Sedamocanakathāvaṇṇanā
679. Suṇataṃ
M2.497V2.394 suṇantānaṃ bhikkhūnaṃ paṭubhāvakarā vinayavinicchaye paññākosallasādhikā tatoyeva varā uttamā .Sedamocanagāthāyoti atthapaccatthikānaṃ , sāsanapaccatthikānañca vissajjetumasakkuṇeyyabhāvena cintayantassa khinnasarīrā sede mocentīti sedamocanā .
Atthānugatapañhā upālittherena ṭhapitā pañhagāthāyo , tappaṭibaddhā vissajjanagāthāyo ca ito paraṃ vakkhāmīti yojanā .
681. Kabandhaṃ nāma asīsaṃ urasi jātaakkhimukhasarīraṃ .
Yathāha –
‘‘ asīsakaṃ kabandhaṃ , yassa ure akkhīni ceva mukhañca hotī ’’ ti ( pari . aṭṭha .479).
Mukhena karaṇabhūtena .
Katvāti sevitvā .
682. Tassa bhikkhuno kathaṃ pārājiko siyā pārājikadhammo kathaṃ siyā .
684. Kiñcīti pādaṃ vā pādārahaṃ vā parasantakaṃ .
Parañca na samādapeti ‘‘ amukassa itthannāmaṃ bhaṇḍaṃ avaharāhī ’’ ti paraṃ na āṇāpeyya .
685. Parassa kiñci nādiyantoti sambandho .
Āṇattiñcāti ca -saddena saṃvidhānaṃ , saṅketañca saṅgaṇhāti .
686. Garukaṃ bhaṇḍan ti pādagghanakabhāvena garubhaṇḍaṃ .
‘‘ Parikkhāran ’’ ti etassa visesanaṃ .
Parassa parikkhāran ti parasantakaṃ yaṃ kiñci parikkhāraṃ .
692. Manussuttarike dhammeti uttarimanussadhammavisaye .
Katikaṃ katvānāti ‘‘ evaṃ nisinne evaṃ ṭhite evaṃ gamane atthaṃ
M2.498 āvikarotī ’’ tiādiṃ katvā .Sambhāvanādhippāyoti ‘‘ arahā ’’ ti gahetvā mahāsambhāvanaṃ karotīti adhippāyo hutvā .
Atikkamati ceti tathā kataṃ katikaṃ atikkamati ce , tathārūpaṃ nisajjaṃ vā ṭhānaṃ vā gamanaṃ vā karotīti attho .
Cutoti
V2.395 tathārūpaṃ nisajjādiṃ disvā kenaci manussajātikena ‘‘ arahā ’’ ti taṅkhaṇe ñāte so puggalo pārājikaṃ āpajjati . 693. Ekavatthukā kathaṃ bhaveyyunti yojanā .
694. Itthiyāti ekissā itthiyā .
Paṭipajjantoti ekakkhaṇe aññena purisena vuttasāsanaṃ vatvā , iminā ca ‘‘ paṭiggaṇhāti , vīmaṃsatī ’’ ti aṅgadvayassa purimasiddhataṃ dīpeti imassa paccāharaṇakatañca .
Kāyasaṃsaggaṃ samāpajjitvā duṭṭhullaṃ vatvā attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhaṇanto .
695. Yathāvuttaṃ vattaṃ acaritvāti bhagavatā vuttaṃ parivāsādivattaṃ acaritvā .
696. Bhikkhunīhi asādhāraṇasikkhāpadattā āha ‘‘ natthi saṅghādisesatā ’’ ti .
697. Yena kuddho pasaṃsitoti ettha ‘‘ nindito cā ’’ ti seso .
698. Titthiyānaṃ vaṇṇamhi bhaññamāne yo kujjhati , so ārādhakoti yojanā , paritosito pasaṃsitoti adhippāyo .
Titthiyapubbo imasmiṃ sāsane pabbajjaṃ labhitvā titthiyānaṃ vaṇṇasmiṃ bhaññamāne sutvā sace kuppati anattamanaṃ karoti , ārādhako saṅghārādhako saṅghaṃ paritosento hoti , sambuddhassa vaṇṇasmiṃ bhaññamāne yadi kujjhati , ninditoti yojanā .
Ettha sambuddhassāti upalakkhaṇaṃ .
701. Gahetvāti
M2.499 paṭiggahetvā . 751.‘‘ Na rattacitto ’’ tiādinā purimānaṃ tiṇṇaṃ pārājikānaṃ vītikkamacittuppādamattassāpi abhāvaṃ dīpeti .
Maraṇāyāti ettha ‘‘ manussajātikassā ’’ ti idaṃ pārājikapakaraṇatova labbhati .
Tassāti kiñci dentassa .
Tan ti tathā dīyamānaṃ .
752.‘‘ Parājayo ’’ ti
V2.396 idaṃ abhabbapuggalesu saṅghabhedakassa antogadhattā vuttaṃ .Salākaggāhenāpi saṅghaṃ bhindanto saṅghabhedakova hoti .
753. Addhayojane yaṃ tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ ekaṃ cīvaraṃ nikkhipitvānāti yojanā .
754. Suppatiṭṭhitanigrodhasadise rukkhamūlake ticīvaraṃ nikkhipitvā addhayojane aruṇaṃ uṭṭhāpentassāti yojanā .
755. Kāyikā nānāvatthukāyo sambahulā āpattiyo apubbaṃ acarimaṃ ekakkhaṇe kathaṃ phuseti yojanā .
757. Vācasikā na kāyikā nānāvatthukāyo sambahulā āpattiyo apubbaṃ acarimaṃ ekakkhaṇe kathaṃ phuseti yojanā .
758. Vinayanasattheti vinayapiṭake .
Tassa bhikkhussa .
759.‘‘ Itthiyā ’’ tiādīsu sahatthe karaṇavacanaṃ .
Itthiyā vā purisena vā paṇḍakena vā nimittake methunaṃ na sevanto na paṭisevanto methunapaccayā cutoti yojanā .
760. Kāyasaṃsaggoyeva
M2.500 kāyasaṃsaggatā , taṃ āpannā .Aṭṭhavatthukaṃ chejjan ti evaṃnāmakaṃ pārājikaṃ .
762. Samaye piṭṭhisaññiteti gimhānaṃ pacchimamāsassa paṭhamadivasato yāva hemantassa paṭhamadivaso , etthantare sattamāsamatte piṭṭhisaññite samaye .
‘‘ Mātuyāpi cā ’’ ti vattabbe ‘‘ mātarampi cā ’’ ti vuttaṃ .
Soyeva vā pāṭho .
764.‘‘ Avassutahatthato hi piṇḍaṃ gahetvā ’’ ti iminā saṅghādisesassa vatthumāha , lasuṇan ti
V2.397 pācittiyassa vatthuṃ , manussamaṃsan ti thullaccayavatthuṃ , akappamaññan ti dukkaṭavatthuṃ .Akappamaññan ti ettha ‘‘ maṃsan ’’ ti seso .
‘‘ Sabbe ekato ’’ ti padacchedo .
Ekatoti ettha ‘‘ madditvā ’’ ti seso , akappiyamaṃsehi saddhiṃ ekato madditvā khādatīti attho .
Sabbametaṃ ‘‘ gahetvā , madditvā , khādatī ’’ ti kiriyānaṃ kammavacanaṃ .
Manussamaṃsañcāti ettha ca -saddo paccekaṃ yojetabbo hoti .
Tassāti bhikkhuniyā .
Saṅghādisesapācittiyadukkaṭapāṭidesanīyathullaccayāni ekakkhaṇe honti .
765.‘‘ Puggalo eko ’’ ti padacchedo .
Dvepi ca puṇṇavassāti paripuṇṇavīsativassā ca dve sāmaṇerā .
Ekāva tesaṃ pana kammavācāti tesaṃ ubhinnaṃ sāmaṇerānaṃ ekena ācariyena ekāva upasampadakammavācā katā .
Ekassāti ekassāpi sāmaṇerassa .
Kamman ti upasampadakammaṃ .
Na rūhateti na sampajjati , kimettha kāraṇaṃ , vada bhaddamukhāti adhippāyo .
766. Mahiddhikesūti dvīsu sāmaṇeresu .
Sace pana eko kesaggamattampi ākāsago ākāsaṭṭho hoti
M2.501 , ākāsagatasseva kataṃ taṃ upasampada kammaṃ neva rūhati neva sampajjati , bhūmigatassa rūhatīti yojanā . 767. Iddhiyā ākāse ṭhitena saṅghena bhūmigatassa sāmaṇerassa upasampadakammaṃ na kātabbaṃ .
Yadi karoti , kuppatīti yojanā .
Idañca sabbakammānaṃ sādhāraṇalakkhaṇaṃ .
Yathāha –
‘‘ saṅghenāpi ākāse nisīditvā bhūmigatassa kammaṃ na kātabbaṃ .
Sace karoti , kuppatī ’’ ti ( pari . aṭṭha .481).
768. Vatthaṃ kappakatañca na hoti , rattañca na hoti , kesakambalādi akappiyañca hoti , nivatthassa panāpatti taṃ pana nivatthassa bhikkhuno āpatti hoti .
Anāpatti kathaṃ siyā , vada bhaddamukhāti yojanā .
769. Ettha etasmiṃ akappiyavatthudhāraṇe tannimittaṃ .
Acchinnacīvarassa bhikkhuno anāpatti siyāti yojanā .
‘‘ Kiñcipī ’’ tiādinā vuttamevatthaṃ samattheti .
Assa acchinnacīvarassa
V2.398 bhikkhussa akappiyaṃ nāma kiñcipi cīvaraṃ na vijjati , tasmā anāpattīti adhippāyo . 770. Kutopi ca purisassa hatthato bhojanassa kiñci na gaṇhati , bhojanato kiñcipi sayampi kassaci purisassa na deti , tathāpi garukaṃ vajjaṃ saṅghādisesāpattiṃ upeti āpajjati , taṃ kathamāpajjati , tvaṃ yadi vinaye kusalo asi , me mayhaṃ vada etaṃ kāraṇaṃ kathehīti yojanā .
Haveti nipātamattaṃ .
771. Yā pana bhikkhunī aññāya bhikkhuniyā ‘‘ iṅgha , ayye , yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā ’’ tiādinā ( pāci .705) saṅghādisesamātikāya vuttanayena uyyojitā avassutamhā purisapuggalā yaṃ kiñci bhojanaṃ ādāya paṭiggahetvā
M2.502 sace bhuñjati , sā tathā bhuñjantī yāya uyyojitā bhuñjati , tassā uyyojikāya dhīrā vinayadharā paṇḍitā saṅghādisesaṃ kathayanti tassā uyyojitāya bhojanapariyosāne uyyojikāya saṅghādisesaṃ vadantīti yojanā .Yathāha –
‘‘ tassā hi bhojanapariyosāne uyyojikāya saṅghādiseso hotī ’’ ti ( pari . aṭṭha .481).
772. Taṃ kathaṃ yadi bujjhasi jānāsi , sādhukaṃ brūhi kathehīti yojanā .
773. Niseviteti tāya uyyojitāya bhikkhuniyā tassa purisapuggalassa hatthato paṭiggahite tasmiṃ dantapone paribhutte uyyojikā lahuvajjaṃ āpajjatīti attho .
775.‘‘ Ukkhittako ’’ ti iminā āpattivajjamāha .
Yathāha –
‘‘ tena hi saddhiṃ vinayakammaṃ natthi , tasmā so saṅghādisesaṃ āpajjitvā chādento vajjaṃ na phusatī ’’ ti .
776. Sappāṇappāṇajan ti sappāṇake ca appāṇake ca jātaṃ .
Neva jaṅgaman ti pādehi bhūmiyaṃ neva carantaṃ .
Na vihaṅgaman ti ākāse pakkhaṃ pasāretvā na carantaṃ .
Dvijan ti dvīhi paccayehi , dvikkhattuṃ vā jātattā dvijaṃ .
Kantan ti manoharaṃ .
Akantan ti amanoharaṃ .
777. Sappāṇajo
V2.399 saddo cittajo vutto , appāṇajo utujo saddo vutto , so pana dvīheva paccayehi jātattā ‘‘ dvijo ’’ ti matoti yojanā . 778.‘‘ Vinaye ’’ tiādigāthā vaṇṇitatthāyeva .
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
Sedamocanakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .