Abyayībhāvasamāsa

230. AdhisaddāM0.189 smiṃ , tassa lopo .

Adhisaddena tulyādhikaraṇattā itthisaddāpismiṃ .

Niccasamāsattā ādhārabhūtāyamitthiyanti padantarena viggaho .

Adhi itthiyanti ṭhite –

Upasagganipātapubbako abyayībhāvo .

Upasaggādipubbako saddo vibhatyatthādīsu samāso hoti , abyayībhāvasañño ca .

‘‘ So napuṃsakaliṅgo ’’ ti abyayībhāvo napuṃsakaliṅgo , yadādinā ekavacano ca .

‘‘ SaroM0.191 rasso napuṃsake ’’ ti rasso .

Aññasmā lopo ca .

Anakārantā abyayībhāvā parā sabbā vibhattī lujjare .

Adhitthi , vibhattīnamattho ādhārādi .

Idhādhisaddo ādhārevattate , adhitthiiccetaṃ padaṃ itthiya miccetamatthaṃ vadati .

SamīpaṃM0.193 nagarassa upanagaraṃ .

‘‘ Aṃvibhattīnamakārantabyayībhāvā ’’ ti vibhattīnaṃ kvaci aṃ .

Kvacīti kiṃ .

Upanagare .

Abhāvo makkhikānaṃ nimmakkhikaṃ rasso .

Anupubbo therānaṃ anutheraṃ , anatikkamma sattiṃ yathāsatti .

YeM0.195 ye buḍḍhā yathābuḍḍhaṃ , vicchāyaṃ .

Yattako paricchedo jīvassa yāvajīvaṃ , avadhāraṇe .

Ā pabbatā khettaṃ āpabbataṃ khettaṃ , mariyādāyaṃ , vajjamānā sīmā mariyādā , pabbataṃ vinātyattho .

Ā jalantā sītaṃ ājalantaṃ sītaṃ , abhividhimhi , gayhamānā sīmā abhividhi , jalantena sahetyattho .

Āsaddayoge ‘‘ dhātunāmā ’’ dinā apādānavidhāneneva vākyampi siddhaṃ .

Tathāññatra .

231.‘‘ UttamoM0.197 vīro pavīro ’’ iccādo pana pubbapadatthappadhānattābhāvābyayībhāvābhāvo kammadhārayoeva .

Evaṃ visiṭṭho dhammo abhidhammo .

Kucchitaṃ annaṃ kadannaṃ .

EttthaM0.198 ‘‘ kada kussā ’’ ti sare kussa kadādeso .

Appakaṃ lavaṇaṃ kālavaṇaṃ , ettha ‘‘ kāppatthesu cā ’’ ti kussa kā , bahuvacanenāññatrāpi kvaci .

Kucchito puriso kāpuriso , kupuriso vā , evamasurādi .

Pubbaparūbhayamaññapadattha - ppadhānābyayībhāva samāso ;

Kammadhārayaka tappurisā dve , dvendo ca bahubbīhi ca ñeyyā .

Samāso .