Issues
Select Version
Chakkanipāta-aṭṭhakathā
Chakkanipāta-aṭṭhakathā

1. Paṭhamaāhuneyyasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

1. ChakkanipātassaV3.77M3.81 paṭhame cakkhunā rūpaṃ disvāti nissayavohārena vuttaṃ . Sasambhārakaniddesoyaṃ yathā ‘‘ dhanunā vijjhatī ’’ ti , tasmā nissayasīsena nissitassa gahaṇaṃ daṭṭhabbaṃ . Tenāyamattho ‘‘ cakkhudvāre rūpārammaṇe āpāthagate taṃ rūpaṃ cakkhuviññāṇena disvā ’’ ti .
Neva sumano hotīti javanakkhaṇe iṭṭhe ārammaṇe rāgaṃ anuppādento neva sumano hoti gehassitapemavasenapi maggena sabbaso rāgassa samucchinnattā . Na dummanoti aniṭṭhe adussanto na dummano . Pasādaññathattavasenapi iṭṭhepi aniṭṭhepi majjhattepi ārammaṇe na samaṃ sammā ayoniso gahaṇaṃ asamapekkhanaṃ . Ayañcassa paṭipatti sativepullappattiyā paññāvepullappattiyāV3.78 cāti āha ‘‘ sato sampajāno hutvā ’’ ti . Satiyā yuttattā sato . Sampajaññena yuttattā sampajāno .
Ñāṇuppattipaccayarahitakālepi pavattibhedanato ‘‘ satatavihāro kathito ’’ ti vuttaṃ . Satatavihāroti khīṇāsavassa niccavihāro sabbadā pavattanakavihāro . Ṭhapetvā hi samāpattivelaṃ bhavaṅgavelañca khīṇāsavā imināva chaḷaṅgupekkhāvihārena viharanti . Ettha ca ‘‘ chasu dvāresupi upekkhako viharatī ’’ ti iminā chaḷaṅgupekkhā kathitā . ‘‘ Sampajāno ’’ ti vacanato pana cattāri ñāṇasampayuttacittāni labbhanti tehi vinā sampajānatāya asambhavato . Satatavihārabhāvato aṭṭha mahākiriyacittāni labbhanti . ‘‘ Neva sumano na dummano ’’ ti vacanato aṭṭha mahākiriyacittāni , hasituppādo , voṭṭhabbanañcāti dasa cittāni labbhanti . Rāgadosasahajātānaṃ somanassadomanassānaṃ abhāvo tesampi sādhāraṇoti chaḷaṅgupekkhāvasena āgatānaṃ imesaṃ satatavihārānaṃ somanassaṃ kathaṃ labbhatīti ce ? Āsevanato . KiñcāpiM3.82 khīṇāsavo iṭṭhāniṭṭhepi ārammaṇe majjhatto viya bahulaṃ upekkhako viharati attano parisuddhapakatibhāvāvijahanato , kadāci pana tathā cetobhisaṅkhārābhāve yaṃ taṃ sabhāvato iṭṭhaṃ ārammaṇaṃ , tassa yāthāvasabhāvaggahaṇavasenapi arahato cittaṃ pubbāsevanavasena somanassasahagataṃ hutvā pavattateva .