Āpattisamuṭṭhānakathāvaṇṇanā
405. Ādināti paṭhamena kāyasaṅkhātena samuṭṭhānena .
406-7.
Dukkaṭādayoti ādi -saddena thullaccayasaṅghādisesā gahitā .
Yathāha –
‘‘ payoge dukkaṭaṃ
V2.366 .Ekaṃ piṇḍaṃ anāgate āpatti thullaccayassa .
Tasmiṃ piṇḍe āgate āpatti saṅghādisesassā ’’ ti ( pari .277).
Vikāle pana pācittīti vikālabhojanapācitti .
Aññātihatthatoti aññātikāya bhikkhuniyā antaragharaṃ paviṭṭhāya hatthato .
Gahetvāti
M2.464 khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sahatthā paṭiggahetvā .‘‘ Pañca imā āpattiyo ’’ ti padacchedo .
408. Dutiyenāti vācāsaṅkhātena samuṭṭhānena .
409-10.
Samādisati katheti ce .
Sabbathā vipannan ti adesitavatthukatādinā sabbappakārena vipannappadesaṃ .
Kuṭin ti saññācikāya kuṭiṃ .
Yathāha parivāre ‘‘ tassa kuṭiṃ karonti adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanan ’’ ti ( pari .278).
Padasodhammaṃ mūlaṃ samuṭṭhānaṃ yassa pācittiyassāti tathā vuttaṃ , tena padasodhammamūlena , sahatthe cetaṃ karaṇavacanaṃ .
411. Tatiyena samuṭṭhānenāti kāyavācāsaṅkhātena samuṭṭhānena .
412. Saṃvidahitvānāti saddhiṃ vidahitvā ,‘‘ kuṭiṃ karomā ’’ ti aññehi saddhiṃ mantetvāti attho .
413. Vatvāti attano atthāya viññāpetvā .
Bhikkhunin ti bhikkhūnaṃ bhuñjanaṭṭhāne ṭhatvā ‘‘ idha sūpaṃ detha , idha odanaṃ dethā ’’ ti vosāsamānaṃ upāsakānaṃ vatvā dāpentiṃ bhikkhuniṃ .
Na nivāretvāti ‘‘ apasakka tāva , bhagini , yāva bhikkhū bhuñjantī ’’ ti anapasādetvā bhuñjatoti yojanā .
414. Catutthena kāyacitta samuṭṭhānena kati āpattiyo siyunti yojanā .
417. Pañcamenāti vācācittasamuṭṭhānena .
Vadan ti vadanto samudācaranto .
418. Kuṭin ti
M2.465V2.367 nidassanamattaṃ , adesitavatthukaṃ pamāṇātikkantaṃ sārambhaṃ aparikkamanaṃ senāsanampi gahaṇaṃ veditabbaṃ . 419. Vāceti padaso dhamman ti ettha ‘‘ anupasampannan ’’ ti seso .
Yathāha –
‘‘ bhikkhu akappiyasaññī anupasampannaṃ padaso dhammaṃ vācetī ’’ ti ( pari .281).
Davakamyatā vadantassāti jātiādīhi akkosavatthūhi kīḷādhippāyena vadantassa .
Davakamyatāti ca ‘‘ paṭisaṅkhā yoniso ’’ tiādīsu ( ma . ni .1.22,24,422; a . ni .6.58;8.9; mahāni .199,206; dha . sa .1355; vibha .518) viya ya-kāralopena niddeso .
420. Chaṭṭhena kāyavācācitta samuṭṭhānena .
Saṃvidahitvānāti saṃvidhāya ,‘‘ tvañca ahañca ekato avaharissāmā ’’ ti sammantanaṃ katvā .
Bhaṇḍaṃ haratīti ‘‘ bhāriyaṃ tvaṃ ekaṃ passaṃ gaṇha , ahaṃ iman ’’ ti vatvā tena saha ṭhānā cāveti ce .
423. Idha imasmiṃ sāsane .
Vimatūparamaṃ paraman ti ettha ‘‘ kappiyaṃ nu kho , akappiyan ’’ ti vā ‘‘ āpatti nu kho , anāpattī ’’ ti vā ‘‘ dhammo nu kho , adhammo ’’ ti vā evamādinā nayena vividhenākārena pavattā vimati vicikicchā vimati .
Vimatiṃ uparameti vināsetīti vimatūparamaṃ .
Paramaṃ uttamaṃ .
Uttaran ti vibhaṅgakhandhakāgatānaṃ nidānādivinicchayānaṃ pañhauttarabhāvena ṭhitattā uttaraṃ .
Imaṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ yo uttarati paññāya ogāhetvā pariyosāpeti .
Idha ‘‘ uttaraṃ uttaran ’’ ti padadvaye ekaṃ guṇanidassanaṃ , ekaṃ satthanidassananti gahetabbaṃ .
Sunayena yuto so puggalo vinayaṃ piṭakaṃ uttaratīti sambandho .
Kiṃ visiṭṭhanti āha ‘‘ sunayan ’’ tiādi
M2.466 .Suṭṭhu cārittavārittadaḷhīkaraṇasithilakaraṇabhedā paññattianaupaññattādinayā etthāti sunayo , taṃ .
Suṭṭhu nīyati vinicchayo etenāti sunayo , uttaravinicchayo , tena .
Vinicchayāvabodhena saṃyutto samannāgato .
Dukkhena uttarīyatīti duttaraṃ .
Pātimokkhasaṃvarasīladīpakattena samādhipaññānibbānasaṅkhātauttarappattiyā patiṭṭhābhāvato uttaraṃ uttarati ogāhetvā pariyosānaṃ pāpuṇātīti attho .
Idha yo vimatūparamaṃ paramaṃ uttaraṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ uttarati , sunayena yuto so puggalo
V2.368 sunayaṃ duttaraṃ uttaraṃ vinayaṃ uttaratīti yojanā .Ca-saddena satthantarasamuccayatthena imamatthaṃ dīpeti .
Seyyathidaṃ , idha yo sunayaṃ duttaraṃ uttaraṃ vinayaṃ uttarati , sunayena yuto so puggalo vimatūparamaṃ paramaṃ uttaraṃ uttaraṃ nāma pakaraṇaṃ uttaratīti .
Iminā yo uttaraṃ jānāti , so vinayaṃ jānāti .
Yo vinayaṃ jānāti , so uttaraṃ jānātīti uttarapakaraṇassa vinayapiṭakajānane accantūpakāritā vibhāvitāti daṭṭhabbaṃ .
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
Āpattisamuṭṭhānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .