ပန၊ ဆက်။ တေ ခန္ဓာ

တေ ပန ခန္ဓာ။ ။အဘိဓမ္မာ တရားတော်ဟူသည် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိထိုက်သော အဘိညေယျကထာ ဖြစ်၏။ ထိုအဘိညေယျကထာသည်လည်း (ယာဝဒေဝပရိညာတတ္ထာ)၊ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းတိုင်အောင် အကျိုးရှိ၏။ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းဟူသော ပရိညာ တို့တွင်လည်း တီရဏပရိညာနှင့်ကင်း၍ ပဟာနပရိညာမဖြစ်နိုင်။ တီရဏပရိညာသည်လည်း ပြည့်စုံသော ပရာနုဂ္ဂဟကို အလိုရှိအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ကာလကို၎င်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကို၎င်း ခန္ဓာတို့၏ဖြစ်ရာဘုံကို၎င်း ခွဲခြားဝေဘန်ခြင်းကို အဦးပြုသဖြင့် ခန္ဓာတို့၏ အသီးအသီး တပါးစီ၎င်း အတူတွဲ၍၎င်း ဖြစ်ခြင်း ချုပ်ခြင်း လက္ခဏာကို ပိုင်းခြား၍ယူခြင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့် အလွန်အကဲနှင့်တကွဖြစ်၏။ ဤအနက် အဓိပ္ပါယ်ကိုပြလိုသောကြောင့် "ဆသု ကာလဘေဒေသု။ ပေ။ ပရိညာ စ ဝတ္တဗ္ဗာ" ဟူ၍ပဓာနစကားကို ထုတ်ပြသည်။ [ခန္ဓယမိုက်၌ ပရိညာဝါရသည် ပဓာနဖြစ်၏ဟူလို။]

ထိုစကားရပ်၌ တိရဏပရိညာနှင့် ကင်း၍ ပဟာနပရိညာ မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ဤအတူ ဉာတပရိညာနှင့် ကင်း၍ တီရဏပရိညာမဖြစ်နိုင်။ ထိုဉာတပရိညာသည်လည်း သုတမယဉာဏ် အရင်းခံရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဒေသနာ၌ ကျွမ်းကျင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် "ရူပံ+ရူပက္ခန္ဓော" အစရှိသော အနွယအားဖြင့်၎င်း။ "န ရူပံ+န ရူပက္ခန္ဓော" အစရှိသော ဗျတိရေကအားဖြင့်၎င်း ရူပက္ခန္ဓစသော အပေါင်းပုဒ်၏ အနက်, ရူပံ စသောအစိတ်ပုဒ်၏ အနက်စသည်ကို ခွဲခြား ဝေဘန်၍ ပြခြင်းကို အဦးပဓာနပြုသဖြင့် ခန္ဓာ ၅-ပါးတို့၌ ပရိညာအပြားကို ပြတော်မူလိုသောကြောင့် ပဉ္စက္ခန္ဓာ အစရှိသည်ဖြင့် ဒေသနာတော်ကို အားထုတ်တော်မူပြီ-ဟူသော အနက်အဓိပ္ပါယ်ကိုပြလိုသော ဋီကာဆရာသည် "တေ ပန ဓမ္မာ" အစရှိသော ပါဌ်ကို မိန့်သတည်း-။ အနုဋီကာ၏ အနုသန္ဓေတက်။

**မှတ်ချက်။ ။**ဤအနုသန္ဓေတက်ကို ထောက်၍ ခန္ဓယမက၌ ခန္ဓာ၅-ပါး၏ ဥပ္ပါဒနိရောဓကို ဟောတော်မူခြင်းသည် ပဟာနပရိညာအကျိုးငှာဖြစ်၏။ ထိုပဟာနပရိညာလည်း တီရဏပရိညာနှင့်ကင်း၍မဖြစ်။ တီရဏပရိညာလည်းဉာတပရိညာနှင့်ကင်း၍မဖြစ်။ ဉာတပရိညာလည်း ဤခန္ဓယမိုက်ကို ဆရာအထံဝယ် နာခံမှတ်သားရခြင်း ဟူသော သုတမယဉာဏ်နှင့်ကင်း၍ မဖြစ်။ ထို့ကြောင့် ဤယမိုက်ကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိ၍ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်း ကြိုးပမ်းအားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမုဒယသစ္စာကို ပယ်သည်တိုင်အောင် လောကုတ္တရာအကျိုးကို ရနိုင်ပါသည်။

မူလဋီကာ။ ။ ရုပ္ပနလက္ခဏံ၊ ပေ၊ ပဟာနပရိညာ။- "ရုပ္ပနလက္ခဏံ ရူပံ ဖုသနလက္ခဏော ဖဿော" တိ အာဒိနာ သာမည ဝိသေသလက္ခဏပရိဂ္ဂါဟိကာသလက္ခဏ ပရိဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိ ကင်္ခါဝိတရဏ ဝိသုဒ္ဓိယော ဉာတပရိညာ၊ တတော ပရံ ယာဝအနုလောမာ တီရဏပရိညာ၊ ဥဒယဗ္ဗယာ နုပဿနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝမဂ္ဂါ ပဟာနပရိညာ။ ဓမ္မဟဒယ ဝိဘင်း၊ အဓိပ္ပါယ်ကို ထိုဝိဘင်းမူလဋီကာနိဿယ၌ ရူပါ။ ဤအဖွင့်အရ သုတမယဉာဏ်စသော ရှေးရှေးဉာဏ်နှင့် ကင်း၍ နောက်နောက် ဉာဏ်များမဖြစ်နိုင်ပုံ ထင်ရှားပါသည်။

၊ တို့ကို။ ရူပက္ခန္ဓောတိအာဒီဟိ၊ ကုန်သော။ ပဉ္စဟိ၊ ကုန်သော။ ပဒေဟိ၊ ပုဒ်တို့ဖြင့်။ ဝုစ္စန္တိ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်၏။ တေသံ၊ ထို ၅-ပါးသောပုဒ်တို့၏။ အဝယဝပဒါနိ၊ အစိတ် ဖြစ်သော ပုဒ်တို့သည်။ ဒသ၊ ဆယ်ပုဒ်တို့တည်း။ (ရူပံတပုဒ်, ခန္ဓာတပုဒ်စသောအားဖြင့် ဆယ်ပုဒ်တို့တည်း)။

တေန၊ ထိုဆိုအပ်ပြီးသော ဝိသေသန၏အဖြစ် ဝိသေသိတဗ္ဗ၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဧတ္ထ၊ ဤသမာနာဓိကရဏ၏အဖြစ်၌။ (တနည်း) တေန၊ ထိုသမာနာဓိကရဏ၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဧတ္ထ တေနေတ္ထ သံသယော။ ။တေနဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသော "ရူပါဒိသဒ္ဒဿ ဝိသေသနဘာဝေါ ခန္ဓသဒ္ဒဿ ဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝေါ" ကို ပြန်၍ ညွှန်းသည်၊ ဧတ္ထဖြင့် ထိုဝိသေသန ဝိသေသိတဗ္ဗတို့၏သမာနာဓိကရဏအဖြစ်ကို ညွှန်းသည်၊ တနည်း-တေနဖြင့် သမာနာဓိကရဏကိုညွှန်း၍ ဧတ္ထဖြင့် ရူပက္ခန္ဓပုဒ်ကို ညွှန်း သည်၊[တေနာတိ ယထာဝုတ္တေန ဝိသေသန ဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝေန၊ ဧတ္ထာတိဧတသ္မိံ သမာနာဓိကရဏေ၊ တေနာတိ ဝါ, သမာနာဓိကရဏဘာဝေန၊ ဧတ္ထာတိ ရူပက္ခန္ဓပဒေ၊-အနု။] ၊ ဤရူပက္ခန္ဓပုဒ်၌။ သံသယော၊ ယုံမှားဘွယ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ (ကထံ, ဟောတိ၊ နည်း။) ခန္ဓတော၊ ခန္ဓာမှ။ အညမ္ပိ၊ အခြားလည်းဖြစ်သော။ ရူပံ၊ အဘယ်အခြင်းအရာအားဖြင့် ရုပ္ပနလက္ခဏာရှိသော ရုပ်သည်။ အတ္ထိကိံ၊ **ကိံ ခန္ဓတော၊ ပေ၊ ဟောတိ။** ။ ယထာ နီလုပ္ပလပဒေ ဥပ္ပလဝိသေသနဘူတံ နီလံ ဝိသိဋ္ဌမေဝ ဟောတိ၊ နယံကိဉ္စိ (နီလုပ္ပလံ ဟူသောပုဒ်၌ ဥပ္ပလ၏ ဝိသေသနဖြစ်သော နီလသည် အခြား အညိုမဟုတ်, ကြာ၏အညို"ကြာညို"ဟု အထူးပြုအပ်ပြီး ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အမှတ်မထား တပါးပါးသော အညိုဟူသောအနက်သည် မဖြစ်သကဲ့သို့)၊ ဧဝမိဓာပိ ခန္ဓဝိသေသနဘူတံ ရူပံပိဝိသိဋ္ဌမေဝ သိယာတိ ဒဿေန္တော-"ကိံ ခန္ဓတော။ပေ။ဟောတီ" တိအာဟ။ (ဤအတူ ဤရူပက္ခန္ဓော ဟူသောပုဒ်၌လည်း ခန္ဓာ၏ ဝိသေသန ဖြစ်သောရုပ်သည်လည်း ခန္ဓာမဟုတ်သောရုပ်ကို ခန္ဓသဒ္ဒါသည် နစ်စေအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ရုပ္ပနသဘောရှိသောရုပ်ဟု အထူးပြုအပ်ပြီးသာဖြစ်ရာ၏၊ ဤအနက်ကိုပြလိုသောကြောင့်-"ကိံ ခန္ဓတော၊ ပေ၊ ဟောတိ" ဟု မိန့်သည်)။ ရှိသေးသလော။ ယတော၊ ယင်းကဲ့သို့ ခန္ဓာမှ အခြားသောရုပ်မှ။ ဝိနိဝတ္တံ၊ ခန္ဓသဒ္ဒါသည် နစ်စေအပ်သော။ ရူပံ၊ ရုပ္ပနလက္ခဏာရှိသော ရုပ်သည်။ ခန္ဓဝိသေသနံ၊ ခန္ဓာ၏ဝိသေသနသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ သဗ္ဗေဝ၊ ကုန်သော။ ခန္ဓာ၊ ခန္ဓာတို့ကို။ ခန္ဓဝိသေသနဘူတေန၊ ခန္ဓာ၏ဝိသေသနဖြစ်၍ဖြစ်သော။ ရူပေန၊ ရုပ္ပနလက္ခဏာရှိသော ရုပ်သည်။ ဝိသေသိတဗ္ဗာ ကိံ သဗ္ဗေ၊ ပေ၊ ဝိသေသိတဗ္ဗာ။ ။ တထာ(ထို့ပြင်) "ရူပဉ္စ+တံ+ခန္ဓောစာ"တိသမာနာဓိကရဏဘာဝေန (ရူပနှင့်ခန္ဓတို့၏ တူသော အနက်ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့်ပင်) ယံရူပံ၊ သော ခန္ဓော (အကြင်သဘောဘရားသည် ရူပမည်၏၊ ထိုသဘောတရားသည် ခန္ဓမည်၏)၊ ယော ခန္ဓော= တံရူပံ (အကြင်သဘောတရားသည်ခန္ဓမည်၏၊ (ခန္ဓာ ၅-ပါးလုံးနှင့်ဆိုင်၏၊) ထိုသဘောတရားသည် ရူပမည်၏)၊ ဣတိ အယံပိ အာပန္နော ဧဝ၊ ဣတိ (ဤခန္ဓမည်သော သဘောတရားဟူသမျှ ရူပမည်၏ ဟူသောအနက်လည်း ရောက်နေသည်၏အဖြစ်ကြောင့်) အာဟ-"သဗ္ဗေဝ။ ပေ။ ဝိသေသိတဗ္ဗာ"တိ။ ၊ အထူးပြုထိုက်ကုန်လေသလော။ ဣတိ၊ သို့။ သံသယော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပန၊ ပရိဟာရပက္ခမှတပါး စောဒဏပက္ခကို ဆိုဦးအံ့။ ခန္ဓဝိသေသနဘူတံ၊ ခန္ဓာ၏ဝိသေသနဖြစ်၍ဖြစ်သော။ တံ ရူပံ၊ ထိုရုပ်ဟူသည်။ ကိံ ကိံ ပန၊ ပေ၊ ဂဟိတတ္တာ။ ။"ရူပက္ခန္ဓော၌ ခန္ဓ ၏ဝိသေသနဖြစ်သော ရူပသည် အဘယ်နည်း" ဟုပုစ္ဆာထုတ်၍...."ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်တည်း၊ (ဘာ့ကြောင့်နည်း) ထိုဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်ကိုပင် ရူပအရ (ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ပဒသောဓန မူလ စက္ကဝါရနိဒ္ဒေသ၌) ယူတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း"ဟု၎င်း။ ၊ အဘယ်နည်း။ ဣတိ၊ ဤကားအမေးတည်း။ (ခန္ဓဝိသေသနဘူတံ, တံ ရူပံ၊ ဟူသည်။)

တတော **တတော။** ။"တတော၊ ထိုမှနောက်၌" ဟုအနက်ပေးလျှင် "သုဒ္ဓခန္ဓမူလစက္ကဝါရော ဝုတ္တော" ၌စပ်၊ သုဒ္ဓခန္ဓဝါရ ၏ နောက်၌ သုဒ္ဓခန္ဓမူလစက္ကဝါရကို ဟောတော်မူအပ်သည် ဟူလို၊ "တတာ၊ ထိုသို့ ရူပံ ခန္ဓော, ခန္ဓာ ရူပံ အစရှိသည်ဖြင့် ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်" ဟု အနက်ပေးလျှင် "သံသယောဟောတိ"၌စပ်။ ၊ ထိုသုဒ္ဓခန္ဓဝါရမှ နောက်၌။ (တနည်း) တတော၊ ထိုသို့ "ရူပံ ခန္ဓော, ခန္ဓာ ရူပံ" ဟု ဟောတော်မူခြင်းကြောင့်။ ရူပံ၊ ရုပ်မည်၏။ ခန္ဓော၊ ခန္ဓာမည်သလော။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ဧတသ္မိံ ဧတသ္မိံ၊ ပေ၊ သံသယော ဟောတိ။ ။ "ရူပံ၊ ရုပ်မည်၏။ ခန္ဓော၊ ခန္ဓာ မည်သလော" ဤသို့မေးရာ၌ "အာမန္တာ" ဟု ခွင့်ပြုသည်ကို "အနုညာယမာနေ" ဟုဆိုသည်၊ ထိုသို့ ခွင့်ပြုအပ်သော် ["သံသယော ဟောတိ" ၌စပ်] သံသယဖြစ်ပုံကား- "ကိံ ခန္ဓတော အညာပိ ဝေဒနာ အတ္ထိ၊ ယတော (ယင်းခန္ဓာမဟုတ်သောဝေဒနာမှ) ဝိနိဝတ္တာ (ခန္ဓသဒ္ဒါသည် နစ်စေအပ်သော၊) ဝေဒနာ (အနုဘာဝနလက္ခဏာရှိသော ဝေဒနာသည်။) ခန္ဓံဝိသေသနံဟောတိ၊ သဗ္ဗေဝ ခန္ဓာကိံ ခန္ဓဝိသေသနဘူတာယ ဝေဒနာယ ဝိသေသိတဗ္ဗာတိ ဧဝံယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ" ဟုအနုဋီကာ၌ သံသယဖြစ်ပုံကို ထုတ်ပြ၏၊ ထိုသံသယဖြစ်သည် ရူပက္ခန္ဓာတုန်းက "ကိံ ခန္ဓတော အညံ ရူပံ အတ္ထိ" စသည်ဖြင့် သံသယဖြစ်ပုံမျိုးပင်တည်း။ ၊ ဤအနက်ကို။ အနုညာယမာနေ၊ အာမန္တာဟု ခွင့်ပြုအပ်သော်။ [အာမန္တာတိ အနုညာယမာနေ, ပဋိညာယမာနေတိ အတ္ထော၊-မဓု။] ကေဝလံ၊ ဝေဒနာစသည်မဖက်သက်သက်။ အယံ ခန္ဓသဒ္ဒေါ၊ သည်။ ရူပဝိသေသနောဝ၊ ရူပဟူသော ဝိသေသနရှိသည်သာ။ န၊ မဟုတ်သေး။ အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။ ဝေဒနာဒိဝိသေသနောစ၊ ဝေဒနာအစရှိသော ဝိသေသနရှိသည်လည်း။ ဟောတိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ရူပဿ၊ ၏။ ခန္ဓဘာဝနိစ္ဆယာနန္တရံ၊ ခန္ဓာ၏ အဖြစ်ကိုဆုံးဖြတ်ခြင်း၏အခြားမဲ့၌။ ("ရူပံ ခန္ဓောတိ အာမန္တာ"ဟု ရုပ်၏ခန္ဓာအဖြစ်ကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသည်၏ အခြားမဲ့၌။) ခန္ဓာနံ၊ တို့၏။ (ဝေဒနာစသည်တို့၏နောက်၌ရှိသောခန္ဓာတို့၏) ရူပဝိသေသနယောဂေ စ၊ ရူပဟူသော ဝိသေသနနှင့်ယှဉ်ခြင်း၌လည်း။ သံသယော ဟောတိ။

ဝါ၊ တနည်း။ [အဋ္ဌကထာမှ တနည်း။-ဟူလို။] သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတဿ ရှေ့ပြဿနာ" ဟူသောသဒ္ဒါနှင့် လိုက်လျောသည်ဟု ဋီကာ ဆရာအလို မှတ်ပါ။ `သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတဿ ဝါ။ ။အဋ္ဌကထာဝယ် "ယတ္ထရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတိ, တတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတိ" ဟူသော ပြဿနာ၌ "ဥပ္ပဇ္ဇတိ" ဟူသော အဖြေအရ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ တပါးသာ ရသောကြောင့် ပုရေပဉှာဟုဆိုထား၏။ သို့သော်-"ဥပ္ပဇ္ဇတိ" ဟူသော ထိုအဖြေကို စဉ်းစားလျှင် "ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတိ" ဟူသော သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်၏ အရဖြစ်သော ရူပက္ခန္ဓာ၏ မဖြစ်ခြင်းကိုခွင့်ပြုရာရောက်၏။ ထိုသို့ ခွင့်ပြုရာရောက်သောကြောင့် သန္နိဋ္ဌာန်ဖြစ်သော ရှေ့ပုဒ်၏အနက်ကို ရသည့်အတွက် "ပုရေပဉှ"

အနုဋီကာ။ ။ ယဒိပိ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝိသဇ္ဇိတတ္တာ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒေါ လဗ္ဘတီတိ ဝုတ္တံ၊ ယော ပန သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတော (ယတ္ထရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတိ ဟူသော သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော) ရူပက္ခန္ဓဿ အနုပ္ပါဒေါ ပါဠိယံ အနုညာတရူပေန ဌိတော၊ တဿ ဝသေ‌န ပုရေပဉှော ယုတ္တောတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဧဝံ ဟိ ပုရိမကောဋ္ဌာသေန သဒိသတ္ထတာ ဟောတိ၊ ဤအဖွင့်အလို ပုရေပဉှ၌ ပုရေအတွက် "ရှေ့" ဟူသော အနက်လည်းရသောကြောင့်သာ၍ ယုတ္တိရှိသည်။ ၊ သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့်သိမ်းယူအပ်သော။ ခန္ဓဿ၊ ကို။ အနုညာတဝသေန၊ ခွင့်ပြုခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်။ ပုရေပဉှော၊ ကို။ (အဋ္ဌကထာစရိယေဟိ) ဝုတ္တော၊ ဣတိ (ဣဒံအတ္ထဇာတံ)၊ ဤအနက်သဘောသည်။ ယုတ္တံ၊ သင့်၏။

၂ဝ၆,၂ဝ၈။

ပုဂ္ဂလောကာသဝါရော လဗ္ဘမာနောပီတိ၊ ဟူသောစကားကို။ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပါလိမ့်မည်နည်း။ ဩကာသဝါရဿ၊ ကို။ အလာဘေ၊ မရခြင်းသည်။ (သတိ၊ သော်။) တဿပိ၊ ထိုပုဂ္ဂလောကာသဝါရကိုလည်း။ အလာဘေန၊ မရခြင်းသည်။ ဘဝိတဗ္ဗံနနု၊ ဖြစ်ထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော။ ဣတိ၊ ဤကား စောဒနာတည်း။