenāti yoginā . Taṃ atikkammāti idaṃ yo paṭhamaṃ pañcavokāraekavokārapariyāpanne dhamme sammadeva sammasitvā te vissajjetvā tato arūpasamāpattiṃ samāpajjitvā arūpadhamme sammasati , taṃ sandhāya vuttaṃ . Tenāha ‘‘ idāni arūpaṃ sammasatī ’’ ti .