Issues
Select Version
Navakanipāta-aṭṭhakathā
Navakanipāta-aṭṭhakathā

Sīhanādavaggo

Author: _System_commentary_ @ Administrator

2. Sīhanādavaggo

1. Sīhanādasuttavaṇṇanā

11. DutiyassaV3.264 paṭhame avāpurenti vivaranti dvāraṃ etenāti avāpuraṇaṃ .
Rajaṃ haranti etenāti rajoharaṇaṃ . Kaḷopihatthoti vilīvamayabhājanahattho ,‘‘ cammamayabhājanahattho ’’ ti ca vadanti . Chinnāni visāṇāni etassāti chinnavisāṇo , usabho ca so chinnavisāṇo cāti usabhachinnavisāṇo . Visesanaparoyaṃ samāso . Ahikuṇapena vātiādi atijegucchappaṭikūlakuṇapadassanatthaṃ vuttaṃ . Kaṇṭhe āsattenāti kenacideva paccatthikena ānetvā kaṇṭhe baddhena , omukkenāti attho . Aṭṭo āturo duggandhapīḷāya pīḷito . Accayassa paṭiggaṇhanaṃ vā adhivāsanaṃ . Evañhi so kāraṇe desiyamāne tatoM3.286 vigato nāma hoti . Tenāha ‘‘ paṭiggaṇhatūti khamatū ’’ ti . Sesamettha suviññeyyameva . Sīhanādasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Saupādisesasuttavaṇṇanā

12. Dutiye bhavassa appamattakatā nāma ittarakālatāyāti āha ‘‘ accharāsaṅghātamattampī ’’ ti . Saupādisesasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Koṭṭhikasuttavaṇṇanā

13. Tatiye diṭṭhadhammo vuccati paccakkhabhūto attabhāvo , tasmiṃ veditabbaṃ phalaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ . Tenāha ‘‘ imasmiṃyeva attabhāve ’’ ti .
Catuppañcakkhandhaphalatāya saññābhavūpagaṃ kammaṃ bahuvedanīyaṃ . Ekakkhandhaphalattā asaññābhavūpagaṃ kammaṃ ‘‘ appavedanīyan ’’ ti vuttaṃ . Keci pana ‘‘ arūpāvacarakammaṃ bahukālaṃ veditabbaphalattā bahuvedanīyaṃ , itaraṃ appavedanīyaṃ . Rūpārūpāvacarakammaṃ vā bahuvedanīyaṃ , parittaṃ kammaṃ appavedanīyan ’’ ti vadanti .
Vedanīyan ti paccayantarasamavāyeV3.265 vipākuppādanasamatthaṃ , na āraddhavipākameva . Avedanīyan ti paccayavekallena vipaccituṃ asamatthaṃ ahosikammādibhedaṃ .
Koṭṭhikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

4. Samiddhisuttavaṇṇanā

14. Catutthe samiddhīti therassa kira attabhāvo samiddho abhirūpo pāsādiko , tasmā samiddhītveva saṅkhāto . Tenāha ‘‘ attabhāvasamiddhatāyā ’’ tiādi .
Rūpadhātuādīsūti ādi -saddena saddadhātuādiṃ saṅgaṇhāti .

Samiddhisuttavaṇṇanā niṭṭhitā . 5-9. Gaṇḍasuttādivaṇṇanā

15-19.
PañcameM3.287 mātāpettikasambhavassāti mātito ca pitito ca nibbattena mātāpettikena sukkasoṇitena sambhūtassa . Ucchādanadhammassāti ucchādetabbasabhāvassa . Parimaddanadhammassāti parimadditabbasabhāvassa . Ettha ca odanakummāsūpacayaucchādanapadehi vaḍḍhi kathitā , aniccabhedanaviddhaṃsanapadehi hāni . Purimehi vā samudayo , pacchimehi atthaṅgamoti evaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa vaḍḍhiparihāninibbattibhedā dassitā . Sesaṃ suviññeyyameva .
Chaṭṭhādīni uttānatthāni .

Gaṇḍasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 10. Velāmasuttavaṇṇanā

15-19.
PañcameM3.287 mātāpettikasambhavassāti mātito ca pitito ca nibbattena mātāpettikena sukkasoṇitena sambhūtassa . Ucchādanadhammassāti ucchādetabbasabhāvassa . Parimaddanadhammassāti parimadditabbasabhāvassa . Ettha ca odanakummāsūpacayaucchādanapadehi vaḍḍhi kathitā , aniccabhedanaviddhaṃsanapadehi hāni . Purimehi vā samudayo , pacchimehi atthaṅgamoti evaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa vaḍḍhiparihāninibbattibhedā dassitā . Sesaṃ suviññeyyameva . Chaṭṭhādīni uttānatthāni . Gaṇḍasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 10. Velāmasuttavaṇṇanā
15-19. PañcameM3.287 mātāpettikasambhavassāti mātito ca pitito ca nibbattena mātāpettikena sukkasoṇitena sambhūtassa . Ucchādanadhammassāti ucchādetabbasabhāvassa . Parimaddanadhammassāti parimadditabbasabhāvassa . Ettha ca odanakummāsūpacayaucchādanapadehi vaḍḍhi kathitā , aniccabhedanaviddhaṃsanapadehi hāni . Purimehi vā samudayo , pacchimehi atthaṅgamoti evaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa vaḍḍhiparihāninibbattibhedā dassitā . Sesaṃ suviññeyyameva . Chaṭṭhādīni uttānatthāni . Gaṇḍasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .

10. Velāmasuttavaṇṇanā

20. Dasame sakuṇḍakabhattan ti sakuṇḍakaṃ uttaṇḍulabhattaṃ . Parittehi sakuṇḍehi taṇḍulehipi saddhiṃ vipakkabhattaṃ uttaṇḍulameva hoti . Biḷaṅgaṃ vuccati āranāḷaṃ , biḷaṅgato nibbattanato tadeva kañjiyato jātanti kañjiyaṃ , taṃ dutiyaṃ etassāti biḷaṅgadutiyaṃ , taṃ kañjiyadutiyan ti vuttaṃ .
20. Dasame sakuṇḍakabhattan ti sakuṇḍakaṃ uttaṇḍulabhattaṃ . Parittehi sakuṇḍehi taṇḍulehipi saddhiṃ vipakkabhattaṃ uttaṇḍulameva hoti . Biḷaṅgaṃ vuccati āranāḷaṃ , biḷaṅgato nibbattanato tadeva kañjiyato jātanti kañjiyaṃ , taṃ dutiyaṃ etassāti biḷaṅgadutiyaṃ , taṃ kañjiyadutiyan ti vuttaṃ .
Biḷaṅgaṃ vuccati āranāḷaṃ , biḷaṅgato nibbattanato tadeva kañjiyato jātanti kañjiyaṃ , taṃ dutiyaṃ etassāti biḷaṅgadutiyaṃ , taṃ kañjiyadutiyan ti vuttaṃ .
Asakkaritvāti deyyadhammampi puggalampi asakkaritvā . Deyyadhammassa asakkaraṇaṃ asampannakāro , puggalassa asakkaraṇaṃ agarukaraṇaṃ . Deyyadhammaṃ asakkaronto hi uttaṇḍulādidosasamannāgataṃ āhāraṃ deti , na sampannaṃ karoti . Puggalaṃ asakkaronto nisīdanaṭṭhānaṃV3.266 asammajjitvā yattha tattha vā nisīdāpetvā yaṃ vā taṃ vā dārakaṃ pesetvā deti .
Acittīkatvāti na cittiṃ katvā , na pūjetvāti attho . Pūjento hi pūjetabbavatthuṃ citte ṭhapeti , na tato bahi karoti . Cittaṃ vā acchariyaṃ katvā paṭipatti cittīkaraṇaṃ sambhāvanakiriyā , tappaṭikkhepato acittīkaraṇaṃ asambhāvanakiriyā .
Apaviddhan ti ucchiṭṭhādichaḍḍanīyadhammaṃ viya avakhittakaṃ . Yo hi chaḍḍetukāmo hutvā rogino sarīre odanādīni majjitvā vammike rogaṃ pakkhipanto viya deti , ayaṃ apaviddhaṃ deti nāma .
Anāgamanadiṭṭhikoti ‘‘ addhā imassa dānassa phalaṃ mama āgacchatī ’’ ti evaṃ yassa kammassakatadiṭṭhi atthi , so āgamanadiṭṭhiko . Ayaṃ pana na tādisoti anāgamanadiṭṭhiko , phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ hutvā na detīti attho . Tenāha ‘‘ na kammañca phalañca saddahitvā detī ’’ ti .
VelāmotiM3.288 ettha mā -saddo paṭisedhavacano . Jātigottarūpabhogādiguṇānaṃ velā mariyādā natthi etasminti velāmo . Atha vā yathāvuttaguṇānaṃ velā mariyādā amati osānaṃ gacchati etasminti velāmo , velaṃ vā mariyādaṃ amati gacchati atikkamatīti velāmo . Tenāha ‘‘ jātigotta … pe … evaṃladdhanāmo ’’ ti .
Dīyatīti dānaṃ , dānavatthu . Taṃ aggīyati nissajjīyati etthāti dānaggaṃ . Dānaṃ vā gaṇhanti etthāti dānaggaṃ , evaṃ bhattaggaṃ , parivesanaṭṭhānaṃ .
Dukūlasandanānīti rajatabhājanādinissite dukūle khīrassa sandanaṃ etesanti dukūlasandanāni . Kaṃsūpadhāraṇānīti rajatamayadohabhājanāni . Tenāha ‘‘ rajatamayakhīrapaṭicchakānī ’’ ti . Rajatamayāni khīrapaṭicchakāni khīrapaṭiggahabhājanāni etesanti rajatamayakhīrapaṭicchakāni .
Sodheyyāti mahapphalabhāvakaraṇena visodheyya . Mahapphalabhāvappattiyā hi dakkhiṇā visujjhati nāma .
Maggenāgataṃ anivattanasaraṇan ti iminā lokuttarasaraṇagamanaṃ dīpeti . Aparetiādinā lokiyasaraṇagamanaṃ vuttaṃ . Saraṇaṃ nāma tiṇṇaṃ ratanānaṃ jīvitapariccāgamayaṃ puññaṃ sabbasampattiṃ deti , tasmā mahapphalataranti adhippāyo . Idañca – ‘‘ sace tvaṃ yathā gahitaṃ saraṇaṃ na bhindissasi , evāhaṃ taṃ māremī ’’ ti yadipi koci tiṇhena satthena jīvitā voropeyya , tathāpi ‘‘ nevāhaṃ buddhaṃ na buddhoti , dhammaṃ na dhammoti , saṅghaṃ na saṅghoti vadāmī ’’ ti daḷhataraṃ katvā gahitassa vasena vuttaṃ .
Maggenāgatan ti lokuttarasīlaṃ sandhāya vadati . Aparetiādinā pana lokiyasīlaṃ vuttaṃ . Sabbesaṃ sattānaṃ jīvitadānādinihitadaṇḍatāya sakalalokiyalokuttaraguṇādhiṭṭhānato cassa mahapphalamahānisaṃsatā veditabbā .
Upasiṅghanamattan tiV3.267 ghāyanamattaṃ . Gaddohanamattan ti pāṭhantare godohanamattaṃ kālanti attho . So ca na sakalo godohanakkhaṇo adhippetoti dassetuṃ ‘‘ gāviyā ekavāraṃ thanaañchanamattan ’’ ti attho vutto . Añchanamattan ti ākaḍḍhanamattaṃ . Gāviyā thanaṃ gahetvā ekakhīrabinduduhanakālamattampi gadduhanamattanti vadanti . Ettakampi hi kālaṃ yo vasanagabbhapariveṇavihārūpacāraparicchedena vā aparimāṇāsu lokadhātūsuM3.289 sabbasatte hitapharaṇaṃ mettacittaṃ bhāvetuṃ sakkoti . Idaṃ tato yathāvuttadānādito mahapphalataraṃ .
Velāmasuttavaṇṇanā niṭṭhitā . Sīhanādavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sīhanādavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .