Issues
Select Version
Navakanipāta-aṭṭhakathā
Navakanipāta-aṭṭhakathā

Paṭhamaverasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

7. Paṭhamaverasuttavaṇṇanā

27. Sattame ( saṃ . ni . ṭī .2.241) yatoti yasmiṃ kāle . Ayañhi to-saddo dā-saddo viya idha kālavisayo , yadāti vuttaṃ hoti .
Bhayāni verānīti bhīyate bhayaṃ , bhayena yogā , bhāyitabbena vā bhayaṃ eva verappasavaṭṭhena veran ti ca laddhanāmā cetanādayo . PāṇātipātādayoV3.272 hi yassa pavattanti , yañca uddissa pavattīyanti , ubhayesañca verāvahā , tato eva cete bhāyitabbā verasañjanakā nāmāti .
Sotassa ariyamaggassa ādito pajjanaṃ paṭipatti adhigamo sotāpatti . Tadatthāya tattha patiṭṭhitassa ca aṅgāni sotāpattiyaṅgāni . Duvidhañhi ( saṃ . ni . aṭṭha .2.2.41) sotāpattiyaṅgaṃ sotāpattiatthāya ca aṅgaṃ kāraṇaṃ , yaṃ sotāpattimaggappaṭilābhato pubbabhāge sotāpattippaṭilābhāya saṃvattati ,‘‘ sappurisasaṃsevo saddhammassavanaṃ yonisomanasikāro dhammānudhammapaṭipattī ’’ ti ( dī . ni .3.311) evaṃ āgataṃ . Paṭiladdhaguṇassa ca sotāpattiṃ patvā ṭhitassa aṅgaṃ , yaṃ ‘‘ sotāpannassa aṅgan ’’ tipi vuccati ‘‘ sotāpanno aṅgīyati ñāyati etenā ’’ ti katvā , buddhe aveccappasādādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ . Idamidhādhippetaṃ .
Khīṇanirayotiādīsu āyatiṃ tattha anuppajjanatāya khīṇo nirayo mayhati , so ahaṃ khīṇanirayo . Esa nayo sabbattha .
Sotāpannoti maggasotaṃ āpanno . Avinipātadhammoti na vinipātasabhāvo . Niyatoti paṭhamamaggasaṅkhātena sammattaniyāmena niyato . Sambodhiparāyaṇoti uparimaggattayasaṅkhāto sambodhi paraṃ ayanaṃM3.295 mayhanti sohaṃ sambodhiparāyaṇo , sambodhiṃ avassaṃ abhisambujjhanakoti attho .
Pāṇātipātapaccayāti pāṇātipātakammassa karaṇahetu . Bhayaṃ veran ti atthato ekaṃ . Veraṃ vuccati virodho , tadeva bhāyitabbato ‘‘ bhayan ’’ ti vuccati . Tañca panetaṃ duvidhaṃ hoti – bāhiraṃ , ajjhattikanti . Ekena hi ekassa pitā mārito hoti . So cinteti ‘‘ etena kira me pitā mārito , ahampi taṃyeva māressāmī ’’ ti nisitaṃ satthaṃ ādāya carati . Yā tassa abbhantare uppannā veracetanā , idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma tassa verassa mūlabhūtato verakārakapuggalato bahibhāvattā . Yā pana itarassa ‘‘ ayaṃ kira maṃ māressāmīti carati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ māressāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idaṃ ajjhattikaṃ veraṃ nāma . Idaṃ tāva ubhayampi diṭṭhadhammikameva . Yā pana taṃ niraye uppannaṃ disvā ‘‘ etaṃ paharissāmī ’’ ti jalitaṃ ayamuggaraṃ gaṇhantassa nirayapālassa cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ bāhiraṃ veraṃ . Yā cassa ‘‘ ayaṃ niddosaṃ maṃ paharissāmīti āgacchati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ paharissāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ ajjhattaṃ veraṃ . Yaṃ panetaṃ bāhiraṃ veraṃ , taṃ aṭṭhakathāsu ‘‘ puggalaveran ’’ ti vuccati . Dukkhaṃ domanassan ti atthato ekameva . Yathā cettha , evaṃ sesesupi ‘‘ iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃ , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ , musā vatvā attho bhaggo , surāmadamattena idaṃ nāma katan ’’ tiādinā nayena verappavatti veditabbā .
AveccappasādenātiV3.273 adhigatena acalappasādena . Ariyakantehīti pañcahi sīlehi . Tāni hi ariyānaṃ kantāni piyāni bhavanti , bhavantaragatāpi ariyā tāni na vijahanti , tasmā ‘‘ ariyakantānī ’’ ti vuccanti . Sesamettha yaṃ vattabbaṃ siyā , taṃ sabbaṃ visuddhimagge anussatiniddese vuttanti veditabbaṃ . Paṭhamaverasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .