9. Saddhasuttaṃ
9. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe
P5.323 .Atha kho āyasmā saddho yena
V3.291 bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ saddhaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Ājānīyajhāyitaṃ kho , saddha , jhāya ;
mā khaḷuṅkajhāyitaṃ [ ājānīyajjhāyitaṃ kho saddha jhāyatha , mā khaḷuṅkajjhāyitaṃ ( sī . pī .)].
Kathañca , khaḷuṅkajhāyitaṃ hoti ?
Assakhaḷuṅko hi
T5.349 , saddha , doṇiyā baddho [ bandho ( syā . ka .)]‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .Taṃ kissa hetu ?
Na hi , saddha , assakhaḷuṅkassa doṇiyā baddhassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati , kimassāhaṃ [ kammassāhaṃ ( ka .)] paṭikaromī ’ ti .
So doṇiyā baddho ‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .
Evamevaṃ kho , saddha , idhekacco purisakhaḷuṅko araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
So kāmarāgaṃyeva antaraṃ katvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati avajjhāyati , byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati … thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati … uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati … vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena , uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
So vicikicchaṃyeva antaraṃ katvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati
P5.324 avajjhāyati .So pathavimpi nissāya jhāyati , āpampi nissāya jhāyati , tejampi nissāya jhāyati , vāyampi nissāya jhāyati , ākāsānañcāyatanampi nissāya jhāyati , viññāṇañcāyatanampi nissāya jhāyati , ākiñcaññāyatanampi nissāya jhāyati , nevasaññānāsaññāyatanampi nissāya jhāyati , idhalokampi nissāya jhāyati , paralokampi nissāya jhāyati , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya jhāyati .
Evaṃ kho , saddha , purisakhaḷuṅkajhāyitaṃ hoti .
‘‘ Kathañca
M3.527 , saddhaT5.350 , ājānīyajhāyitaṃ hoti ?Bhadro hi , saddha , assājānīyo doṇiyā baddho na ‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .
Taṃ kissa hetu ?
Bhadrassa hi , saddha , assājānīyassa doṇiyā baddhassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati , kimassāhaṃ paṭikaromī ’ ti .
So doṇiyā baddho na ‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .
Bhadro hi , saddha , assājānīyo yathā iṇaṃ yathā bandhaṃ yathā jāniṃ yathā kaliṃ evaṃ patodassa ajjhoharaṇaṃ samanupassati .
Evamevaṃ kho , saddha , bhadro purisājānīyo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena , uppannassa ca kāmarāgassa
V3.292 nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti , na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati … na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati … na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati … na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena , uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti .So neva pathaviṃ nissāya jhāyati , na āpaṃ nissāya jhāyati , na tejaṃ nissāya jhāyati , na vāyaṃ nissāya jhāyati , na ākāsānañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na viññāṇañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na ākiñcaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na nevasaññānāsaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na idhalokaṃ
P5.325 nissāya jhāyati , na paralokaṃ nissāya jhāyati , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya na jhāyati ;jhāyati ca pana .
Evaṃ
T5.351 jhāyiñca pana , saddha , bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –‘‘ Namo te purisājañña , namo te purisuttama ;
Yassa te nābhijānāma , yampi nissāya jhāyasī ’’ ti .
Evaṃ vutte āyasmā saddho bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kathaṃ jhāyī pana , bhante , bhadro purisājānīyo [ purisājānīyo jhāyati , so ( sī . syā . pī .), purisājānīyo , so ( ka .)] neva pathaviṃ nissāya jhāyati , na āpaṃ nissāya jhāyati , na tejaṃ nissāya jhāyati , na vāyaṃ nissāya jhāyati , na ākāsānañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na viññāṇañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na ākiñcaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na nevasaññānāsaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na idhalokaṃ nissāya jhāyati
M3.528 , na paralokaṃ nissāya jhāyati , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya na jhāyati ;jhāyati ca pana ?
Kathaṃ jhāyiñca pana , bhante , bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
‘‘ Namo te purisājañña , namo te purisuttama ;
Yassa te nābhijānāma , yampi nissāya jhāyasī ’’ ti .
‘‘ Idha , saddha , bhadrassa purisājānīyassa pathaviyaṃ pathavisaññā vibhūtā hoti , āpasmiṃ āposaññā
V3.293 vibhūtā hoti , tejasmiṃ tejosaññā vibhūtā hoti , vāyasmiṃ vāyosaññā vibhūtā hoti , ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññāT5.352 vibhūtā hoti , viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññā vibhūtāP5.326 hoti , ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññā vibhūtā hoti , nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññā vibhūtā hoti , idhaloke idhalokasaññā vibhūtā hoti , paraloke paralokasaññā vibhūtā hoti , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi saññā vibhūtā hoti .Evaṃ jhāyī kho , saddha , bhadro purisājānīyo neva pathaviṃ nissāya jhāyati … pe … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya na jhāyati ;
jhāyati ca pana .
Evaṃ jhāyiñca pana , saddha , bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
‘‘ Namo te purisājañña , namo te purisuttama ;
Yassa te nābhijānāma , yampi nissāya jhāyasī ’’ ti .
navamaṃ ;