1. Tiṭhānasuttavaṇṇanā
21. Tatiyassa paṭhame amamāti vatthābharaṇapānabhojanādīsupi mamattavirahitā .
Apariggahāti itthipariggahena apariggahā .
Tesaṃ kira ‘‘ ayaṃ mayhaṃ bhariyā ’’ ti mamattaṃ na hoti , mātaraṃ vā bhaginiṃ vā disvā chandarāgo na uppajjati .
Dhammatāsiddhassa sīlassa ānubhāvena putte diṭṭhamatte eva mātuthanato thaññaṃ paggharati , tena saññāṇena nesaṃ mātari puttassa mātusaññā , mātu ca putte puttasaññā paccupaṭṭhitāti keci .
Apicettha ( sārattha . ṭī .1.1 verañjakaṇḍavaṇṇanā ) uttarakurukānaṃ puññānubhāvasiddho ayampi viseso veditabbo .
Tattha kira tesu tesu padesesu ghananicitapattasañchannasākhāpasākhā kūṭāgārasamā manoramā rukkhā tesaṃ manussānaṃ nivesanakiccaṃ sādhenti .
Yattha sukhaṃ nivasanti , aññepi tattha rukkhā sujātā sabbadāpi pupphitaggā tiṭṭhanti .
Jalāsayāpi vikasitakamalakuvalayapuṇḍarīkasogandhikādipupphasañchannā sabbakālaṃ paramasugandhaṃ samantato pavāyantā tiṭṭhanti .
Sarīrampi tesaṃ atidīghādidosarahitaṃ ārohapariṇāhasampannaṃ jarāya anabhibhūtattā valitapalitādidosavirahitaṃ yāvatāyukaṃ aparikkhīṇajavabalaparakkamasobhameva hutvā
V3.268 tiṭṭhati .
Anuṭṭhānaphalūpajīvitāya na ca nesaṃ kasivaṇijjādivasena āhārapariyeṭṭhivasena dukkhaṃ atthi , tato eva na dāsadāsikammakarādipariggaho atthi , na ca tattha sītuṇhaḍaṃsamakasavātātapasarīsapavāḷādiparissayo atthi .
Yathā nāmettha gimhānaṃ pacchime māse paccūsavelāyaṃ samasītuṇho utuM3.290 hoti , evameva sabbakālaṃ tattha samasītuṇhova utu hoti , na ca nesaṃ koci upaghāto vihesā vā uppajjati .
Akaṭṭhapākimeva sāliṃ akaṇaṃ athusaṃ suddhaṃ sugandhaṃ taṇḍulapphalaṃ paribhuñjanti .
Taṃ bhuñjantānaṃ nesaṃ kuṭṭhaṃ , gaṇḍo , kilāso , soso , kāso , sāso , apamāro , jaroti evamādiko na koci rogo uppajjati , na ca te khujjā vā vāmanā vā kāṇā vā kuṇī vā khañjā vā pakkhahatā vā vikalaṅgā vā vikalindriyā vā honti .
Itthiyopi tattha nātidīghā , nātirassā , nātikisā , nātithūlā , nātikāḷā , naccodātā , sobhaggappattarūpā honti .
Tathā hi dīghaṅgulī , tambanakhā , alambathanā , tanumajjhā , puṇṇacandamukhī , visālakkhī , mudugattā , sahitorū , odātadantā , gambhīranābhī , tanujaṅghā , dīghanīlavellitakesī , puthulasussoṇī , nātilomā , nālomā , subhagā , utusukhasamphassā , saṇhā , sakhilā , sukhasambhāsā , nānābharaṇavibhūsitā vicaranti .
Sabbadāpi soḷasavassuddesikā viya honti , purisā ca pañcavīsativassuddesikā viya .
Na puttadāresu rajjanti .
Ayaṃ tattha dhammatā .
Sattāhikameva ca tattha itthipurisā kāmaratiyā viharanti .
Tato vītarāgā viya yathāsakaṃ gacchanti , na tattha idha viya gabbhokkantimūlakaṃ , gabbhapariharaṇamūlakaṃ , vijāyanamūlakaṃ vā dukkhaṃ hoti .
Rattakañcukato kañcanapaṭimā viya dārakā mātukucchito amakkhitā eva semhādinā sukheneva nikkhamanti .
Ayaṃ tattha dhammatā .
Mātā pana puttaṃ vā dhītaraṃ vā vijāyitvā te vicaraṇakappadese ṭhapetvā anapekkhā yathāruci gacchati .
Tesaṃ tattha sayitānaṃ ye passanti purisā vā itthiyo vā , te attano aṅguliyo upanāmenti .
Tesaṃ kammabalena tato khīraṃ pavattati , tena te dārakā yāpenti .
Evaṃ pana vaḍḍhentā katipayadivaseheva laddhabalā hutvā dārikā itthiyo upagacchanti , dārakā purise .
Kapparukkhato eva ca tesaṃ tattha vatthābharaṇāni nipphajjanti .
Nānāvirāgavaṇṇavicittāni hi sukhumāni mudusukhasamphassāni vatthāni tattha tattha kapparukkhesu olambantāni tiṭṭhanti .
NānāvidharasmijālasamujjalavividhavaṇṇaratanavinaddhāniM3.291 anekavidhamālākammalatākammabhittikammavicittāniV3.269 sīsūpagagīvūpagahatthūpagakaṭūpagapādūpagāni sovaṇṇamayāni ābharaṇāni kapparukkhato olambanti .
Tathā vīṇāmudiṅgapaṇavasammatāḷasaṅkhavaṃsavetāḷaparivādinīvallakīpabhutikā tūriyabhaṇḍāpi tato tato olambanti .
Tattha bahū phalarukkhā kumbhamattāni phalāni phalanti madhurarasāni , yāni paribhuñjitvā te sattāhampi khuppipāsāhi na bādhīyanti .
Najjopi tattha suvisuddhajalā suppatitthā ramaṇīyā akaddamā vālukatalā nātisītā naccuṇhā surabhigandhīhi jalajapupphehi sañchannā sabbakālaṃ surabhī vāyantiyo sandanti , na tattha kaṇṭakikā kakkhaḷagacchalatā honti , akaṇṭakā pupphaphalasampannā eva honti , candananāgarukkhā sayameva rasaṃ paggharanti , nahāyitukāmā ca nadititthe ekajjhaṃ vatthābharaṇāni ṭhapetvā nadiṃ otaritvā nhatvā uttiṇṇuttiṇṇā upariṭṭhimaṃ upariṭṭhimaṃ vatthābharaṇaṃ gaṇhanti , na tesaṃ evaṃ hoti ‘‘ idaṃ mama , idaṃ parassā ’’ ti .
Tato eva na tesaṃ koci viggaho vā vivādo vā .
Sattāhikā eva ca nesaṃ kāmaratikīḷā hoti , tato vītarāgā viya vicaranti .
Yattha ca rukkhe sayitukāmā honti , tattheva sayanaṃ upalabbhati .
Mate ca satte disvā na rodanti na socanti .
Tañca maṇḍayitvā nikkhipanti .
Tāvadeva ca nesaṃ tathārūpā sakuṇā upagantvā mataṃ dīpantaraṃ nenti , tasmā susānaṃ vā asuciṭṭhānaṃ vā tattha natthi , na ca tato matā nirayaṃ vā tiracchānayoniṃ vā pettivisayaṃ vā upapajjanti .
Dhammatāsiddhassa pañcasīlassa ānubhāvena te devaloke nibbattantīti vadanti .
Vassasahassameva ca nesaṃ sabbakālaṃ āyuppamāṇaṃ , sabbametaṃ tesaṃ pañcasīlaṃ viya dhammatāsiddhamevāti .