Apaccataddhita

232. Vāṇapacce .

ChaṭṭhantāM0.200 saddā ‘‘ tassāpacca ’’ miccasmiṃ atthe ṇo vā hoti .

Vāti vākyatthaṃ .

Ṇenevāpaccatthassa vuttattā apaccasaddāppayogo .

‘‘ Tesaṃ vibhatyā ’’ do tesaṃgahaṇena vibhattilopo .

Tathottaratra .

‘‘ Tesaṃ ṇo lopaṃ ’’ ti paccayānaṃ ṇassa lopo .

‘‘ Vuddhādisarassa vā saṃyogantassa saṇe ce ’’ ti saṇakāre pare asaṃyogantassādisarassa vuddhi .

Tassāpaniyame –

Ayuvaṇṇānañcāyo vuddhi .

Akārivaṇṇuvaṇṇānaṃ āeovuddhiyo honti , casaddena kvaci na .

Saralopādi , taddhitattā nāmamiva kate syādi .

Taddhitābhidheyyaliṅga – vibhattivacanāM0.202 siyuṃ .

Samūhabhāvajā bhīyo , sakatthe ṇyo napuṃsake .

Tā tutthiyaṃ nipātā te , dhāmithaṃpaccayantakā .

VasiṭṭhassāpaccaṃM0.203 poso vāsiṭṭho , itthī vāsiṭṭhī , napuṃsakaṃ vāsiṭṭhaṃ .

Vikappavidhānato taddhitena samāsassāccantaṃ bādhāyā bhāvā vasiṭṭhā paccantipi hoti .

Napuṃsakena vāpīti , saddasatthavidū viduṃ .

233. VāM0.205 apacceti cādhikāro .

Ṇāyana ṇāna vacchādito .

Vacchādito gottagaṇato ṇāyano ṇāno ca vā hoti .

Apaccaṃ paputtappabhuti gottaṃ .

Kaccassāpaccaṃ kaccāyano , kaccāno vā .

Saṃyogantattā na vuddhi .

234.‘‘ ṆeyyoM0.206 kattikādīhī ’’ ti ṇeyyo , vinatāya apaccaṃ venateyyo vinateyyo vā .

Na pakkhe vuddhi , ṇeyyoti yogavibhāgena ‘‘ tassa dīyate ’’ tyatthepi ṇeyyo , dakkhiṇā dīyate yassa so dakkhiṇeyyo .

235. Ato ṇi vā .

AkārantatoM0.207 apacce ṇi vā hoti , puna vāsaddena ṇiko , akārantā anakārantā ca bopi .

Dakkhi , sakyaputtiko , maṇḍabbo , bhātubbo .

Dvittaṃ .

236.‘‘ ṆavoM0.208 pagvādīhī ’’ ti ṇavo .

Manuno apaccaṃ māṇavo .

237.‘‘ ṆeraM0.209 vidhavādito ’’ ti ṇero , sāmaṇero .