Issues
Select Version
Navakanipāta-aṭṭhakathā
Navakanipāta-aṭṭhakathā

Meghiyasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Meghiyasuttavaṇṇanā

3. Tatiye ( udā . aṭṭha .31) meghiyoti tassa therassa nāmaṃ .
Upaṭṭhāko hotīti paricārako hoti . Bhagavato hi paṭhamabodhiyaṃ upaṭṭhākā anibaddhā ahesuṃ . Ekadā nāgasamalo , ekadā nāgito , ekadā upavāṇo , ekadā sunakkhatto , ekadā cundo samaṇuddesoV3.248 , ekadā sāgato , ekadā meghiyo , tadāpi meghiyattherova upaṭṭhāko hoti . Tenāha ‘‘ tena kho pana samayena āyasmā meghiyo bhagavato upaṭṭhāko hotī ’’ ti .
Kimikāḷāyāti kāḷakimīnaṃ bahulatāya ‘‘ kimikāḷā ’’ ti laddhanāmāya nadiyā . Jaṅghāvihāran ti ciranisajjāya jaṅghāsu uppannakilamathavinodanatthaṃ vicaraṇaṃ . Pāsādikan ti aviraḷarukkhatāya siniddhapattatāya ca passantānaṃ pasādaṃ āvahatīti pāsādikaṃ . Sandacchāyatāya manuññabhūmibhāgatāya ca anto paviṭṭhānaṃ pītisomanassajananaṭṭhena cittaṃ rametīti ramaṇīyaṃ . Alan ti pariyattaṃ , yuttantipi attho .
Padhānatthikassāti padhānena bhāvanānuyogena atthikassa . Yasmā so padhānakamme yutto padhānakammiko nāma hoti , tasmā vuttaṃ ‘‘ padhānakammikassā ’’ ti .
Āgaccheyyāhan ti āgaccheyyaṃ ahaṃ . Therena kira pubbe taṃ ṭhānaṃ anuppaṭipāṭiyā pañca jātisatāni raññā eva satā anubhūtapubbaṃ uyyānaṃ ahosi , tenassa diṭṭhamatteyeva tattha viharituṃ cittaṃ nami . YāvaM3.268 aññopi koci bhikkhu āgacchatīti añño kocipi bhikkhu mama santikaṃ yāva āgacchati , tāva āgamehīti attho . ‘‘ Koci bhikkhu dissatī ’’ tipi pāṭho ,‘‘ āgacchatū ’’ tipi paṭhanti , tathā ‘‘ dissatū ’’ tipi .
Natthi kiñci uttari karaṇīyan ti catūsu saccesu catūhi maggehi pariññādīnaṃ soḷasannaṃ kiccānaṃ katattā abhisambodhiyā vā adhigatattā tato aññaṃ uttari karaṇīyaṃ nāma natthi . Catūsu saccesu catunnaṃ kiccānaṃ katattāti idaṃ pana maggavasena labbhabhānaṃ bhedaṃ anupekkhitvā vuttaṃ .
Atthi katassa paṭicayoti mayhaṃ santāne nipphāditassa sīlādidhammassa ariyamaggassa anadhigatattā tadatthaṃ puna vaḍḍhanasaṅkhāto paṭicayo atthi , icchitabboti attho .
Tividhanāṭakaparivāroti mahantitthiyo majjhimitthiyo atitaruṇitthiyoti evaṃ vadhūkumārikakaññāvatthāhi tividhāhi nāṭakitthīhi parivuto .
Akusalavitakkehīti yathāvuttehi kāmavitakkādīhi . Apare pana ‘‘ tasmiṃ vanasaṇḍe pupphaphalapallavādīsu lobhavasena kāmavitakko , kharassarānaṃ pakkhiādīnaṃ saddassavanena byāpādavitakko , leḍḍuādīhi tesaṃ viheṭhanādhippāyena vihiṃsāvitakko . ‘ Idhevāhaṃ vaseyyan ’ ti tattha sāpekkhatāvasena vā kāmavitakko , vanacarake tattha tattha disvā tesu cittadubbhanena byāpādavitakko , tesaṃ viheṭhanādhippāyena vihiṃsāvitakko tassa uppajjatī ’’ ti vadanti . Yathā tathā vā tassa micchāvitakkappavattiyeva acchariyakāraṇaṃ .
Acchariyaṃ vata , bhoti garahaṇacchariyaṃ nāma kiretaṃV3.249 . Yathā āyasmā ānando bhagavato valiyagattaṃ disvā avoca ‘‘ acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante ’’ ti ( saṃ . ni .5.511).
Samparivāritāti vokiṇṇā . Attani garumhi ca ekattepi bahuvacanaṃ dissati . ‘‘ Anvāsatto ’’ tipi pāṭho .
Kasmā panassa bhagavā tattha gamanaṃ anujāni ? ‘‘ Ananuññātopi cāyaṃ maṃ ohāya gacchissateva , paricārakāmatāya maññe bhagavā gantuṃ na detīti cassa siyā aññathattaṃ , tadassa dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya saṃvatteyyā ’’ ti anujāni . Evaṃ tasmiṃ attano pavattiṃ ārocetvā nisinne athassa bhagavā sappāyadhammaṃ desento ‘‘ aparipakkāya , meghiya , cetovimuttiyā ’’ tiādimāha .