Sabbanāma
148. Sabba
M0.102 , katara , katama , ubhaya , itara , añña , aññatara , aññatama , pubba , para , apara , dakkhiṇa , uttara , eka , ya , ta , eta , ima , amu , kiṃ , tumha , amha-iti sabbanāmāni .Sabbo buddhova .
Ayaṃ viseso .
Yotveva .
Sabbanāmakārate paṭhamo .
Sabbādīnamakārato
M0.103 paro paṭhamo yo ettaṃ yāti sabbe .‘‘ Tayo neva ca sabbanāmehī ’’ ti nisedhā sasmāsminnaṃ āya ā e na honti .
Sabbassa .
Sabbato naṃ saṃsānaṃ .
Sabbādito naṃiccassa saṃsānaṃ honti .
Akāro eitveva .
Sabbanāmānaṃ namhi ca .
Namhi sabbādīnamakārassa e hoti .
Sabbesaṃ , sabbesānaṃ .
149. Itthiyaṃ
M0.104 ā , sabbā kaññāva .Ayaṃ viseso .
Vātveva .
Ghapato smiṃsānaṃ saṃsā .
Ghapasaññāto sabbādito smiṃsānaṃ saṃsā vā honti .
‘‘ Saṃsāsvekavacanesu ce ’’ ti sāgamo .
Gho rassaṃ .
Ekavacanasaṃsāsu gho rassaṃ yāti .
Sabbassā , sabbāya .
Sabbāsaṃ , sabbāsānaṃ .
Sabbassaṃ , sabbāyaṃ .
Sabbāsu .
Netāhi smimāyayā .
Ghapaññāhi sabbādīhi smino āya yā na honti .
150. Napuṃsake
M0.105 – sabbaṃ .Sabbāni .
Evaṃ dutiyā .
Sabbādayo napuṃsake tatiyādīsu sakasakapumasamā .
Evaṃ ya - saddantā .
151. Pubbaparāparehi tu smino ‘‘ yadanupapannā nipātanā sijjhantī ’’ ti anitthiyaṃ e vā .
Pubbe , pubbasmiṃiccādi .
Ekasaddo saṅkhyātulyaññāsahāyattho .
Yadā saṅkhyattho , tadekavacano , aññattha sabbavacano ca .
Yādīnamālapanaṃ natthi .
152. Ta , si .
Simhi saṃ anapuṃsakassetveva .
Etatesaṃ to .
Simhi anapuṃsakānaṃ etataiccetesaṃ takārassa sa hoti .
So .
Tassa vā nattaṃ sabbattha .
Tiliṅgesu
M0.106 sabbādīnaṃ takārassa no vā hoti .Ne , te .
Sesaṃ sabbasamaṃ , nattaṃva viseso .
153. Itthiyaṃ – sā , nā , nāyo , tā , tāyoiccādi .
Vātveva .
Tato sassa ssāya .
Tāetāimāhi sassa ssāyo vā hoti .
Saṃsāsvekavacanesu iitveva .
Tassā vā .
Ekavacanasaṃsāsu tāsaddassa ā ittaṃ vā yāti .
Tissāya , tissā , tassā , tāya .
Tāsaṃ , tāsānaṃ .
Tissaṃ , tassaṃ , tāyaṃ .
Tāsu .
154. Napuṃsake
M0.107 – taṃiccādi . 155. Eso .
Sesaṃ sabbasamaṃ .
156. Itthiyaṃ – esā .
Saṃsāsvekavacanesvetveva .
Etimāsami .
Ekavacanasaṃsāsu etāimānamantassa i hoti .
Etissāya , etisā , etāya .
Etāsaṃ , etāsānaṃ .
Etissaṃ , etassaṃ , etāyaṃ .
Etāsu .
Sesaṃ sabbāva .
157. Napuṃsake – etaṃ iccādi .
158. Ima , si .
‘‘ Anapuṃsakassāyaṃ simhī ’’ ti imassa ayaṃ .
Silopo .
Ayaṃ , ime .
Imaṃ , ime .
‘‘ Animi nāmhi ce ’’ ti imassa ano , imi ca .
Anena , iminā .
‘‘ Sabbassimasse vā ’’ ti sunaṃhisu evā .
Ehi , imehi .
Vā smāsasmiṃsaṃsāsvattantveva .
Imasaddassa ca .
Sasmāsmiṃsaṃsāsu
M0.108 imassa attaṃ vā hoti .Assa , imassa .
Esaṃ , esānaṃ , imesaṃ , imesānaṃ .
Asmā , imamhā , imasmā .
Ehi , imehi .
Asmiṃ , imamhi , imasmiṃ .
Esu , imesu .
Attapakkhe –
‘‘ na timehi katākārehī ’’ ti smāsminnaṃ mhāmhi na sijjhante .
159. Itthiyaṃ – ayaṃ .
Sesaṃ etāva , saṃsāsvattaṃva viseso .
160. Napuṃsake – savibhattissa vātveva .
‘‘ Imassidamaṃsisu napuṃsake ’’ ti imassa idaṃ vā .
Idaṃ , imaṃ ime , imāni .
Evaṃ dutiyā .
161. Amu
M0.109 , si .Vā anapuṃsakassa simhitveva .
‘‘ Amussa mo saṃ ’’ ti massa so vā , silopo .
Asu .
‘‘ Sabbato ko ’’ ti sabbanāmato kāgamo .
‘‘ So ’’ ti o , amuko , pakkhe – amu .
Amū , amuyo .
Pubbeva
M0.110 yonaṃ vokāro na .Amuṃ .
Amū , amuyo .
Sesaṃ bhikkhūva sabbādikāriyāññatra .
162. Itthiyaṃ – asu .
Sesaṃ yāgusamaṃ .
Visesoyaṃ – amussā , amuyā .
Amūsaṃ , amūsānaṃ .
Amussaṃ , amuyaṃ .
Amūsu .
163. Napuṃsake – savibhattissa aṃsisu napuṃsaketveva .
‘‘ Amussāduṃ ’’ ti aduṃ .
Aduṃ .
Amū , amūni .
Evaṃ dutiyā .
164.‘‘ Sesesu ce ’’ ti sabbattha kissa ko .
Ko , kā , kaṃ iccādi .
Liṅgattaye sabbasamo .
165. Tumha
M0.112 , si , amha , si .Savibhattissa tumhamhānantyadhikāro .
Tvamahaṃ simhi ca .
Simhi savibhattīnaṃ tumhamhānaṃ tvaṃ ahaṃ honti .
Casaddena tumhassa tuvaṃ ca .
Tvaṃ , tuvaṃ , ahaṃ .
Yo – tumhe .
‘‘ Mayaṃ yomhi paṭhame ’’ ti amhassa mayaṃ hoti .
Mayaṃ .
166.‘‘ Taṃmamamhī ’’ ti amhi taṃ maṃ honti .
‘‘ Tavaṃ mamañca navā ’’ ti amhi tavaṃ mamañca navā .
‘‘ Tumhassa tuvaṃ tvamamhī ’’ ti tumhassa tuvaṃ , tvañca .
Taṃ , tavaṃ , tuvaṃ , tvaṃ , maṃ , mamaṃ .
Ākantveva .
‘‘ Vā yoppaṭhamo ’’ ti dutiyāyossa ākaṃ vā .
Tumhākaṃ , tumhe .
Amhākaṃ , amhe .
167.‘‘ Nāmhi tayā mayā ’’ ti nāmhi tayā mayā honti .
‘‘ Tayātayīnaṃ takāro tvattaṃvā ’’ ti tassa tvo vā .
Tvayā , tayā , mayā .
Tumhehi , amhehi .
168.‘‘ Tava
M0.113 mama se ’’ ti se tava mama honti .‘‘ Tuyhaṃ mayhaṃ ce ’’ ti se tuyhaṃ mayhañca .
‘‘ Sassaṃ ’’ ti sassa aṃ vā .
‘‘ Amhassa mamaṃ savibhattissa se ’’ ti se amhassa mamaṃ ca .
Tava , tuyhaṃ , tumhaṃ , mama , mayhaṃ , amhaṃ , mamaṃ .
‘‘ Tumhamhehi namākaṃ ’’ ti naṃvacanassa ākaṃ .
Tumhākaṃ , amhākaṃ .
Smānāva .
169.‘‘ Tumhāmhānaṃ tayi mayī ’’ ti smimhi tayi mayi honti .
Tve kate - tvayi , tayi , mayi , tumhesu , amhesu .
Liṅgattaye samaṃ .
170. Navātveva .
Padato dutiyā catutthī chaṭṭhīsu vono .
Atthajjotakā vaṇṇā padaṃ , dutiyā catutthī chaṭṭhī bahuvacanesu paresu padasmā paresaṃ savibhattīnaṃ tumhāmhānaṃ vonokārā navā honti .
Rakkhatu
M0.114 vo , passatu no , dadāti vo , dadāhi no , saddhā vo , satthā no .Navāti kiṃ , eso amhākaṃ satthā .
171. Padatotyadhikāro .
‘‘ Temekavacanesu ce ’’ ti catutthīchaṭṭhekavacanesu te me honti .
Dadāmi te , dadāhi me , idaṃ te , ayaṃ me .
‘‘ Naamhī ’’ ti
M0.115 amhi nisedho .Passetha taṃ , ajini maṃ .
‘‘ Vā tatiye ce ’’ ti tatiyekavacane te me vā honti .
Kataṃ te tayā vā .
Kataṃ me mayā vā .
‘‘ Bahuvacanesu vono ’’ ti tatiyābahuvacanesu vo no honti .
Bahuvacane paṭhame yomhi ca .
Kataṃ vo , kataṃ no , gāmaṃ vo gaccheyyātha , gāmaṃ no gaccheyyāma .