ယမကာနံ ဝသေန ဒေသိတတ္တာတိ ဣမိနာ၊ ဟူသော ဤပါဌ်ဖြင့်။
ဒသသု၊ ဆယ်ပါးသော ယမကတို့တွင်။
ဧကေကဿ၊ တပါးတပါးသော။
ယမကသမူဟဿ၊ မူလယမိုက် အစရှိသော ယမိုက်အပေါင်း၏၎င်း။
တံ သမူဟဿ၊ ထိုယမိုက်အပေါင်း၏ အပေါင်းဖြစ်သော။
သကလဿ၊ အလုံးစုံသော။
ပကရဏဿစ၊ ကျမ်း၏၎င်း။
ယမကာနံ၊ ယမကတို့နှင့်။
ဝသေန၊ စပ်သဖြင့်။
လဒ္ဓဝေါဟာရတံ၊ ရအပ်သောအမည်ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို။
ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
[မူလယမကသည်ပင် ယမက တပါးမဟုတ်။
အတ္ထယမက ဓမ္မယမက ပုစ္ဆာယမက စသောအားဖြင့် ယမကအများပေါင်း၍ ဟောတော်မူအပ်ရာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မူလယမက တပါးတည်းကိုပင် ယမကသမူဟ" ဟုခေါ်ရသည်။ ခန္ဓယမက စသည်တို့၌လည်း နည်းတူ။]
ကုသလကုသလမူလသင်္ခါတာနံ ဒွိန္နံ အတ္ထာနံ ဝသေန အတ္ထယမကန္တိ
ဧတေန၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။
(အာပဇ္ဇတိ၌စပ်)
ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာတိ
၁။ ကုသလမူလာတိ၊ ပေ၊ အာပဇ္ဇတီတိ စေ။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "ကုသလကုသလမူလသင်္ခါတာနံ ဒွိန္နံ အတ္ထာနံ ဝသေန အတ္ထယမကံ" ဟု ဆိုထား၏။ ထိုစကားအရ "ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာ" ဟူသော အနုလောမပုစ္ဆာတမျိုးတည်း၏ပင် ယမကအဖြစ် (ယမကနာမည်) ဖြစ်သလောဟု" စောဒနာသည်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း၊....."ယေ ကေစိ ကုသလာဓမ္မာ" အရ ကုသလ ဟူသောအနက်, "သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာ" အရကုသလမူလဟူသောအနက်, ဤသို့အနက် ၂-မျိုး ယမက (အစုံ) ဖြစ်နေသော ကြောင့်တည်း။
၊ ဟူသော။
ဧတဿေဝ၊ ဤအနုလောမ ပုစ္ဆာတရပ်၏သာ။
ဝါ၊ ဤအနုလောမ ပုစ္ဆာတရပ်အနက်၏သာ။
ယမကဘာဝေါ၊ ယမက၏အဖြစ်သည်။
ဝါ၊ ယမက အမည်သည်။
အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်သည် မဟုတ်လော။
ဣတိစေ၊ ဤသို့မေးအံ့။
(ဧတဿေဝ၊ ၏သာ။
ဝါ၊ ၏သာ။
ယမကဘာဝေါ၊ သည်။
ဝါ၊ သည်။)နာပဇ္ဇတိ
၂။ နာပဇ္ဇတိ၊ ပေ၊ ဝုတ္တတ္တာ။ ။ အနုလောမပုစ္ဆာတရပ်တည်းဖြင့် ယမကအမည်မဖြစ်နိုင်ပါ-ဟု ဖြေပြီးလျှင် "ဉာတုံ ဣစ္ဆိတာနံ၊ ပေ၊ ဝုတ္တတ္တာ" ဟုအကြောင်းပြသည်။ ထိုတွင် "ဉာတုံ၊ ပေ၊ ကုသလ ကုသလ မူလဝိသေသာနံ (ဝသေန အတ္ထ ယမကဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ)" ကို အကြောင်းတမျိုး, "ကုသလမူလ ကုသလဝိသေသေဟိ ဝါ၊ ပေ၊ ဝသေန အတ္ထ ယမကဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ" ကို အကြောင်းတမျိုး, ဤသို့အားဖြင့် အကြောင်း ၂-မျိုး ပြထားသည်ဟုမှတ်ပါ။
၊ မရောက်။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်နည်း။
[ဝုတ္တတ္တာကိုကြည့်၍ ထည့်သည်]
ဉာတုံ၊ သိခြင်းငှါ။
ဣစ္ဆိတာနံ၊ အလိုရှိအပ်ကုန်သော။
**ဉာတုံ ဣစ္ဆိတာနံ၊ ပေ၊ ဝိသေသာနံ။** ။ [ဝိသေသာနံ၏ စပ်ဘို့ရာ "ဝသေန အတ္ထ ယမကဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ" ကို ယူ၍ အနက်ပေးရသည်။] ပုစ္ဆာဟူသည် မေးသောပုဂ္ဂိုလ်၏ သိခြင်းငှါ အလိုရှိအပ်သော (သိချင်နေသော) အနက်တည်း။ ထို့ကြောင့် "ယေ ကေစိကုသလာ ဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာ" ဟူသော အနုလောမပုစ္ဆာ၌ "ယေကေစိကုသလာ ဓမ္မာ"သည် သိခြင်းငှါအလိုရှိအပ်သော အနက်မဟုတ်သေး၊ "သဗ္ဗေ တေ ကုသလ မူလာ" ၏ ဝိသေသနမျှဖြစ်သေးသည်။ "သဗ္ဗေတေ ကုသလမူလာ" သည် သာသိခြင်းငှါ အလိုရှိအပ်သော အနက်တည်း။ [အနိယမ ဝါကျဟူသမျှ ဝိသေသန အပဓာနဖြစ်၍ နိယမဝါကျသည်သာ ဝိသေသျ ပဓာန ဖြစ်သည်ဟုမှတ်ပါ။] ဤသို့ ပဌမပုစ္ဆာဖြင့် ဝိသေသျ ပဓာန တမျိုးတည်းသာရသောကြောင့် အနက်အစုံ မဖြစ်သေး၊ ဒုတိယပုစ္ဆာဖြင့် "ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလာ၊ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ" ဟု မေးလိုက်မှ "ကုသလ+ကုသလမူလ" ဟု အနက်အစုံ ယမကဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် "ဒုတိယပဌမပုစ္ဆာသု ဝုတ္တာနံ ကုသလကုသလမူလဝိသေသာနံ ဝသေန အတ္ထယမက ဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ" ဟုမိန့်သည်။
ဒုတိယပဌမပုစ္ဆာသု၊ ဒုတိယပုစ္ဆာပဌမ ပုစ္ဆာတို့၌။
ဝုတ္တာနံ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်သော။
ကုသလ ကုသလမူလဝိသေသာနံ၊ ကုသိုလ်, ကုသလမူ ဟူကုန်သော တရားအထူးတို့၏။
(ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
ဝါ၊ စပ်သဖြင့်။
အတ္ထယမကဘာဝဿ၊ အတ္ထယမက၏ အဖြစ်၏။
ဝါ၊ အတ္ထယမက ဟူသော နာမည်၏။
ဝါ၊ ကို။
ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဝါ၊ ဆိုလိုသည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း၊)
ဝါ၊ တနည်း။
ကုသလမူလကုသလဝိသေသေဟိ
၁။ ကုသလမူလ ကုသလဝိသေသေဟိ ဝါ။ ။ ဤနည်း၌ ပဌမ ပုစ္ဆာဝယ် "ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ" ဟူသော သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ် သော ကုသိုလ်တရား, ဒုတိယပုစ္ဆာဝယ် "ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလာ" ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော ကုသလမူလတရား, ဤသို့အနက်အစုံကို "ယမက" ဟုယူစေလိုသည်။ [ဘာ့ကြောင့်နည်း။ ပဌမပုစ္ဆာဝယ် "ယေ ကေစိ ကုသလာဓမ္မာ" အရ ကုသိုလ်တရားတို့ကိုပင် "ကုသိုလ်မူလမည်ကြသလော" ဟု မေးလိုရာ ရောက်သောကြောင့်တည်း။ ဒုတိယ ပုစ္ဆာ၌လည်း ဤနည်းအတိုင်း မေးလိုရင်းကိုသိပါ။
နည်း ၂-ပါးအထူး။ ။ ပဌမနည်း၌ ဒုတိယပုစ္ဆာဝယ် သံသယပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော ကုသိုလ်တရား, ပဌမပုစ္ဆာဝယ် သံသယပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော ကုသလမူလတရား, ဤ ၂-ပါးအစုံကို "အတ္ထယမက" ဟုခေါ်သည်။ ဒုတိယနည်း၌ ပဌမပုစ္ဆာဝယ် သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော ကုသိုလ်တရား, ဒုတိယပုစ္ဆာဝယ် သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော ကုသလမူလတရား, ဤ ၂-ပါးအစုံကို "အတ္ထ ယမက" ဟု ခေါ်သည်။
၊ ကုသလမူ, ကုသိုလ် ဟူသော တရားအထူးတို့ဖြင့်။
ဉာတုံ၊ ငှါ။
ဣစ္ဆိတာနံ၊ ကုန်သော။
ပဌမဒုတိယပုစ္ဆာသု၊ ပဌမပုစ္ဆာ ဒုတိယပုစ္ဆာတို့၌။
သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတာနံ၊ သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် သိမ်းယူအပ်ကုန်သော။
ကုသလ ကုသလ မူလာနံ၊ ကုသိုလ်,ကုသိုလ်မူတို့၏။
ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
ဝါ၊ ဖြင့်။
အတ္ထယမကဘာဝဿ၊ ၏။
ဝါ၊ ကို။
ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့်တည်း။
ဝါ၊ တည်း။ဟိ၊ မှန်၏။
ဉာတုံ
၁။ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတာနံ ဟိ။ ။ "ဝုတ္တတ္တာ" ဟူသော ဟိတ်နောင် ဟိ ဖြင့် တက်သောကြောင့် ဝိတ္ထာရဝါကျဟု ဆိုရိုးရှိသော်လည်း ဤ၌ ဝိတ္ထာရမသင့်၊ ဒဠှိသာသင့်၏။ ပဓာနဘာဝေါတိ၌ ဣတိ(တသ္မာ)ဟု ရှိသောကြောင့် ဟိ(ယသ္မာ)ဟုလည်း တနည်းပေးနိုင်၏။ ဤ၌ "ဉာတုံ၊ ပေ၊ ဝိသေသဝန္တာပေက္ခာနံ" သည် "ဉာတုံ၊ ပေ၊ ကုသလကုသလမူလဝိသေသာနံ" သည် ဒဠှီကရဏ, "တံ ဝိသေသဝတံ ဝါ၊ ပေ၊ ဝိသေသာပေက္ခာနံ" သည် "ကုသလမူလကုသလဝိသေသေဟိ ဝါ၊ ပေ၊ ကုသလကုသလမူလာနံ" ၏ ဒဠှီကရဏတည်း။
၊ သိခြင်းငှာ။
ဣစ္ဆိတာနံ၊ အလိုရှိအပ်ကုန်သော။
ဝိသေသဝန္တာပေက္ခာနံ၊ ဝိသေသဝန္တအားဖြင့် ငဲ့ခြင်းရှိကုန်သော။
ဝိသေသာနံ
၁။ ဝိသေသာနံ ဝိသေသဝန္တာပေက္ခာနံ။ ။ [ဝိသေသာနန္တိ ကုသလကုသလမူလဝိသေသာနံ၊ ဝိသေသဝန္တာပေက္ခာနန္တိ ကုသလမူလ ကုသလသင်္ခါတေဟိ ဝိသေသဝန္တေဟိ သာပေက္ခာနံ၊-အနု။] ရှေ့ဒဠှီယဝါကျ၌ "ဉာတုံဣစ္ဆိတာနံ၊ ပေ၊ ကုသလကုသလမူလဝိသေသာနံ" ကိုပင် ဤ၌"ဝိသေသာနံ" အရယူ၍ ထိုဝိသေသတို့လည်း (သူတို့ချည်းသတ်သတ်မဟုတ်) ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလတုန်းက ကုသလမူလဟူသော ဝိသေသဝန္တအားဖြင့် ငဲ့ခြင်းရှိသော ကုသလ, ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ တုန်းက ကုသလအားဖြင့် ငဲ့ခြင်းရှိသော ကုသလမူလများဖြစ်ကြသည်-ဟူလို။ [တံဝိသေသဝတံ ဝါ-စသော ဝါကျ၌လည်း ဤနည်းမှီးပါ။]
၊ ဝိသေသတို့၏၎င်း။
(ပဓာနဘာဝေါ၌ စပ်)။
ဝါ၊ တနည်း။
တံဝိသေသဝတံ၊ ထိုဝိသေသရှိကုန်သော။
ဝိသေသာပေက္ခာနံ၊ ဝိသေသအားဖြင့် ငဲ့ခြင်းရှိကုန်သော။
ဓမ္မာနဉ္စ၊ တရားတို့၏၎င်း။
ဧတ္ထ
၂။ ဧတ္ထ ပဓာနဘာဝေါ။ ။ "ဉာတုံ ဣစ္ဆိတာနံ ဝိသေသာနံ" ဟူသော သမ္ဗန်ကို၎င်း, "တံဝိသေသဝတံ ဝါ ဓမ္မာနံ" ဟူသော သမ္ဗန်ကို၎င်း, ပဓာနဘာဝေါ ဝယ် ဘာဝေါ၌ စပ်ရသော သမ္ဗန်ဟု မှတ်ပါ၊ ဝိသေသဝန္တာပေက္ခာနံ၊ ဝိသေသာပေက္ခာနံတို့ကား ထိုသမ္ဗန်၏ ဝိသေသနတို့သာတည်း၊ [ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ မူလယမကေ-အနု။]
၊ ဤ မူလယမိုက်၌။
ပဓာနဘာဝေါ၊ ပဓာန၏အဖြစ်သည်။
(ဟောတိ)။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဧကေကာယ၊ တပါးတပါးသော။
ပုစ္ဆာယ၊ ဖြင့်။
(သင်္ဂဟိတော၌စပ်)
ဧကေကော ဧဝ၊ တပါးစီတပါးစီသာလျှင်ဖြစ်သော။
အတ္ထော၊ အနက်သည်။
ဝါ၊ ကို။
သင်္ဂဟိတော၊ သိမ်းယူအပ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤအတ္ထာနံ ဝသေန အတ္ထ ယမကံ-ဟူသော စကားရပ်၌။
အတ္ထသဒ္ဒေါ၊ အတ္ထသဒ္ဒါသည်။
ဓမ္မဝါစကော၊ သဘာဝဓမ္မကို ဟောသောသဒ္ဒါသည်၎င်း။
ဟေတုဖလာဒိဝါစကောဝါ၊ ဟေတု, ဖလအစရှိသည်ကိုဟောသောသဒ္ဒါသည်၎င်း။
(အာဒိသဒ္ဒါဖြင့် "အတ္ထောပယောဇနေ" အစရှိသော အဘိဓာန်လာ ဟိတစသောအနက်တို့ကိုယူပါ။)
န(ဟောတိ)၊ မဟုတ်။
အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။
ပါဠိအတ္ထဝါစကော၊ ပါဠိ၏အနက်ကို ဟောသောသဒ္ဒါတည်း။
တေနေဝ၊ ကြောင့်ပင်။
တေသညေဝ အတ္ထာနန္တိအာဒိ၊ အစရှိသော။
(ယံဝစနံ အတ္ထိ၊ တံဝစနံ သင်္ဂဟကာရော)
အာဟ၊ ပြီ။
တီဏိပိ ပဒါနိ ဧကတော ကတွာတိဣဒံ၊ ဟူသောဤစကားကို။
နာမပဒဿ၊ နာမပဒ၏။
ကုသလာဒီနံ၊ ကုသိုလ်အစရှိသော တရားတို့ကို။
သင်္ဂါဟကတ္တ မတ္တ မေဝ၊ သိမ်းယူနိုင်သည်၏အဖြစ်မျှကိုသာ။
သန္ဓာယ၊ ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ (ကုသလာဒီနံ၊ တို့ကို။)
နိရဝသေသ သင်္ဂါဟကတ္တံ၊ အကြွင်းမရှိသောအားဖြင့်သိမ်းယူနိုင်သည်၏အဖြစ်ကို။
(သန္ဓာယ၊ ၍။)
န ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။
စ၊ ဆက်။
သဗ္ဗကုသလာဒိသင်္ဂဏှနတ္ထမေဝ၊ အလုံးစုံ ကုသိုလ်အစရှိသော တရားတို့ကို သိမ်းယူခြင်း အကျိုးငှါသာလျှင်။
နာမပဒဿ၊ နာမပုဒ်၏။
ဝါ၊ ကို။
ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ကုသလတ္တိကမာတိကာယ စတူသု ပဒေသူတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန)ဝုတ္တံ။
[အဗျာကတပဒ၌ ပါဝင်သော ရုပ်တရားတို့ကို နာမပဒက မသိမ်းယူနိုင်သောကြောင့် "န နိရဝသေသသင်္ဂါဟကတ္တံ (သန္ဓာယ ဝုတ္တံ)" ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့အလုံးစုံကို မသိမ်းယူနိုင်သောကြောင့် "ကုသလာဒီနံ သင်္ဂါဟကတ္တ မတ္တ မေဝ" ဟုသာမည ဝါစကမတ္တသဒ္ဒါဖြင့်ဆိုသည်။]
ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
အညမညယမကေ ယေ ကေစိ ကုသလာတိ အပုစ္ဆိတွာတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောဤပါဌ်၌။
(အဓိပ္ပါယော၌စပ်)
ဒုတိယ ယမကေ
၁။ ယထာ ဒုတိယယမကေ၊ ပေ၊ ကတာ။ ။ ဒုတိယယမကဟူသည် ဧကမူလယမကတည်း။ ထိုယမကဝယ် ပဌမယမက၏ အနုလောမမှ "ကုသလမူလာ" ပုဒ်ကို မယူဘဲ "ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ" ဟု အနုလောမ ပဌမပုဒ်ကိုယူ၍ "ယေ ကေစိ ကုသလာ" ဟု ပုစ္ဆာပြုထားသကဲ့သို့-----
၊ ဒုတိယ ယမက၌။
ယေ ကေစိ ကုသလမူလာတိ၊ ဟူ၍။
အပုစ္ဆိတွာ၊ မေးတော်မမူဘဲ။
ယေကေစိ ကုသလာတိ၊ ဟူ၍။
ပုစ္ဆာ၊ ကို။
ကတာယထာ၊ ပြုတော်မူအပ်သကဲ့သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
ဣဓာပိ
၁။ ဧဝမိဓာပိ၊ ပေ၊ ကာတဗ္ဗာ သိယာ။ ။ အညမည မူလယမကကို "ဣဓာပိ" ဟု ဆိုသည်။ ဤ အညမည မူလယမက၌လည်း ဒုတိယယမက၌ကဲ့သို့"ယေ ကေစိကုသလာ" ဟု ပုစ္ဆာပြုထိုက်၏၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း။ ရှေးပဌမယမကဝယ်ထူးသော ကုသလမူလ အသစ်ပုဒ်ကိုယူ၍ နောက် ဒုတိယယမက၏မဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်တည်း။ (ပါဠိတော်ကို ကြည့်ပါ)။ ဤတတိယ ယမက၌ကား-ရှေးဒုတိယ ယမက၌ထူးသော "ကုသလမူလေနဧကမူလာ" ဟူသော အသစ်ပုဒ်ကိုယူ၍ ပုစ္ဆာဖြစ်နေသောကြောင့် ရှေ့ဒုတိယယမကနှင့် အသွားမတူဟု ဆိုလိုသည်။ [ဣဒဉ္စ ဒုတိယယမကဿ တထာ အပ္ပဝတ္တတ္တာ ဝုတ္တံ။ တတိယယမကံ ပန တထေဝ ပဝတ္တံ-အနု။]
၊ ဤ အညမည မူလယမက၌လည်း။
ယေ ကေစိကုသလာတိ၊ ဟူ၍။
ပုစ္ဆာ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ကာတဗ္ဗာ၊ ပြုထိုက်သည်။
သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။
(ကသ္မာ၊ ကြောင့်နည်း။)
ပုရိမယမကဝိသိဋ္ဌံ၊ ရှေးယမကမှအထူးဖြစ်သော။
အပုဗ္ဗံ၊ အသစ်ပုဒ်ကို။
ဂဟေတွာ၊ ၍။
ပစ္ဆိမယမကဿ၊ နောက်ယမက၏။
အပ္ပဝတ္တတ္တာ၊ မဖြစ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသည်ကား။
အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုတည်း။ပဋိလောမပုစ္ဆာနု ရူပဘာဝတော
၂။ ပဋိလောမ၊ ပေ၊ ကေစိ။ ။ ကေစီတိ ပဒကာရာ (ပဒကာရဆရာတို့) ဤ ကေစိဆရာတို့ကား "ပုရိမယမကဝိသိဋ္ဌံ။ ပေ။ အပ္ပဝတ္တတ္တာ" ဟူသောရှေ့အကြောင်းပြပုံကို မနှစ်သက်သောကြောင့် အကြောင်းတမျိုးပြသည်။ ဆိုလိုရင်းကား-မူလယမကနှင့် ဧကမူလယမကတို့၌ ပဋိလောမပုစ္ဆာဝယ် "သဗ္ဗေတေ ဓမ္မာ ကုသလာ"နှင့် လျော်အောင် "ယေကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ" ဟု စချီသကဲ့သို့ဤ အညမညယမက၌လည်း ပဋိလောမပုစ္ဆာဝယ် "သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ"နှင့် လျော်အောင် "ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ" ဟု စချီထိုက်သောကြောင့်တည်း-ဟုအကြောင်းပြသည်။
၊ ပဋိလောမပုစ္ဆာအားလျော်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
(ဣဓာပိ၊ ၌လည်း။
ယေ ကေစိ ကုသလာတိ၊ ဟူ၍။
ပုစ္ဆာ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ကာတဗ္ဗာ သိယာ)
ဣတိ၊ ဤသို့။
ကေစိ၊ အချို့ဆရာတို့သည်။
(ဝဒန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။)ပန၊ ထိုသို့ပင် အချို့ဆရာတို့ဆိုကြပါသော်လည်း။
ပုရိမပုစ္ဆာယ
၁။ ပုရိမပုစ္ဆာယ၊ ပေ၊ ယုတ္တော။ ။ ဤစကားဖြင့် ကေစိဆရာတို့၏ အကြောင်းပြပုံကို ပယ်၍ ရှေ့၌ ပြအပ်သော အကြောင်းပြပုံကို အသင့်ဟုဆိုသည်။ ကေစိဆရာတို့က ပဋိလောမပုစ္ဆာအားလျော်အောင် အနုလောမပုစ္ဆာကိုပြုထိုက်သည်ဟုဆိုသော်လည်း ပစ္ဆိမပုစ္ဆာသည်ပုရိမပုစ္ဆာ၏ အနက်နှင့်စပ်၍ ပြုအပ်သောကြောင့် ပုရိမပုစ္ဆာ၏ အနက်အားလျော်သော ပုစ္ဆာသာဖြစ်ထိုက်၏။ ဘာ့ကြောင့်နည်း-အနုလောမ၌ သံသယကင်းပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်မှာပဋိလောမ၌ သံသယဖြစ်နိုင်ခြင်းကြောင့်တည်း။ ထို့ကြောင့် ကေစိဆရာတို့အလိုအားဖြင့် ပစ္ဆိမပုစ္ဆာအားလျော်သော ပုရိမပုစ္ဆာမဖြစ်ထိုက်ရကား ကေစိဆရာတို့၏ စကားသည်မသင့်၊ ရှေ့၌ဆိုအပ်သော ပုရိမယမကဝိသိဋ္ဌံ၊ ပေ၊ အပ္ပဝတ္တတ္တာတိ အဓိပ္ပေါယော" ဟု ဆိုအပ်သော ရှေးအဓိပ္ပါယ်သာသင့်သည်။ [အတ္ထဝသေနာတိ သမ္ဘဝန္တာနံ နိစ္ဆိတသံသယိတာနံ အတ္ထာနံ ဝသေန၊ တဒနုရူပါယာတိ တဿာပုရိမပုစ္ဆာယ အတ္ထတော ဗျဉ္ဇနတော စ အနုစ္ဆဝိကာယ၊ ပုရိမံ ဟိ အပေက္ခိတွာ ပစ္ဆိမာယ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ -အနု။]
၊ ရှေးပုစ္ဆာ၏။
ဝါ၊ ၌။
အတ္ထဝသေန၊ ဖြစ်သင့်သော ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသောအနက် ယုံမှားအပ်သောအနက်တို့နှင့်စပ်သဖြင့်။
ကတာယ၊ ပြုအပ်သော။
တဒနုရူပါယ၊ အနက်သဒ္ဒါအားဖြင့် ထိုရှေးပုစ္ဆာအားလျော်သော။
ပစ္ဆိမပုစ္ဆာယ၊ နောက်ပုစ္ဆာသည်။
ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်ထိုက်၏။
(ကသ္မာ၊ ကြောင့်နည်း။)
အနုလောမေ၊ အနုလုံဖြစ်သောအနက်၌။
ဝိဂတသံသယဿ၊ ကင်းပြီးသော သံသယရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏။
ပဋိလောမေ၊ ပဋိလုံဖြစ်သောအနက်၌။
သံသယုပ္ပတ္တိတော၊ သံသယ၏ဖြစ်ခြင်းကြောင့်တည်း။တေန၊ ထို့ကြောင့်။
ပစ္ဆိမပုစ္ဆာနုရူပါယ၊ နောက်ပုစ္ဆာအားလျော်သော။
ပုရိမပုစ္ဆာယ၊ ရှေးပုစ္ဆာသည်။
နစ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ မဖြစ်သင့်သည်သာ။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။
ဧတ္ထ၊ ဤအဓိပ္ပါယ် ၂-မျိုးတို့တွင်။
ပုရိမော၊ ရှေး၌ဖြစ်သော။
အဓိပ္ပါယော၊ သည်။
ယုတ္တော၊ သင့်၏။
ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန
`၂။ ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန။
။ [ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေနာတိ "ယေ ကေစိ ကုသလ မူလေန ဧကမူလာ" တိ ဣမိနာပိ ဝါကျေန
၊တဿေဝတ္ထဿ သမ္ဘဝတောတိ ဣဒံ၊ ဟူသောဤစကားကို။
ဧဝံ၊ ဤသို့ဆိုအပ်ပြီးသည့် အတိုင်း။
ဝတ္တုံ၊ ဆိုခြင်းငှါ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။
ဟိ၊ ချဲ့။
(တနည်း၊ ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဧဝံ၊ တိုင်း။
ဝတ္ထုံ၊ ငှါ။
နသက္ကာ၊ သနည်း။)
ဟိ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
ကုသလဗျဉ္ဇနတ္ထောဧဝ၊ ကုသလသဒ္ဒါ၏အနက်သည်ပင်။
ကုသလမူလေန ဧကမူလဗျဉ္ဇနတ္ထော၊ ကုသလမူလေန ဧကမူလသဒ္ဒါ၏အနက်သည်။
န၊ မဟုတ်။
[ကုသလသဒ္ဒါ၏အနက်သည်ကုသိုလ်စိတ် စေတသိက်သာတည်း။
ကုသလမူလေန၊ ဧကမူလသဒ္ဒါ၏အနက်ကား ကုသိုလ်စိတ်စေတသိက်နှင့် ကုသလသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တည်း။
တေနေဝ၊ ထို့ကြောင့်ပင်။
(ထိုသို့ ကုသလသဒ္ဒါ၏ အနက်၏ ကုသလမူလေန ဧကမူလသဒ္ဒါ၏ အနက်နှင့် ကွဲပြားသည်၏အဖြစ်ကြောင့်ပင်။)
ဝိဿဇ္ဇနမ္ပိ၊ ခွဲခြားဝေဘန်၍ ဖြေဆိုကြောင်းစကားသည်လည်း။
အသမာနံ၊ မတူသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
[မတူပုံကိုပြလို၍ ကုသလဗျဉ္ဇနေန ဟိ စသည်မိန့်။]
ဟိ၊ မှန်။
(တနည်း)
ဟိ၊ ချဲ့။
ကုသလဗျဉ္ဇနေန
၂။ ကုသလဗျဉ္ဇနေန ဟိ၊ ပေ၊ ဒီနပတောတိ။ ။ဤ ဝါကျတို့ကား "နဟိ" စသော ရှေ့ဝါကျ၏အကျယ်တည်း၊ တနည်း ဟေတုဝါကျတည်း။ အညမညယမကဝယ် "ယေကေစိ ကုသလာ" ဟု ကုသလသဒ္ဒါဖြင့် ပုစ္ဆာပြုလိုက်လျှင် "အဝသေသာ ကုသလာဓမ္မာ" ဟု ဖြေတော်မူရလိမ့်မည်။ ဣတရထာ ("ယေကေစိ ကုသလာဓမ္မာ" ဟူသော ပုစ္ဆာမှတပါး "ယေကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ" ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပုစ္ဆာပြုလိုက်လျှင်) အဝသေသာ ဟူသော ဤနေရာ၌ ကြွင်းသော ကုသိုလ်သာမက ကုသိုလ်မူလနှင့် တကွဖြစ်သောကုသိုလ်စိတ္တဇရုပ်တို့ပါရနေသောကြောင့် "အဝသေသာ ကုသလ မူလသဟဇာတာ ဓမ္မာ"ဟု ဟောတော်မူရလိမ့်မည်။ န စ တာနိ ဝစနာနိကား "အဝသေသာ ကုသလာဓမ္မာ" ဟူသောသဒ္ဒါနှင့် "အဝသေသာ ကုသလမူလသဟဇာတာ ဓမ္မာ" ဟူသော သဒ္ဒါတို့၏ အနက်အရ မတူပုံကိုပြသော ဝါကျာရမ္ဘတည်း။
၊ ကုသလသဒ္ဒါဖြင့်။
ပုစ္ဆာယ၊ ကို။
ကတာယ၊ ပြုအပ်သော်။
("ယေ ကေစိ ကုသလာဓမ္မာ" ဟု ပြုအပ်သော်။)
အဝသေသာတိ ဣမသ္မိံ ဌာနေ၊ အဝသေသာ ဟူသော ဤပါဌ်အရာ၌။
(ဝိသဇ္ဇနဝယ် "အဝသေသာ" ဟူသော ဤပါဌ်အရာ၌။)
အဝသေသာ ကုသလာ ဓမ္မာတိ၊ ဟူ၍။
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတရထာ၊ "ယေ ကေစိ ကုသလာ" ဟူသောအခြင်းအရာမှတပါး "ယေ ကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ" ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
(ပုစ္ဆာယ၊ ကို။
ကတာယ၊ သော်။)
(ယခုပါဠိတော်အတိုင်း-ပြုအပ်သော်။)
အဝသေသာတိ ဣမသ္မိံ ဌာနေ၊ ၌။
အဝသေသာ ကုသလမူလ သဟဇာတာ ဓမ္မာတိ၊ ဟူ၍။
(ယခုပါဠိတော်အတိုင်း။)
ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဟောတော်မူထိုက်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
စ၊ ဆက်။
တာနိဝစနာနိ၊ ထိုသဒ္ဒါတို့သည်။
(ထိုကုသလာဓမ္မာဟူသော သဒ္ဒါ, ကုသလမူလေန ဧကမူလာဟူသော သဒ္ဒါတို့သည်။)
သမာနတ္ထာနိ၊ တူသောအနက်ရှိကုန်သည်။
န (ဟောန္တိ)၊ မဖြစ်ကုန်။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်နည်း။)
ကုသလကုသလာ ဗျာကတ ဒီပနတော၊ ကုသိုလ်ဟူသောအနက်, ကုသိုလ်ကုသလသမုဋ္ဌာန ရုပ်အဗျာကတ ဟူသောအနက်ကို ထင်ရှားပြခြင်းကြောင့်တည်း။
[ "ကုသလ" သဒ္ဒါက ကုသိုလ်ဟူသော အနက်ကိုပြခြင်း, "ကုသလမူလသဟဇာတာ" သဒ္ဒါက ကုသိုလ်စိတ် စေတသိက်နှင့် တကွ ကုသလသမုဋ္ဌာန ရုပ်အဗျာကတဟူသောအနက်ကို ပြခြင်းကြောင့် သဒ္ဒါ ၂-ရပ်တို့ တူသောအနက်မရှိကြဟူလို။]
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဣမိနာပိဗျဉ္ဇနေနတဿေဝတ္ထဿ သမ္ဘဝတောတိ ဣဒံ၊ ဟူသော ဤစကားကို။
ဧဝံ ဝတ္တုံ န သက္ကာ၊ (ဤသို့ရှေ့ပြန်လှည့်၍စပ်ပါ)။ပန၊ ထိုသို့ပင်ဆိုခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းပါသော်လည်း။
ဧတ္ထာ
၁။ အယံ ပနေတ္ထ၊ ပေ၊ သိယာ။ ။ "ဣမိနာပိဗျဉ္ဇနေန တဿေဝတ္ထဿ သမ္ဘဝတော" ဟူသော အဋ္ဌကထာစကားကို ဤသို့မဆိုထိုက်ဟု ပယ်ပြီးလျှင်အဋ္ဌကထာဆရာ၏ ဖြစ်နိုင်စရာရှိသောအလိုကိုပြလို၍ "အယံ ပနေတ္ထ" စသည်ကိုမိန့်သည်။ [ဧတ္ထာတိ ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန တဿေဝတ္ထဿ သမ္ဘဝေါတိ ဧတသ္မိံ ဝစနေ၊ အနု။]
ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန တဿေဝတ္ထဿ သမ္ဘဝတော၊ ဟူသောဤစကားရပ်၌။
အယံ၊ ဤသို့သော။
အဓိပ္ပါယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏အလိုသည်။
သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။(ကိံ သိယာ) ယေကေစိ ကုသလာတိ ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန၊ "ယေကေစိကုသလာ" ဟူသော ဤသဒ္ဒါဝါကျဖြင့်လည်း။
ယေ ကေစိ
၁။ ယေကေစိ၊ ပေ၊ သမ္ဘဝတော။ ။ "ယေ ကေစိ ကုသလာ (ဓမ္မာ)" ဟူသော ဤဝါကျဖြင့်လည်း (သမ္ဘဝတော၌စပ်၊) "ယေကေစိ ကုသလမူလေနဧကမူလာ" ဟု ဟောတော်မူအပ်သော ဝါကျအနက်၏ပင်ဖြစ်သင့်သောကြောင့် ဒုတိယယမက၌ကဲ့သို့ "ယေ ကေစိ ကုသလာ (ဓမ္မာ)" ဟု ပုစ္ဆာပြုတော်မမူဘဲ "ယေ ကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ (ဓမ္မာ)" ဟု ပုစ္ဆာပြုတော်မူသည်
ကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ ဝုတ္တဗျဉ္ဇနတ္ထဿေဝ၊ "ယေ ကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ"ဟူ၍ ဟောတော်မူအပ်သော သဒ္ဒါဝါကျ၏ အနက်၏ပင်။
သမ္ဘဝတော၊ ဖြစ်သင့်ခြင်းကြောင့်။
ဒုတိယ ယမကေ ဝိယ၊ ဒုတိယ ယမက၌ကဲ့သို့။
အပုစ္ဆိတွာ၊ မေးတော်မမူဘဲ။
(ဒုတိယယကေ၌ "ယေကေစိ ကုသလာဓမ္မာ" ဟုမေးတော်မူသကဲ့သို့ ဤ၌မမေးဘဲ)။
ယေကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ၊ ဟူ၍။
ပုစ္ဆာ၊ ကို။
(ဘဂဝတာ)ကတာ။
ဟိ၊ မှန်။
(တနည်း။
ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
ယေကေစိ ကုသလာတိ ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန၊ ဖြင့်လည်း။
ယေ ကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ ဝုတ္တဗျဉ္ဇနတ္ထဿေဝ၊ ၏ပင်။
သမ္ဘဝေါ၊ ဖြစ်သင့်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ နည်း။)ဟိ(ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
ကုသလမူလေဟိ၊ ကုသိုလ်မူလတို့မှ။
အညေ၊ ကုန်သော။
ကုသလာ၊ တို့သည်။
သန္တိ ဝိယ၊ ရှိကုန်သကဲ့သို့။
(တထာ၊ တူ။)
ကုသလမူလေန၊ ကုသိုလ်မူလအားဖြင့်။
ဧကမူလေဟိ၊ တူသောမူလရှိကုန်သော ကုသိုလ်စိတ် စေတသိက် စိတ္တဇ ရုပ်တို့မှ။
အညေ၊ ကုန်သော။
ကုသလာ၊ တို့သည်။
န သန္တိ
၂။ နဟိ၊ ပေ၊ တေသန္တိ။ ။ ဤဝါကျကား ဝုတ္တဗျဉ္ဇနတ္ထဿေဝ သမ္ဘဝတော" ၏ ဒဠှီတည်း။ (တနည်း) သမ္ဘဝတောအရ ဖြစ်သင့်ပုံကို အကြောင်းပြသော ဟိတ်တည်း။ ထို့ကြောင့် ရှေးနိဿယအတိုင်း "ဟိ (ယသ္မာ" ဟုပေး၍ ဣတိ (တသ္မာ)။ ပေ။ သမ္ဘဝေါဟောတိ" ဟု အနက်ပေးလိုက်ပါသည်။ ထို့နောက် ဣတိတပုဒ်အကြေကြံ၍ "အယံ အဓိပ္ပါယော သိယာ"ဟု ပြန်၍အုပ်ရသည်။
န ဟိ၊ ပေ၊ သန္တိ။ ။"ကုသလမူလေဟိ ဝိယ" သည် ဝိသဒိသူပမာတည်း။ အတူတကွဖြစ်ကြရာဝယ် ကုသလမူလတို့မှ အခြားကုန်သော ကုသိုလ်တရားများ (ကုသိုလ် စိတ် စေတသိက်များ) ရှိကြသကဲ့သို့ ထို့အတူ ကုသလမူလအားဖြင့် ဧကမူလဖြစ်ကြသော (ကုသိုလ် စိတ် စေတသိက် စိတ္တဇရုပ်တို့မှ) အခြားသော ကုသိုလ်တရားများမရှိကြတော့။
၊ မရှိကုန်။
ပန၊ အနွယကား။
ကုသလေဟိ
**၁။ ကုသလေဟိ ပန၊ ပေ၊ သန္တိ။** ။ကုသိုလ်စိတ် စေတသိက်တို့မှာကားအခြားကုန်သော ကုသလစိတ္တ သမုဋ္ဌာန ရုပ်များလည်းရှိကြသေး၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ယေ ကေစိ ကုသလာတိ ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန။ ပေ။ ဝုတ္တဗျဉ္ဇနတ္ထဿေဝသမ္ဘဝေါဟောတိ" ဟု ပြန်လှည့်ရသည်။ ဆိုလိုရင်းကား။ ယေ ကေစိ ကုသလာ၏အရက အနက်ကျဉ်း၍ ယေ ကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ၏ အရက ကုသိုလ်စိတ် စေတသိက် အပြင် စိတ္တဇရုပ်တွေပါရသောကြောင့် အနက်ကျယ်၏။ အနက်ကျဉ်းသည် အနက်ကျယ်အတွင်း၌ ဖြစ်သင့် (ပါသင့်) သောကြောင့် ဤကဲ့သို့ အနက်ကျယ်ရနိုင်သောပုဒ်ကို ယူ၍အဋ္ဌကထာဆရာ ပုစ္ဆာပြုထားဟန်တူသည်"ဟု အဋ္ဌကထာ၏အလိုကို ဋီကာဆရာက ခန့်မှန်းသည်။
၊ တို့မှ။
အညေပိ၊ အခြားလည်းဖြစ်ကုန်သော။
တေ၊ ထိုကုသလသမုဋ္ဌာန စိတ္တဇရုပ်တို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်သေး၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(ယေကေစိ ကုသလာတိ ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန၊ ဖြင့်လည်း။
ယေ ကေစိကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ ဝုတ္တ ဗျဉ္ဇနတ္ထဿေဝ၊ ၏ပင်။
သမ္ဘဝေါ၊ ဖြစ်သင့်ခြင်းသည်။
ဟောတိ၊ ၏။)
ဣတိ(အယံ)၊ သော။
အဓိပ္ပါယော၊ သည်။
သိယာ၊ ၏။ပဋိလောမပုစ္ဆာဝဏ္ဏနာယံ၊ ၌။
ကုသလမူလေန၊ ပေ၊ ဘဝေယျာတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
တမ္ပိ၊ ထိုကုသလမူလေန။ ပေ။
ဘဝေယျ ဟူသော အဋ္ဌကထာစကားသည်လည်း။
ဝါ၊ ကိုလည်း။
တထာ၊ ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့်။
(အနုလောမ၌ကဲ့သို့ ဝိသဇ္ဇနာကို ပြုထိုက်၏ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း)
ဝတ္တုံ
၂။ တမ္ပိ တထာ၊ ပေ၊ ဝတ္တုံ။ ။ တံဖြင့် ရှေ့၌ပြအပ်သော အဋ္ဌကထာစကားကို စွဲရသည်။ "ပိ" ကား ရှေ့၌ "ဣဒမေဝံ န သက္ကာ ဝတ္တုံ" ဟု ဆိုအပ်ပြီးသောစကားကို ပေါင်းသော သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထတည်း။ တထာတိ၊ ပေ၊ အနုလောမပုစ္ဆာယံ ဝိယ ဝိသဇ္ဇနံ ကာတဗ္ဗံ ဘဝေယျာတိ ဣမိနာပကာရေနာတိ အတ္ထော။ ယေန ကာရဏေန "န သက္ကာ ဝတ္တုံ" တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ကာရဏံ ဒဿေတုံ "ယေဝါ ပနာ" တိ အာဒိမာဟ၊----အနု။
၊ ဆိုခြင်းငှါ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။
[ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
တမ္ပိ၊ သည်လည်း။
ဝါ၊ ကိုလည်း။
ဝတ္တုံ၊ ငှါ။
န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်းသနည်း။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ယေဝါ ပန ကုသလမူလေန၊ ပေ၊ ဧကမူလာတိ၊ ဟူ၍။
ပုစ္ဆိတေ စ၊ မေးအပ်သော်လည်း။
အာမန္တာဣစ္စေဝ
၁။ အာမန္တာဣစ္စေဝ။ ။ယေဝါ ပန ကုသလမူလေန အညမညမူလာ၊ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ။ ဤပါဠိတော်ကို မြန်မာပြန်၍ အရကောက်ကြည့်ပါ။ ကုသိုလ်မူလအားဖြင့် အချင်းချင်း မူလဖြစ်ကြသော တရားတို့သည် ကုသိုလ်မူလအားဖြင့် တူသော မူလရှိကြသည်သာ ဖြစ်သောကြောင့် "အာမန္တာ" ဟူ၍ပင် ဖြေရလိမ့်မည်။ [သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ" ဟူသော ပုစ္ဆာ၌ အာမန္တာဟု ဖြေရသောကြောင့် တူသည့်အတွက် သန္နိဋ္ဌာနတ္ထဧဝသဒ္ဒါထည့်သည်။]
၊ အာမန္တာဟူ၍ပင်။
ဝိဿဇ္ဇနေန၊ အဖြေသည်။
ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဖြစ်ထိုက်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တမ္ပိ၊ သည်လည်း။
ဝါ၊ ကိုလည်း။
ဝတ္တုံ၊ ငှါ။
နသက္ကာ၊ မတတ်ကောင်း။ဟိ၊ မှန်။
(အာမန္တာဟုပင် ဖြေရမည်ဟူသော စကားသည်မှန်၏)။
ကုသလမူလေန၊ ကုသိုလ်မူလအားဖြင့်။
အညမညမူလေသု၊ အညမညမူလတရားတို့တွင်။
ကိဉ္စိ၊ တစုံတခုသောတရားသည်။
ဧကမူလံ၊ တူသော မူလရှိသော တရားသည်။
န နဟောတိ
၂။ န ဟိ၊ ပေ၊ ဧကမူလံ န ဟောတိ။ ။ [န+နဟု ပဋိသေဓ ၂ပုဒ်ရှိသည်ကို သတိပြုပါ၊] ကုသိုလ်မူလအားဖြင့် အချင်းချင်းမူလ ဖြစ်ကြသော အညမညမူလ တရားတို့ဟူသည် ဉာဏသမ္ပယုတ် ကုသိုလ်စိတ်၌ ယှဉ်ကြသော မူလ၃ပါးတို့တည်း၊ ထို ၃ပါးတွင် အလောဘသည် အဒေါသ အမောဟအားဖြင့် တူသောမူလရှိ၏။ ဤသို့စသည်ဖြင့် သိပါ။ ထိုသို့ အပြန်အလှန် မူလဖြစ်ကြသော တရား၃-ပါးတို့တွင် ကိဉ္စိ (ဘယ်တရားမဆို) ဧကမူလံ၊ (တူသောမူလရှိသော တရားသည်)။ န ဟောတိ(မဟုတ်သည်ကား)။ န ၊ မဖြစ်မဟုတ်,ဖြစ်သည်သာ။ ယေန၊ ယင်းကဲ့သို့ အညမညမူလတရားတို့တွင် ဧကမူလတရား၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ အနုလောမပုစ္ဆာယဝိယ၊ အနုလောမပုစ္ဆာ၏ ကဲ့သို့။ ဝိဘာဂေါ ၁။ ယေန၊ ပေ၊ ဝိဘာဂေါ။
။ ယေနာတိ ယေန အညမညမူလေသု ဧကမူလဿ အဘာဝေန
၊ ခွဲခြားဝေဘန်၍ ဖြေဆိုကြောင်း သရူပဒဿနဝိသဇ္ဇနာသည်။
ဝါ၊ ကို။
ကာတဗ္ဗော၊ ပြုထိုက်သည်။
ဘဝေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။ယတ္ထ
ယတ္ထ တီဏိ၊ ပေ၊ ဧကမူလာနိ စ။ ။ ဤစကားသည် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်က စောဒနာလို၍ အခြေခံသော စကားတည်း၊ မူလ ၃-ပါးအတူဖြစ်ရာ ဉာဏသမ္ပယုတ် ကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်၌ မူလ ၃-ပါးတို့သည် အချင်းချင်းတူသော မူလရှိသော တရားများဖြစ်ကြ၏။ "ဘာ့ကြောင့်နည်း" ဟု မေးဘွယ်ရှိသောကြောင့် "ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ဧကေကေန အညမညေကမူလတ္တာ" ဟု အကြောင်းပြသည်။ [အလောဘ အဒေါသ ၂-ပါးတို့သည် အမောဟနှင့် အချင်းချင်းတူသော မူလရှိကြ၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် အပြန်အလှန် အညမည ဧကမူလဖြစ်ပုံကို သိပါ။]
၊ အကြင် ဉာဏသမ္ပယုတ် ကုသိုလ်စိတ္တပ္ပါဒ်၌။
တီဏိ၊ ကုန်သော။
ကုသလမူလာနိ၊ တို့သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။
တတ္ထ၊ ထိုဉာဏသမ္ပယုတ်ကုသိုလ်စိတ္တပ္ပါဒ်၌။
တာနိ၊ ထိုကုသလမူ ၃-ပါးတို့သည်။
အညမညမူလာနိ၊ အညမညမူလတို့လည်း ဟုတ်ကုန်၏။
ဧကမူလာနိစ၊ တူသော မူလရှိသောတရားတို့လည်းဟုတ်ကုန်၏။
(ကသ္မာ၊ နည်း။)
ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ၊ ၂-ပါး ၂-ပါးသောမူလတို့၏။
ဧကေကေန၊ တပါးတပါးသော မူလအားဖြင့်။
အညမညေကမူလတ္တာ၊ အချင်းချင်းတူသော မူလရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
[အညမညမူလလည်းဖြစ်ကြ, ဧကမူလလည်းဖြစ်ကြသည်၊ ဟူလို။]ပန
၁။ ယတ္ထ ပန၊ ပေ၊ န ဧကမူလာနိ။ ။ အလောဘ အဒေါသဟူသော မူလ ၂-ပါးသာ ယှဉ်ရာ ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်၌ မူလ၂-ပါးသာ ရှိရကား အညမညမူလတရားများသာ ဖြစ်ကြ၏။ ဧကမူလတရားများ မဖြစ်ကြ။ ဤသို့စောဒကပုဂ္ဂိုလ်ကယူသည်။
၊ ကား။
ယုတ္ထ၊ အကြင် ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်၌။
ဒွေ၊ ၂-ပါးကုန်သော ကုသိုလ်မူလတို့သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။
တတ္ထ၊ ထိုဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်၌။
တာနိ၊ ထို၂-ပါးကုန်သော ကုသိုလ်မူလတို့သည်။
အညမညမူလာနေဝ၊ အညမညမူလတို့သာတည်း။
န ဧကမူလာနိ၊ ဧကမူလတို့မဟုတ်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဧတဿ ဂဟဏဿ
ဧတဿ ဂဟဏဿ၊ ပေ၊ ဂဟဏံတိ စေ။ ။ ထို့ကြောင့် "မူလ၂-ပါးသာယှဉ်ရာဝယ် ထို၂-ပါးတို့ ဧကမူလ (ဟူသော မူလရှိသောတရားများ) မဖြစ်ကြ" ဟူသော အယူကို တားမြစ်ခြင်းငှာ "မူလာနိ ယာနိ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ကုသလမူလာနိ ဧကမူလာနိ စေဝ အညမညမူလာနိစ" ဟု ဝိသဇ္ဇနပြုထိုက်သည်မဟုတ်လော။ ဤသို့ ဝိသဇ္ဇနပြုလျှင် "ယာနိ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ" အရ အတူတကွဖြစ်သော မူလ၂-ပါးလည်း ဧကမူလဖြစ်၏-ဟုဖြေတော်မူသောကြောင့် "ဧကမူလ မဖြစ်ဟူသော အယူကိုတားမြစ်ရာ ရောက်သည်" ဟူလို။
မှတ်ချက်။ ။ မူလ၂-ပါးသာယှဉ်ရာ၌ "ထိုမူလ၂-ပါးတို့ ဧကမူလမဖြစ်ကြ" ဟူသော အယူကို "အမှား"ဟုဆို၍ ထိုမူလ ၂-ပါးတို့တွင်တပါးသည် အခြားတပါး၏ ဧကမူလ(တူသော မူလရှိသော) တရားဖြစ်သင့်သည်သာ ဟု ဤနေရာ၌ အနုဋီကာ ဖွင့်၏။ တယိဒံ မိစ္ဆာ၊ ဒွီသုပိ ဧကေကေန ဣတရဿ ဧကမူလကတ္တံ သမ္ဘဝတိ ယေဝါတိ၊-----အနု။ [နောက်၌လည်း မူလ ၂-ပါးရှိရာဝယ် ဧကမူလဖြစ်ပုံကို ဤဋီကာ၌ဆိုလတ္တံ့။]
၊ ဤယူခြင်းကို။
နိဝါရဏတ္ထံ၊ တားမြစ်ခြင်းအကျိုးငှါ။
မူလာနိ ယာနိ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အာဒိနာ၊ အစရှိသောပါဌ်ဖြင့်။
ဝိသဇ္ဇနံ၊ အဖြေကို။
ကာတဗ္ဗံ၊ ပြုထိုက်သည် မဟုတ်လော။
ဣတိစေ၊ ဤသို့စောဒနာအံ့။န(ကာတဗ္ဗံ)၊ မပြုထိုက်။
(ကသ္မာ၊ ကြောင့်နည်း။)
အာမန္တာတိဣမိနာဝ ဝိဿဇ္ဇနေန၊ အာမန္တာ ဟူသော ဤအဖြေဖြင့်ပင်။
တံဂဟဏနိဝါရဏတော
န၊ ပေ၊ နိဝါရဏတော။ ။ "ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလေန အညမညမူလာ၊ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ" ဟု မေးရာဝယ် ကုသိုလ်မူလအားဖြင့် အချင်းချင်း မူလဖြစ်ကြသောတရားတို့သည် ကုသိုလ်တရားချည်း ဖြစ်သောကြောင့် "အာမန္တာ" ဟု ဖြေ၏။ ထိုအဖြေဖြင့် မူလ၂-ပါးသာ ယှဉ်ရာဝယ် ထို၂-ပါးသည် ဧကမူလမဖြစ်" ဟူသော အယူကို တားမြစ်နိုင်သောကြောင့် ၎င်း, [အညမညမူလဖြစ်လျှင် ဧကမူလအဖြစ်သည် အတွင်းဝင်သည့်အတွက် ထိုအဖြေဖြင့် တားမြစ်နိုင်သည်-ဟုဆိုသည်။]
၊ ထိုယူခြင်းကို တားမြစ်နိုင်ခြင်းကြောင့်၎င်း။
အနုလောမ
အနုလောမ၊ ပေ၊ နိစ္ဆိတတ္တာ။ ။"မူလာနိ ယာနိ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ပေ၊ ဧကမူလာနိ စေဝ အညမညမူလာနိစ" ဟူသော အနုလောမပုစ္ဆာ၏ အဖြေတုန်းကပင် အတူဖြစ်ကြသော မူလ ၂-ပါးဖြစ်စေ၊ ၃-ပါးဖြစ်စေ အချင်းချင်းတူသော မူလရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို ဆုံးဖြတ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့်၎င်း "အတူဖြစ်ကြသော မူလ၂-ပါးတို့ ဧကမူလမဖြစ်ကြ" ဟု ယူခြင်းကို တားမြစ်ပြီးဖြစ်သည်။
၊ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနေန၊ အနုလောမ ပုစ္ဆာ၏ အဖြေဖြင့်။
ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ၊ ကုန်သော။
ဒွိန္နံ၊ ကုန်သော။
မူလာနံ၊ တို့၏၎င်း။
တိဏ္ဏံ၊ ကုန်သော။
မူလာနံစ၊ တို့၏၎င်း။
အညမညေက မူလဘာဝဿ၊ အချင်းချင်းတူသော မူလရှိကုန်သည်၏အဖြစ်၏။
ဝါ၊ ကို။
[အညမညမူလ၏အဖြစ်, ဧကမူလ၏အဖြစ်ကို။]
နိစ္ဆိတတ္တာစ၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်းတည်း။ဟိ၊ မှန်။
အညမညမူလာနံ
အညမညမူလာနံ ဟိ။ ။ ရှေ့ဝါကျ၌ "ဒွိန္နံ တိဏ္ဏဉ္စ မူလာနံ အညမည ဧကမူလဘာဝဿ နိစ္ဆိတတ္တာ" ဟု ဆိုခဲ့၏။ ထိုစကားရပ်၌ ၃-ပါးသော မူလတို့၏ အညမည ဧကမူလအဖြစ်ကို ဆုံးဖြတ်ပြီးဖြစ်ခြင်းမှာ သင့်ပါစေတော့၊ ၂-ပါးသော မူလတို့၏ အညမည ဧကမူလ၏အဖြစ်သည် အဘယ်မှာ သင့်နိုင်ပါအံ့နည်း-ဟု မေးဘွယ်ရှိသောကြောင့် "အညမညမူလာနံ ဟိ" စသည်ကို မိန့်သည်၊ အနုလောမပုစ္ဆာ၌ အညမည မူလဖြစ်ကြသော တရားတို့၏ ဧကမူလအဖြစ်ကိုသာမေး၏။ အညမညမူလဖြစ်ကြသော တရားတို့၏ အချင်းချင်းတူသော မူလရှိသည်၏အဖြစ်ကို ပေးသည်မဟုတ်။
၊ အညမညမူလဖြစ်သော တရားတို့၏။
သမာနမူလတာ ဧဝံ၊ တူသော မူလရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကိုသာ။
ဧကမူလဝစနေန၊ ဧကမူလသဒ္ဒါဖြင့်။
ပုစ္ဆီယတိ၊ မေးအပ်၏။
(အညမညမူလာနံ၊ တို့၏။)
အညမညသမာန မူလတာ၊ အချင်းချင်းတူသော မူလရှိကုန်သည်၏အဖြစ်ကို။
(ဧကမူလဝစနေန၊ ဖြင့်။)
န ပုစ္ဆီယတိ၊ မေးအပ်သည်မဟုတ်။
စ၊ ဆက်။
ဒွိန္နံ
အတ္ထိ စ ဒွိန္နံ၊ ပေ၊ မူလတာ။ ။ "သမာနံ+မူလံ ယေသံတိ သမာနမူလာ"ဟု ဝိဂ္ဂဟပြုသောအခါ တူသော မူလရှိကြသော (မူလမှတပါးသော) စိတ် စေတသိက် စိတ္တဇရုပ်များရ၏။ "သမာနမူလာနံ၊ တို့၏+ဘာဝေါ၊ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ" ဟု ပြုသောအခါ "သမာနမူလတာ" အရ မူလ၂-ပါးတို့၏ အချင်းချင်းသဘောတူခြင်း ရသည်။
၊ မူလာနံ တို့၏။
သမာနမူလတာ၊ တူသော မူလရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။ဟိ၊ မှန်။
တေသု
တေသု ဟိ၊ ပေ၊ သမာနမူလံ။ ။ မူလ ၂-ပါးတို့ ဉာဏဝိပ္ပယုတ်ကုသိုလ်စိတ်ဝယ် ယှဉ်ကြရာ၌ ထိုမူလ ၂-ပါးတွင် တပါးတပါးသည် အခြားမူလနှင့် သမာနမူလ (တူသောမူလ) ဖြစ်၏။ အဘယ်အားဖြင့် တူသော မူလဖြစ်သနည်း ဟု မေးဘွယ်ရှိသောကြောင့် "တံ မူလေဟိ" စသည်မိန့်၊ "ထိုမူလရှိကြ-ယှဉ်ကြသော အခြားသော တကွဖြစ်ဘက် စိတ် စေတသိက်စိတ္တဇရုပ်အားဖြင့် တူသော မူလရှိကြသည်"ဟူလို။
`ဆက်ဦးအံ့---- ဧကေကံသည် သမာနမူလံနှင့်အရတူ၏။ "သမာနံ+မူလံယဿာတိ သမာနမူလံ"ဟု ပြုပါ။ ဣတရေန မူလေနသည် သမာနမူလံဝယ် သမာန၌ စပ်ရသော သဟာဒိယောဂတည်း။ တံ မူလေဟိသည် အညေဟိ၏ ဝိသေသန၊ ထို မူလ၂-ပါးရှိသော အခြား စိတ် စေတသိက် စိတ္တဇရုပ်များကို "အညေဟိ" အရ ယူပါ။ အညေဟိသည် သမာနမူလံ၏ ဘိန္နာဓိကရဏဝိသေသန
၊ ထို ၂-ပါးသော မူလတို့တွင်။
ဧကေကံ၊ တပါးတပါးသော မူလသည်။
ဣတရေန၊ အခြားသော။
မူလေန၊ မူလနှင့်။
တံမူလေဟိ၊ ထိုမူလ ၂-ပါးရှိကုန်သော။
အညေဟိ၊ အခြားသော တကွဖြစ်ဘက် ကုသိုလ်စိတ်, စေတသိက် စိတ္တဇရုပ်တို့အားဖြင့်။
သမာနမူလံ၊ တူသော မူလရှိ၏။
ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။ပန၊ ဆက်။
အညမညမူလတ္တေ
အညမညမူလတ္တေန ပန။ ။ ပဋိလောမ ပုစ္ဆာဝယ် "ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလေန ဧကမူလာ" ဟု ပုစ္ဆာမပြုခြင်း၏ အကြောင်းကို ပြလို၍ အညမညမူလတ္တေ ပန။ ပေ။ ကတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ" ဟု မိန့်သည်။ "ယေ ကေစိကုသလမူလေန ဧကမူလာ၊ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလေန အညမညမူလာ" ဟူသော အနုလောမပုစ္ဆာဝယ် "မူလာနိ ယာနိ ဧကတော။ ပေ။ အညမညမူလာနိ စ" ဟူသော အဖြေဖြင့် ကုသလမူလ ၃-ပါးတို့၏ အညမညမူလအဖြစ်ကိုဆုံးဖြတ်ပြီးဖြစ်၏။ သာ၍ ဖြစ်ခဲသော အညမညမူလအဖြစ်ကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသောအခါ ထိုလောက် မခဲယဉ်းသော ဧကမူလအဖြစ်၌ သံသယမဖြစ်တော့။ ထို့ကြောင့် ပဋိလောမပုစ္ဆာ၌ အနုလောမပုစ္ဆာ၏ ပြောင်းပြန် အဖြစ်ဖြင့် "သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ" ဟု ပုစ္ဆာ မပြုတော့ဟု မှတ်ပါ။
၊ အညမညမူလ၏ အဖြစ်ကို။
နိစ္ဆိတေ၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော်။
ဧကမူလတ္တသံသယာဘာဝတော၊ ဧကမူလအဖြစ်၌သံသယ၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ၊ ဟူ၍။
ပုစ္ဆာ၊ ကို။
န ကတာ၊ ပြုတော်မမူအပ်။
ဣတိဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ဟိ၊ ချဲ့။
ဧတေသံ
အညမညဿ မူလာ ဧတေသံတိ။ ။ဧတေသံတိ-၏နောက်၌ "ဧတေသံတိပိ"ဟု တွေ့ရ၏။ ပိဖြင့် ပေါင်းစရာမရှိသောကြောင့်၎င်း, ရှေ့စကားကို ချဲ့သောကြောင့်၎င်း "ဧတေသံ ဟိ" ဟု ရှိလျှင် ကောင်းမည်ထင်သည်။ ရှေ့စကားကို ချဲ့ကြောင်းကိုလည်း နောက်၌ "အညမညမူလတ္တေ နိစ္ဆိတေ၊ ပေ၊ ဧကမူလတ္တံ နိစ္ဆိတမေဝ ဟောတိ" ဟု ထပ်တူပြအပ်သော စကားဖြင့်ထင်ရှားပါသည်။ [သင်္ခေပနှင့် ဝိတ္ထာရတို့ အနက်အဓိပ္ပါယ်တူမြဲ ဖြစ်ပုံကိုသတိပြုပါ။]
၊ ဤတရားတို့၏။
အညမညဿ၊ အချင်းချင်း၏။
မူလာ၊ မူလတို့သည်။
(သန္တိ)။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အညမညမူလာ၊ တို့မည်၏။
ဧတေသံ၊ ဤတရားတို့၏။
သမာနတ္ထေန၊ တူသော အနက်အားဖြင့်။
ဧကံ၊ တူသော။
မူလံ၊ သည်။
(အတ္ထိ)။
ဣတိ,ဧကမူလာ၊ တို့မည်၏။
ဣတိ၊ သို့
ဥဘယမ္ပိ
ဥဘယံပိ ဝစနံ၊ ပေ၊ ဝုတ္တံ။ ။"ယေ ကေစိ ကုသလမူလေနအညမညမူလာ-အချင်းချင်းမူလရှိကုန်၏" ဟူသော စကားသည်၎င်း "ယေ ကေစိ၊ ပေ၊ ဧကမူလာတူသော မူလရှိကုန်၏" ဟူသော စကားသည်၎င်း မူလနှင့်ယှဉ်သည်၏အဖြစ်ကို ဟော၏။ "မူလရှိ" ဟူသောစကားသည် "မူလနှင့်ယှဉ်" ဟူသော စကားနှင့် သဘောတူပင်ဖြစ်သည်-ဟူလို။ ထို့ကြောင့် "ကုသလမူလေန" ဟုယှဉ်ဘက်တရားကို ထည့်တော်မူသည်။
၊ ၂-ပါးစုံလည်း ဖြစ်သော။
ဝစနံ၊ သဒ္ဒါသည်။
မူလယုတ္တတမေဝ၊ မူလနှင့် ယှဉ်သည်၏အဖြစ်ကိုသာ။
ဝဒတိ၊ ဟော၏။
တေနေဝ၊ ထို့ကြောင့်ပင်။
(အညမညမူလသဒ္ဒါ ဧကမူလသဒ္ဒါ ၂-ပါးစုံ၏ မူလယုတ္တအဖြစ်ကိုသာဟောသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်ပင်။)
ဥဘယတ္ထာပိ၊ ၂-ပါးစုံသော အညမညမူလသဒ္ဒါ ဧကမူလသဒ္ဒါတို့၌လည်း။
ကုသလမူလေနာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တံ။တတ္ထ
တတ္ထ မူလယောဂ၊ ပေ၊ အနုလောမပုစ္ဆာ။ ။ ထိုစကားရပ်၌ "မူလနှင့်ယှဉ်" ဟူသော စကားသည် သာမညစကား, "အချင်းချင်းမူလနှင့်ယှဉ်" ဟူသော စကားသည် ဝိသေသ၊ စကားတည်း။ ဧကမူလ ယမကတုန်းက "ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ။ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ"ဟု ပုစ္ဆာထုတ်၍ "အာမန္တာ" ဟူသော အဖြေဖြင့် မူလယောဂသာမညဖြစ်သော ဧကမူလအဖြစ်ကိုဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးဖြစ်၏။ ထိုသို့ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော်လည်း ဝိသေသဖြစ်သော အညမညမူလအဖြစ်ကို မဆုံးဖြတ်ရသေး။ ထို့ကြောင့် အညမညမူလယမကဝယ် "ယေ ကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာဓမ္မာ၊ သဗ္ဗေ တေကုသလမူလေန အညမညမူလာ" ဟုအနုလောမပုစ္ဆာဖြစ်သည်။
၊ ထိုအညမညမူလယမက၌။
မူလယောဂသာမညေ၊ မူလနှင့်ယှဉ်ခြင်းသာမညဖြစ်သော။
ဧကမူလတ္တေ၊ ဧကမူလအဖြစ်ကို။
နိစ္ဆိတေ (ပိ)၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးပါသော်လည်း။
[ပိသဒ္ဒါ အကြေကြံ။
"ယေကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ"ဟူသော သန္နိဋ္ဌာန်ပုဒ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးပါသော်လည်း။]
တဗ္ဗိသေသော၊ ထိုဧကမူလ၏ အထူးဖြစ်သော။
အညမညမူလဘာဝေါ၊ အညမညမူလအဖြစ်သည်။
ဝါ၊ ကို။
နိစ္ဆိတော၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်သေး။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အနုလောမပုစ္ဆာ၊ သည်။
ပဝတ္တာ၊ ဖြစ်ပြီ။
မူလယောဂဝိသေသေ
၁။ မူလယောဂဝိသေသေ ပန။ ။ထိုအနုလောမပုစ္ဆာ၏ "မူလာနိယာနိဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ" စသော အဖြေဖြင့် မူလယောဂဝိသေသဖြစ်သော အညမညမူလအဖြစ်ကို ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော် မူလယောဂ သာမညဖြစ်သော ဧကမူလအဖြစ်ကို ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးဖြစ်၏။ (ဘာ့ကြောင့်နည်း) ဧကမူလအဖြစ်မရှိဘဲ အညမညမူလမဖြစ်နိုင်ရကား အနုလောမပုစ္ဆာ၏အဖြေဖြင့် အညမညမူလအဖြစ်ကို ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးဖြစ်လျှင် ဧကမူလအဖြစ်မှာ အတွင်းဝင်သွားသည့်အတွက် ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
၊ မူလနှင့်ယှဉ်ခြင်း အထူးဖြစ်သော။
အညမညမူလတ္တေ၊ အညမညမူလ၏အဖြစ်ကို။
နိစ္ဆိတေ ပန၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသော်ကား။
ဧကမူလတ္တေန၊ ဧကမူလအဖြစ်နှင့်။
ဝိနာ၊ ကင်း၍။
အညမညမူလတ္တံ၊ အညမညမူလအဖြစ်သည်။
န အတ္ထိ၊ မရှိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
မူလယောဂသာမညံ၊ မူလနှင့် ယှဉ်ခြင်းသာမညဖြစ်သော။
ဧကမူလတ္တံ၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
နိစ္ဆိတမေဝ၊ သည်သာ။
ဟောတိ။
တသ္မာ
တသ္မာ၊ ပေ၊ ကတာတိ။ ။ တသ္မာဖြင့် ရှေ့၌ ဆိုအပ်ပြီးသော အကြောင်းအားလုံးကိုညွှန်ပြသည်။ [တသ္မာတိ ဝုတ္တဿေ တဿ ဟေတုဘာဝေန ပရာမသနံ-အနု။] "ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလေန အညမညမူလာ"ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ပြုပြီးနောက် အနုလောမပုစ္ဆာ၏ ပြောင်းပြန်အနေအားဖြင့် "သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ" ဟု ပုစ္ဆာပြုသင့်၏။ ထိုသို့မပြုသည်ကို "ဧကမူလာတိ ပုစ္ဆံ အကတွာ" ဟု ဆိုသည်။[အတိုချုပ် ဆိုခြင်းသာတည်း။]
၊ ကြောင့်။
ဧကမူလာတိ၊ ဟူ၍။
ပုစ္ဆံ၊ ပုစ္ဆာကို။
အကတွာ၊ ပြုတော်မမူ၍။
[ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလေန အညမညမူလာ၊ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလမူလေန ဧကမူလာဟု ပုစ္ဆာပြုတော်မမူဘဲ။]
(ပဋိလောမပုစ္ဆာကဘာ၌စပ်)။
ကုသလမူလဝစနံ၊ ကုသလမူလ သဒ္ဒါသည်၎င်း။
[သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာမှ ကုသလမူလသဒ္ဒါသည်၎င်း။]
ဧကမူလဝစနဉ္စ၊ ဧကမူလသဒ္ဒါသည်၎င်း။
[ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလေန ဧကမူလာမှ ဧကမူလသဒ္ဒါသည်၎င်း။]
ကုသလဘာဝဒီပကံ၊ ကုသိုလ်၏အဖြစ်ကို ပြတတ်သည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ကုသလဘာဝေ၊ ကုသိုလ်၏အဖြစ်၌။
သံသယသဗ္ဘာဝါ၊ သံသယ၏ ထင်ရှားရှိသည်အဖြစ်ကြောင့်။
ပဌမ ဒုတိယယမကေသု၊ ပဌမယမက ဒုတိယယမကတို့၌။
[မူလယမက ဧကမူလ ယမကတို့၌။]
သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ၊ ဟူ၍။
ပဋိလောမပုစ္ဆာ၊ ကို။
ကတာ၊
ယထာ၊ ပေ၊ ကတာ။ ။ ပဌမ ဒုတိယ ယမကတို့၌ ပဋိလောမပုစ္ဆာဝယ် "သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ" ဟု ပုစ္ဆာပြုတော်မူသကဲ့သို့ ဤအညမညယမက၌လည်း "သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာ" ဟု ပဋိလောမပုစ္ဆာ ပြုတော်မူသည်။ ဘာ့ကြောင့်နည်း။ ပဌမ ဒုတိယ ယမကတို့၌ ကုသလမူလ သဒ္ဒါဧကမူလသဒ္ဒါတို့သည် ကုသိုလ်အဖြစ်ကို မပြနိုင်ဘဲ ကုသိုလ်အဖြစ်၌ သံသယဖြစ်စရာရှိသကဲ့သို့ ဤ၌ အညမညမူလသဒ္ဒါလည်း ကုသိုလ်အဖြစ်ကို မပြနိုင်သည့်အတွက် သံသယဖြစ်ဘွယ် ရှိသောကြောင့်တည်း။
ယထာ၊ သို့။
ဧဝံ၊ တူ။
အညမညမူလဝစနံ၊ သည်။
ကုသလဘာဝဒီပကံ၊ ကုသိုလ်၏အဖြစ်ကိုပြတတ်သည်။
န ဟောတိ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ကုသလဘာဝေ၊ ၌။
သံသယသမ္ဘာဝါ၊ ကြောင့်၎င်း။
ကုသလာဓိကာရဿ၊ ကုသလာဟူသော အဓိကာရသဒ္ဒါ၏။
အနုဝတ္တမာနတ္တာစ၊ အစဉ်လိုက်လာသည်၏အဖြစ်ကြောင့်၎င်း။
သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ၊ ဟူ၍။
ပဋိလောမပုစ္ဆာ၊ ကို။
ကတာ။
ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။မူလနယေ၊ ၌။
ဝုတ္တေဧဝ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီးသည်သာလျှင်ဖြစ်ကုန်သော။
အတ္ထေ
အတ္ထေ။ ။ မူလနယေ ဝုတ္တေယေဝ ကုသလာဒိဓမ္မေ၊ ကုသလာဒယော ဟိ သဘာဝဓမ္မာ ဣဓ ပါဠိအတ္ထတာယ (ကုသလာ ဓမ္မာ စသောပါဠိ၏ အနက်တို့၏အဖြစ်ကြောင့်) အတ္ထောတိ ဝုတ္တော၊ အနု။
၊ အနက်သဘောတို့ကို။
[ပကာသေတုံ၌ စပ်]
မူလဿ၊ နောက်မူလ၏။
ဝိသေသနေန၊ ဝိသေသနလည်း ဖြစ်သော။
မူလယောဂ ဒီပနေန စ၊ မူလနှင့်ယှဉ်ပုံကိုပြတတ်သည်လည်းဖြစ်သော။
ကုသလမူလဘာဝေန
ကုသလမူလ၊ ပေ၊ ဒီပနေနဝ။ ။ "ကုသလမူလဘာဝေန မူလဿဝိသေသနေန, မူလယောဂဒီပနေန စ ပကာသေတုံ ကုသလမူလမူလာတိ" ဟု၎င်း၊ "သမာနေန မူလေန မူလဿ ဝိသေသနေန, မူလယောဂ ဒီပနေနစ ပကာသေတုံဧကမူလမူလာတိ" ဟု၎င်း၊ "အညမညဿ မူလေန(မူလဘာဝေန) မူလဿဝိသေသနေန, မူလယောဂဒီပနေနစ ပကာသေတုံ အညမည မူလ မူလာတိ" ဟု၎င်း၊ မူလမူလနယော ဝုတ္တောတိ ယောဇနာ-အနု။ ဤအဖွင့်အတိုင်း ရှေ့ပုဒ်နောက်ပုဒ်တို့ကိုလိုက်စေ၍ နိဿယအနက်ပေးရသည်။
၊ ကုသိုလ်မူလ၏အဖြစ်၎င်း။
[ဣတိ၌စပ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် "အဖြစ်ဖြင့်၎င်း" ဟု မပေးရ။]
(မူလဿ၊ ၏။
ဝိသေသနေန၊ လည်းဖြစ်သော။
မူလယောဂဒီပနေန စ၊ လည်းဖြစ်သော။)
သမာနေန၊ တူသော။
လေန၊ မူလ၎င်း။
(မူလဿ ဝိသေသနေန မူလယောဂဒီပနေနစ)
အညမညဿ၊ အချင်းချင်း၏။
မူလေန၊ မူလ၎င်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဣမိနာ ပရိယာယန္တရေန
ပရိယာယန္တရေန။ ။"ကုသလမူလဘာဝေန မူလဿ ဝိသေသနေန၊ ပေ၊ "မူလယောဂဒီပနေန" ဟု ဝိသေသနပါခြင်းသည် မူလနယမှ တမျိုးတခြားတည်း၊ ထို့ကြောင့် ဝိသေသနပါသည်ကိုပင် မူလနယမှ တမျိုး တခြားဟုမှတ်ပါ။
၊ ဤပရိယာယ်တမျိုးဖြင့်။
ပကာသေတုံ၊ ငှါ။
မူလမူလနယော
မူလမူလနယ။ ။ဤသို့ မူလတပုဒ်အပို ဟောတော်မူရာဝယ် အဘယ်အနက်ကို ထို အပိုတပုဒ်ကပြပါသနည်း ဟု မေးဘွယ်ရှိသောကြောင့် "ကုသလမူလဘာဝေန မူလဿ ဝိသေသနေန" စသည်ဖြင့် ဋီကာဖွင့်သည်။ ထိုတွင် "မူလမူလာ" ၌ ရှေ့မူလပုဒ်ကို "မူလဿ ဝိသေသနေန" ဟု ဆိုသည်။ ထိုဝိသေသနဖြင့် မူလနှင့် ယှဉ်ကြောင်းကိုလည်း ပြသောကြောင့် "မူလယောဂဒီပနေန စ" ဟု ဆိုသည်။ ဤ ၂-ပုဒ်ကို နောက်၌လည်း လိုက်စေရသည်။
၊ ကို။
(ဘဂဝတာ)ဝုတ္တော။အညပဒတ္ထသမာသန္တေန၊ အညပုဒ်၏ အနက်ရှိသော ဗဟုဗ္ဗိဟိသမာသ်၏အဆုံးဖြစ်သော။
ကကာရေန၊ ကအက္ခရာဖြင့် (သမာသန္တကပစ္စည်းဖြင့်)။
တီသုပိ၊ ၃-ပါးလည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ယမကေသု၊ တို့၌။
မူလယောဂမေဝ၊ မူလနှင့်ယှဉ်ခြင်းကိုပင်။
ဒိပေတုံ၊ ငှါ။
မူလကနယော (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တော။
မူလမူလကနယေ
မူလမူလကနယေ၊ ပေ၊ ပကာရောဝ။ ။ "ဝုတ္တပ္ပကာရောဝါတိ၊ ပေ၊ ယောဇေတဗ္ဗော" ဟု အနုဋီကာဖွင့်သောကြောင့်၎င်း, ရှေးနိဿယ၌ "မူလမူလကနယေ" ဟု ဝါကျရှိသောကြောင့်၎င်း "မူလမူလကနယေ" ဟု ပါဌ်မှန်ရှိပါစေ။
၊ ၌။
ဝစနပရိယာယော၊ စကားပရိယာယ်သည်။)
ဝုတ္တပ္ပကာရော
ဝုတ္တပ္ပကာရောဝ။ ။"ကုသလမူလဘာဝေန မူလဿ ဝိသေသနေန, သမာနေန မူလေန, အညမညဿ စမူလေန, မူလယောဂဒီပနေနစ" ကို၎င်း, မူလမူလကနယဖြစ်သောကြောင့် သမာသန္တကပစ္စည်းထည့်ရပုံကို၎င်းပြန်ညွှန်းသည်၊ ထိုတွင် "ကုသလမူလဘာဝေန မူလဿ ဝိသေသနေန" သည်မူလမူလက ယမကအတွက်"သမာနေန မူလေန (မူလဿ ဝိသေသနေန)" သည် ဧကမူလမူလမူလက ယမကအတွက်, "အညမညဿစ မူလေန (မူလဿဝိသေသနေန)" သည် အညမည မူလမူလက ယမကအတွက်, "မူလယောဂဒီပနေန" သည် ယမက ၃-ပါးလုံးအတွက် ဝိသေသနတည်း၊-ဟုခွဲပါ။ ဝုတ္တပ္ပကာရောဝါတိ ကုသလမူလဘာဝေန မူလဿ ဝိသေသနေနာတိအာဒိနာ မူလမူလနယေစ, အညပဒတ္ထသမာသန္တေနက-ကာရေနာတိ အာဒိနာမူလကနယေနစ ဝုတ္တပ္ပကာရောဧဝ။ ဝစနပရိယာယော မူလမူလက နယေ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ယောဇေတဗ္ဗော၊-အနု။
၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အပြားရှိသည်သာ။အဗ္ဗောဟာရိကံ ကတွာတိ၊ ကား။
နဧကမူလဘာဝံ
နဧကမူလဘာဝံ လဗ္ဘမာနေဟိ။ ။ ဧကမူလယမက၌ "အဟေတုကံအဗျာကတံ အဗျာကတမူလေန နဧကမူလံ" ဟူသောအဖြေဝယ် "န ဧကမူလံ" ဟူသောနာမည်ကို န ဧကမူလဘာဝံ" ဟု သုံးစွဲထားသည်။ ဘာဝသဒ္ဒါကိုနာမဘာဝဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုအမည်ကိုရသော တရားတို့ဟူသည် အဟိတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန် တရားတို့တည်း။
၊ နဧကမူလ၏ အဖြစ်ကို။
လဗ္ဘမာနေဟိ၊ ရသောတရားတို့နှင့်။
ဧကတော
ဧကတော၊ ပေ၊ ကတွာ။ ။ဧကတော၏ နောက်၌ "လဗ္ဘမာနတ္တာ, အလဗ္ဘမာနတ္တာ" ဟု ပါဌ် ၂-မျိုးရှိ၏။ နောက်၌ "ဧကတော လဗ္ဘမာနကဝသေန" ဟုဆိုလတ္တံ့ဖြစ်သောကြောင့် ဤ၌ "အလဗ္ဘမာန" ဟု သိသာ၏။ အနုဋီကာ၌လည်း "အဋ္ဌာရသအဟေတုက စိတ္တုပ္ပါဒါဟေတုကသမုဋ္ဌာန ရူပနိဗ္ဗာနေဟိ ဧကတော အလဗ္ဘမာနတ္တာ" ဟုဖွင့်၏။ ထို့ကြောင့် "အလဗ္ဘမာနတ္တာ" သည်ပါဌ်မှန်တည်း။ ဆိုလိုရင်းကား-"သဟိတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်တို့သည် အဟိတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်, နိဗ္ဗာန်တို့နှင့် အတူတကွမရအပ်။ ထိုသို့မရအပ်သောကြောင့်" ဟူလို။
၊ တပေါင်းတည်း။
အလဗ္ဘမာနတ္တာ၊ မရအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
အဟေတုက ဝေါဟာရရဟိတံ
ထို့ပြင်-"အဟေတုကဝေါဟာရရဟိတံ, သဟေတုကဝေါဟာရရဟိတံ" ဟု ပါဌ် ၂-မျိုးရှိ၏။ ထိုတွင် "ယထာ ဟိ ယထာဝုတ္တ စိတ္တုပ္ပါဒါဒယော (အဟိတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန် တို့သည်) ဟေတုပစ္စယဝိရဟိတာ အဟေတုကဝေါဟာရံ လဘန္တိ၊ န ဧဝံ သဟေတုက သမုဋ္ဌာနံ ရူပံ (သဟေတုက သမုဋ္ဌာန်ရုပ်သည် အဟေတုကဝေါဟာရ မရ)၊ တေန အဟေတုကဝေါဟာရရဟိတံ ကတွာတိ" ဟု အနုဋီကာ ဖွင့်သောကြောင့် "အဟေတုကဝေါဟာရရဟိတံ" ကို အနုဋီကာလက်ထက်၌ရှိသော ပါဌ်ဟု မှတ်ပါ။ ဆိုလိုရင်းကား-"သဟေတုကသမုဋ္ဌာန်ရုပ်သည် ဟေတုပစ္စည်းမှ ကင်းသည့်အတွက် အဟေတုက ဟူသောဝေါဟာရကိုမရ" ဟူလို။
၊ အဟေတုကဟူသော အခေါ်အဝေါ် မှကင်းသည်ကို။
ကတွာ၊ ၍။ဝါ၊ တနည်း။
သဟေတုကဒုကေ ဝိယ၊ သဟေတုကဒုက်၌ကဲ့သို့။
ဧတ္ထ၊ ဤဧကမူလကဒုက်၌။
ဟေတုပစ္စယ ယောဂါ ယောဂ ဝသေန၊ ဟေတုပစ္စည်းနှင့် ယှဉ်ခြင်းမယှဉ်ခြင်း၏အစွမ်းဖြင့်။
အဗ္ဗောဟာရိကံ၊ အဟေတုကဟူသော ဝေါဟာရမရှိသည်ကို။
နကတံ
နဝါ၊ ပေ၊ ကတံ။ ။သဟေတုကဒုက်၌ ယှဉ်ဘက်ဟိတ်ရှိသော တရားကို သဟေတုက, ယှဉ်ဘက်ဟိတ် မရှိသောတရားကို အဟေတုကဟု ခေါ်ရသကဲ့သို့ ဤ ဧကမူလဒုက်၌ ဟေတုပစ္စည်းနှင့် ယှဉ်ခြင်းမယှဉ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် အဗ္ဗောဟာရိက ပြုအပ်သည်မဟုတ်။
၊ ပြုအပ်သည်မဟုတ်။
အထခေါ
**အထခေါ၊ ပေ၊ ကတံ။** ။ စင်စစ်ကား- သဟေတုက အဗျာကတစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သောရုပ်သည် သဟေတုကဝေါဟာရကိုသာရ၏။ ထို့ကြောင့်"အဗ္ဗောဟာရိကံ (အဟေတုက ဟူသော ဝေါဟာရမရှိသည်ကို)၊ ကတံ၊ ပြုအပ်ပြီ" ဟု ဆိုလိုသည်။
၊ အဟုတ်ကား။
သဟေတုကဝေါဟာရမေဝ၊ သဟေတုက ဟူသောဝေါဟာရကိုသာ။
လဘတိ၊ ရ၏။
အဟေတုကဝေါဟာရံ၊ အဟေတုကဟူသောဝေါဟာရကို။
န (လဘတိ)၊ ဣတိ၊ ကြောင့်။
အဗ္ဗောဟာရိကံ၊ အဟေက ဟူသောဝေါဟာရမရှိသည်ကို။
ကတံ၊ ပြီ။ဧကတော လဗ္ဘမာနကဝသေနာတိ၊ ဟူသောပုဒ်၏။
အဟေတုကစိတ္တုပ္ပါဒ နိဗ္ဗာနေဟိ၊ အဟိတ်စိတ္တုပ္ပါဒ်နိဗ္ဗာန် ဟူကုန်သော။
ဟေတုပစ္စယ ရဟိတေဟိ၊ ဟေတုပစ္စည်းမှ ကင်းကုန်သောတရားတို့နှင့်။
သဟ၊ ကွ။
လဗ္ဘမာနကရူပဝသေန၊ ရအပ်သောရုပ်၏အစွမ်းဖြင့်။
(ဝိသဇ္ဇနံ ကတံ၌စပ်) ဣတိ အတ္ထော။
ယဿံ ပါဠိယံ၊ အကြင်ပါဠိ၌(ပါဠိစာ၌)။
အဟေတုကံနာမမူလေန န ဧကမူလံ, သဟေတုကံ နာမမူလေန ဧကမူလံတိ၊ ဟူသော။
ပါဌော၊ သည်။
အာဂတော၊ လာ၏။
တတ္ထ၊ ထိုပါဠိရပ်၌။
ယေကေစိ နာမာဓမ္မာတိ၊ ဟူ၍။
နာမာနံ၊ နာမ်တို့၏။
ဝါ၊ တို့ကို။
နိဒ္ဓါရိတတ္တာ၊ ထုတ်ဆောင်အပ်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။
အဟေတုကံ၊ ဟူ၍၎င်း။
သဟေတုကံတိ စ၊ ဟူ၍၎င်း။
ဝုတ္တေ၊ ဟောတော်မူအပ်သော်။
နာမံတိ စ ဣဒံ၊ နာမံဟူသော ဤစကားကိုလည်း။
ဝိညာယမာနမေဝ၊ သိအပ်သည်သာ။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
န ဝုတ္တံ၊ တိုက်ရိုက်ဟောတော်မမူအပ်။
ဣတိဝေဒိတဗ္ဗံ။
["အဟေတုကံ နာမံ" ဟု နာမံသဒ္ဒါမပါသော်လည်း နာမ်တရားတို့ကိုထုတ်ပြရာဌာနဖြစ်သောကြောင့် ပကရဏအားဖြင့် သိအပ်သိနိုင်သည့်အတွက် နာမံပုဒ်ကိုဟောတော်မမူအပ်တော့ဟု မှတ်ပါ၊ ဟူလို။]
ပန၊ ကား။
ယတ္ထ၊ အကြင်ပါဠိ၌(ပါဠိစာ၌)။
အဟေတုကံ နာမံ(တိစ)၊ အဟေတုကံ နာမံဟူ၍၎င်း။
သဟေတုကံ နာမံတိစ၊ ဟူ၍၎င်း။
ပါဌော (အာဂတော)၊ တတ္ထ၊ ၌။
သုပါကဋဘာဝတ္ထံ၊ ကောင်းစွာထင်ရှားသည်၏အဖြစ်ဟူသောအကျိုးငှါ။
နာမန္တိ၊ ဟူသောပုဒ်ကို။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ။
ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
မူလယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။