Issues
Dhātukathāpakaraṇa-anuṭīkā

5. Pañcamanayo asaṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Pañcamanayo asaṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā

193. Vuttanayenāti yasmā saṅgahappavattivisesavirahito asaṅgahitadhammavisesanissito pañcamanayo , tasmā yo ettha kenaci asaṅgahitena dhammavisesena puna asaṅgahito dhammaviseso asaṅgahitena asaṅgahito asaṅgahitatāya pucchitabbo vissajjitabbo ca .
Tameva tāva yathāniddhāritaṃV0.21 dassento ‘‘ rūpakkhandhena ye dhammā khandha … pe … asaṅgahitā , tehi dhammehi ye dhammā khandha … pe … asaṅgahitāti āhā ’’ ti catutthanaye vuttanayānusārena .
Yathāniddhāritadhammadassanan ti pāḷiyaṃ niddhāritappakāradhammadassanaṃ .
Saha sukhumarūpenāti sasukhumarūpaṃ , tena sukhumarūpena saddhiṃ gahitaṃ viññāṇaṃ , tena sahitadhammasamudāyā sasukhuma … pe … dāyā .
Ke pana teti āha ‘‘ dukkhasaccā ’’ tiādi .
Kesañcīti nibbānacakkhāyatanādīnaṃ .
Tīhipi saṅgahehi .
Paripuṇṇasaṅgahehi tīhipi saṅgahehi asaṅgāhakā paripuṇṇasaṅgahāsaṅgāhakā .
Abyākatadhammasadisā nevadassanenanabhāvanāyapahātabbanevasekkhānāsekkhādayo .
Itareti rūpakkhandhādayo .
Tabbipariyāyenāti vuttavipariyāyena , tīhipi saṅgahehi asaṅgahetabbassa atthitāya paripuṇṇasaṅgahāsaṅgāhakattāti attho .
Asaṅgāhakesu nibbānaṃ antogadhaṃ , tasmā taṃ anidassanaappaṭighehi asaṅgahetabbaṃ na hotīti attho .
Tenāha ‘‘ na ca tadeva tassa asaṅgāhakan ’’ ti .
‘‘ Vedanākkhandhena ye dhammā ’’ tiādayo nava pañhā dutiyapañhādayo , te paṭhamapañhena saddhiṃ dasa , nāmarūpapañhādayo pana catuvīsatīti āha ‘‘ sabbepi catuttiṃsa hontī ’’ ti .
Rūpakkhandhādivisesakapadan ti ‘‘ rūpakkhandhenā ’’ tiādinā asaṅgāhakattena visesakaṃ rūpakkhandhādipadaṃ .
Pucchāyāti ca pucchanatthanti attho .
‘‘ Rūpakkhandhenā ’’ tiādi sabbampi vā viññāpetuṃ icchitabhāvena vacanaṃ pañhabhāvato pucchā .
Tenāha aṭṭhakathāyaṃM0.21 ‘‘ pañhā panettha … pe … catuttiṃsa hontī ’’ ti .
Te hi lakkhaṇato dassitāti te niddhāritadhammā teneva asaṅgahitāsaṅgahitatāya niddhāraṇasaṅkhātena lakkhaṇena dassitā .
Tadevāti eva-saddenāti ‘‘ tadevā ’’ ti ettha eva-saddena .
‘‘ Yaṃ pucchāya uddhaṭaṃ padaṃ , taṃ khandhādīhi asaṅgahitan ’’ ti ettha ‘‘ khandhādīhevā ’’ ti avadhāraṇaṃ nippayojanaṃ pakārantarassa abhāvato .
‘‘ Tīhi asaṅgaho ’’ ti hi vuttaṃ .
Tathā ‘‘ asaṅgahitamevā ’’ ti saṅgahitatānivattanassa anadhippetattā .
Tadevāti pana icchitaṃ uddhaṭasseva asaṅgahitenaasaṅgahitabhāvassa avadhāretabbattāti dassento ‘‘ na kadācī ’’ tiādimāha .
Tattha aññassāti anuddhaṭassa .
Aniyatataṃ dassetīti idaṃ avadhāraṇaphaladassanaṃ .
Niyamatoti sakkā vacanaseso yojetun ti idampi eva-kārena siddhamevatthaṃ pākaṭataraṃ kātuṃ vuttaṃ .
Yato hi eva-kāro , tato aññattha niyamoti .
Evaṃpakāramevāti pucchāya uddhaṭappakārameva , yaṃ pakāraṃ pucchāya uddhaṭaṃ , taṃpakāramevāti attho .
TassātiV0.22 asaṅgahitassa .
Aññassāti pucchāya anuddhaṭappakārassa .
Etena yo pucchāya uddhaṭo tīhipi saṅgahehi asaṅgahito , tasseva idha pucchitabbavissajjitabbabhāvo , na aññassāti dasseti .
Tenāha ‘‘ pucchāya uddhaṭañhī ’’ tiādi .
Āyatanadhātusaṅgahavasena cettha rūpakkhandhādīnaṃ aññasahitatā , viññāṇakkhandhādīnaṃ asahitatā ca veditabbā .
Avasesā vedanādayo tayo khandhā nibbānañca sakalena rūpakkhandhena tesaṃ saṅgaho natthīti ‘‘ saṅgahitā ’’ ti na sakkā vattuṃ , ekadesena pana saṅgaho atthīti ‘‘ asaṅgahitā na hontīti evaṃ daṭṭhabban ’’ ti āha .
‘‘ Rūpadhammāvā ’’ ti niyamanaṃ pucchāya uddhaṭabhāvāpekkhanti dassento ‘‘ pucchāya … pe … adhippāyo ’’ ti āha .
Tena vuttaṃ ‘‘ anuddhaṭā vedanādayopi hi asaṅgahitā evā ’’ ti .
Etthāti etasmiṃ pañcamanayaniddese .
Paṭhame nayeti paṭhame atthavikappe .
Tathā dutiyeti etthāpi .
Rūpaviññāṇehīti asukhumarūpadhammehi viññāṇena cāti ayamettha adhippāyoti dassento ‘‘ oḷārika … pe … attho ’’ ti āha .
Kathaṃ pana rūpadhammāti vutte oḷārikarūpasseva gahaṇanti āha ‘‘ rūpekadeso hi ettha rūpaggahaṇena gahito ’’ ti .
196. Asaṅgāhakan tiM0.22 ‘‘ cakkhāyatanena … pe … asaṅgahitā ’’ ti evaṃ asaṅgāhakabhāvena vuttaṃ pucchitabbavissajjetabbabhāvena vuttampi kāmaṃ vedanādīheva catūhi asaṅgahitaṃ , taṃ pana na cakkhāyatanamevāti dassetuṃ ‘‘ cakkhāyatanena panā ’’ tiādi vuttaṃ .
Yehi dhammehīti khandhādīsu yehi .
Sabbaṃ dhammajātaṃ teva rūpādike dhamme udāneti pāḷiyaṃ .
Kasmā panetaṃ udānetīti āha ‘‘ sadisavissajjanā ’’ tiādi .
Paṭhamena udānena .
Dveti ‘‘ bāhirā upādā dve ’’ ti ettha vuttaṃ dve-saddaṃ sandhāyāha .
Tassa asaṅgahitassa .
Yathādassitassāti ‘‘ rūpan ’’ tiādinā dassitappakārassa .
Dhammanvayañāṇuppādanaṃ nayadānaṃ .
‘‘ Rūpaṃ dhammāyatanan ’’ tiādīnaṃ padānaṃ vasena dvevīsapadiko esa nayo .
Pañcamanayaasaṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā niṭṭhitā .