Issues
Select Version
Chakkanipāta-aṭṭhakathā
Chakkanipāta-aṭṭhakathā

Khemasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

7. Khemasuttavaṇṇanā

45-48. TatiyeM3.114 daliddo nāma duggato , tassa bhāvo dāliddiyaṃ . Na etassa sakaṃ sāpateyyanti assako , asāpateyyo . Tenāha ‘‘ attano santakena rahito ’’ ti . ‘‘ Buddho dhammo saṅgho ’’ ti vutte ‘‘ sammāsambuddho bhagavā , svākkhāto dhammo , suppaṭipanno saṅgho ’’ ti kenaci akampiyabhāvena okappanaṃ ratanattayaguṇe ogāhetvā kappanaṃ okappanasaddhā nāma . ‘‘ Idaṃ akusalaṃ kammaṃ no sakaṃ , idaṃ pana kammaṃ sakan ’’ ti evaṃ byatirekato anvayato ca kammassakatajānanapaññā kammassakatapaññā . Tividhañhi duccaritaṃ attanā katampi sakakammaṃ nāma na hoti atthabhañjanato . Sucaritaṃ sakakammaṃ nāma atthajananato . Iṇādānasmin ti paccattavacanatthe etaṃ bhummanti āha ‘‘ iṇaggahaṇaṃ vadāmī ’’ ti . Kaṭaggāhoti kataṃ sabbaso siddhameva katvā gahaṇaṃ . So pana vijayalābho hotīti āha ‘‘ jayaggāho ’’ ti . Hirimano etassāti hirimanoti āha ‘‘ hirisampayuttacitto ’’ ti , pāpajigucchanalakkhaṇāya hiriyā sampayuttacittoti attho . Ottappati ubbijjati bhāyati sīlenāti ottappī , ottappena samannāgato . Nirāmisaṃ sukhan ti tatiyajjhānasukhaṃ dūrasamussāritakāmāmisattā . Upekkhan ti catutthajjhānupekkhaṃ , na yaṃ kiñci upekkhāvedananti āha ‘‘ catutthajjhānupekkhan ’’ ti . Āraddhavīriyoti paggahitaparipuṇṇakāyikacetasikavīriyoti attho . Yo gaṇasaṅgaṇikaṃ vinodetvā catūsu iriyāpathesu aṭṭhaārambhavatthuvasena ekako hoti , tassa kāyikaṃ vīriyaṃ āraddhaṃ nāma hoti . Cittasaṅgaṇikaṃ vinodetvā aṭṭhasamāpattivasena ekako hoti . Gamane uppannakilesassa ṭhānaṃ pāpuṇituṃ na deti , ṭhāne uppannakilesassa nisajjaṃ , nisajjāya uppannakilesassa sayanaṃ pāpuṇituṃ na deti , uppannaṭṭhāneyeva kilese niggaṇhāti . Ayaṃ cetasikaṃ vīriyaṃ āraddhaṃ nāma hoti . Paṭipakkhadūrībhāvena seṭṭhaṭṭhena ca eko udetīti ekodi , ekaggatā . Tassa yogato ekaggacitto idha ekodi . Paṭipakkhato attānaṃ nipāti , taṃ vā nipayati visosetīti nipako . Aññataraṃ kāyādibhedaṃ ārammaṇaṃ sātisayāya satiyā saratīti sato . Tenāha ‘‘ ekaggacitto ’’ tiādi . AkuppāV3.108 me vimuttīti mayhaṃ arahattaphalavimutti akuppatāya akuppārammaṇatāya ca akuppā . Sā hi rāgādīhi na kuppatīti akuppatāyapi akuppāM3.115 . Akuppaṃ nibbānamassā ārammaṇanti akuppārammaṇatāyapi akuppā . Tenevāha ‘‘ akuppārammaṇattā ’’ tiādi . Bhavasaṃyojanānan ti kāmarāgapaṭighamānadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsabhavarāgaissāmacchariya- avijjāsaṅkhātānaṃ dasannaṃ saṃyojanānaṃ . Imāni hi satte bhavesu saṃyojenti upanibandhanti bhavābhavena saṃyojenti , tasmā bhavasaṃyojanānīti vuccanti . Khīṇāsavo uttamaaṇaṇo kilesaiṇānaṃ abhāvato . Aññe hi sattā yāva na kilesā pahīyanti , tāva saiṇā nāma aserivihārabhāvato . Catutthādīni uttānatthāni . Iṇasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā . 7. Khemasuttavaṇṇanā