Tiṃsanissaggiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
64. Manussuttaridhammeti uttarimanussadhamme .Abhūtasmiṃ uttarimanussadhamme samullapite parājayo pārājikāpatti .
65. Amūlantimavatthunā amūlakena pārājikena dhammena bhikkhuṃ codanāya garu saṅghādiseso hotīti yojanā .
Pariyāyavacaneti ‘‘ yo te vihāre vasatī ’’ tiādinā ( pari .287)
M2.416 pariyāyena kathane .Ñāteti yassa katheti , tasmiṃ vacanānantarameva ñāte .
66. No
V2.326 ce pana vijānātīti atha taṃ pariyāyena vuttaṃ vacanānantarameva sace na jānāti .Samudāhaṭan ti kathitaṃ .
67. Omasato bhikkhussa duve āpattiyo vuttā .
Upasampannaṃ omasato pācitti siyā .
Itaraṃ anupasampannaṃ omasato dukkaṭaṃ siyāti yojanā .
68. Pesuññaharaṇepi dve āpattiyo honti .
69. Payogeti padaso dhammaṃ vācentassa vacanakiriyārambhato paṭṭhāya yāva padādīnaṃ parisamāpanaṃ , etthantare akkharuccāraṇapayoge dukkaṭaṃ .
Padānaṃ parisamattiyaṃ pācittiyaṃ .
70.‘‘ Tirattā anupasampannasahaseyyāyā ’’ ti padacchedo .
Anupasampannena sahaseyyā anupasampannasahaseyyā , tāya .
Tirattā uttariṃ anupasampannasahaseyyāyāti yojanā .
Payogeti sayanatthāya seyyāpaññāpanakāyāvajjanādipubbapayoge .
Panneti kāyapasāraṇalakkhaṇena sayanena nipanne .
71. Yo pana bhikkhu eka rattiyaṃ mātugāmena sahaseyyaṃ kappeti .
Dukkaṭādayoti ‘‘ payoge dukkaṭaṃ , nipanne pācittiyan ’’ ti yathāvuttadveāpattiyo āpajjatīti yojanā .
72. Payogeti yathāvuttalakkhaṇapayoge .
73. Anupasampanneti
M2.417 samīpatthe cetaṃ bhummaṃ .Anupasampannassa santike bhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ yo sace ārocetīti yojanā .
Dukkaṭādayoti yassa āroceti , so nappaṭivijānāti , dukkaṭaṃ , paṭivijānāti , pācittiyanti evaṃ dve āpattiyo tassa honti .
74. Aññato aññassa upasampannassa duṭṭhullassa āpattiṃ anupasampanne anupasampannassa santike vadaṃ vadantoti yojanā .
Payogeti ārambhato paṭṭhāya pubbapayoge dukkaṭaṃ āgacchati dukkaṭaṃ āpajjati .
Ārocite pācitti siyāti yojanā .
75. Payogeti
V2.327 ‘‘ akappiyapathaviṃ khaṇissāmī ’’ ti kudāla pariyesanādisabbapayogeti .Musāvādavaggavaṇṇanā paṭhamā .
76. Pātentoti vikopento .Tassāti bhūtagāmassa .Pāteti vikopane .
77. Aññavādakavihesakānaṃ ekayoganiddiṭṭhattā tattha vuttanayeneva vihesake ca ñātuṃ sakkāti tattha visuṃ āpattibhedo na vutto .
78. Paran ti aññaṃ saṅghena sammatasenāsanapaññāpakādikaṃ upasampannaṃ .
Ujjhāpentoti tassa ayasaṃ uppādetukāmatāya bhikkhūhi avajānāpetuṃ ‘‘ chandāya itthannāmo idaṃ nāma karotī ’’ tiādīni vatvā avaññāya olokāpento , lāmakato vā cintāpento .
Payogeti ujjhāpanatthāya tassa avaṇṇabhaṇanādike pubbapayoge .
83. Saṅghike
M2.418 vihāre pubbūpagataṃ bhikkhuṃ jānaṃ jānanto anupakhajja seyyaṃ kappeti , tassevaṃ seyyaṃ kappayatoti yojanā .Payogedukkaṭādayoti ettha aluttasamāso .
Ādi -saddena seyyākappane pācittiyaṃ saṅgaṇhāti .
84. Payogeti ‘‘ nikkaḍḍhatha iman ’’ tiādike āṇattike vā ‘‘ yāhi yāhī ’’ tiādike vācasike vā hatthena tassa aṅgaparāmasanādivasena kate kāyike vā nikkaḍḍhanapayoge .
Sesan ti pācittiyaṃ .
85.‘‘ Vehāsakuṭiyā uparī ’’ ti padacchedo .
Āhaccapādaketi ettha ‘‘ mañce vā pīṭhe vā ’’ ti seso .
Sīdan ti nisīdanto .
Dukkaṭādayoti payoge dukkaṭaṃ , nipajjāya pācittiyanti imā āpattiyo phuseti attho .
86. Assa pajjassa paṭhamapādaṃ dasakkharapādakaṃ chandovicitiyaṃ vuttagāthā ,‘‘ gāthāchando atītadvayan ’’ ti iminā chandovicitilakkhaṇena gāthāchandattā adhiṭṭhitvā dvattipariyāyeti ettha akkharadvayaṃ
V2.328 adhikaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ .Payogeti adhiṭṭhānapayoge .
Adhiṭṭhiteti dvattipariyāyānaṃ upari adhiṭṭhāne kate .
87. Payogeti siñcanasiñcāpanapayoge .
Sitteti siñcanakiriyapariyosāne .
Bhūtagāmavaggavaṇṇanā dutiyā .
88. Dukkaṭaṃ phuseti yojanā .Ovadite pācitti siyāti yojanā .
89. Vibhāgoyeva
M2.419 vibhāgatā . 90. Aññātikāya bhikkhuniyā aññatra pārivattakā cīvaraṃ dento bhikkhu duve āpattiyo phuseti yojanā .
Payogeti dānapayoge .
93.‘‘ Nāvaṃ ekan ’’ ti padacchedo .
Payogeti abhiruhaṇapayoge .
Dukkaṭādayoti ādi -saddena abhiruḷhe pācittiyaṃ saṅgaṇhāti .
94.‘‘ Duvidhaṃ āpattin ’’ ti padacchedo .
96. Bhikkhuniyā saddhiṃ raho nisajjaṃ kappento bhikkhu payogedukkaṭādayo dvepi āpattiyo phuseti yojanā .
Ovādavaggavaṇṇanā tatiyā .
97. Taduttarin ti tato bhuñjituṃ anuññātaekadivasato uttariṃ dutiyadivasato paṭṭhāya .Anantarassa vaggassāti ovādavaggassa .Navamenāti bhikkhuniyā paripācitapiṇḍapātasikkhāpadena .
99. Dvattipatteti
V2.329 dvattipattapūre .Taduttarin ti dvattipattapūrato uttariṃ .
Payogeti paṭiggahaṇapayoge .
101. Abhihaṭṭhun ti abhiharitvā .
102. Tassāti abhiharantassa .
Piṭaketi vinayapiṭake .
103. Dasamepīti ettha ‘‘ dasame apī ’’ ti padacchedo .
Bhojanavaggavaṇṇanā catutthā .
104. AcelakādinotiM2.420 ādi -saddena ‘‘ paribbājakassa vā paribbājikāya vā ’’ ti ( pāci .270) vutte saṅgaṇhāti .Bhojanādikan ti ādi -saddena khādanīyaṃ saṅgaṇhāti .Payogeti sahatthā dānapayoge .
M2.420 ādi -saddena ‘‘ paribbājakassa vā paribbājikāya vā ’’ ti ( pāci .270) vutte saṅgaṇhāti . 105. Dāpetvā vā adāpetvā vā kiñci āmisaṃ .
Payogeti uyyojanapayoge .
Tasmin ti tasmiṃ bhikkhumhi .
Uyyojite pācitti siyāti yojanā .
109. Ummārātikkameti indakhīlātikkame .
110. Taduttarin ti tato paricchinnarattipariyantato vā paricchinnabhesajjapariyantato vā uttariṃ .
111. Uyyuttaṃ dassanatthāya gacchanto dve āpattiyo phuseti yojanā .
Acelakavaggavaṇṇanā pañcamā .
114. Mereyyan ti merayaṃ .Niruttinayena a-kārassa e-kāro , ya-kārassa ca dvittaṃ .Meraya-saddapariyāyo vā mereyya -saddo .Munīti bhikkhu .
115.‘‘ Bhikkhu
V2.330 aṅgulipatodenā ’’ ti padacchedo .Payogeti hāsāpanapayoge .
Tassāti hāsāpentassa .
116. Gopphakā heṭṭhā udake dukkaṭaṃ .
Gopphakato upari uparigopphakaṃ , udakaṃ , tasmiṃ , gopphakato adhikappamāṇe udaketi attho .
117. Anādariyan ti
M2.421 puggalānādariyaṃ , dhammānādariyaṃ vā .Payogeti anādariyavasena pavatte kāyapayoge vā vacīpayoge vā .
Kate anādariye .
118. Payogeti bhiṃsāpanapayoge .
119. Jotin ti aggiṃ .
Samādahitvānāti jāletvā .
‘‘ Visibbento ’’ ti iminā phalūpacārena kāraṇaṃ vuttaṃ .
Visibbanakiriyā hi samādahanakiriyāya phalanti visibbanakiriyāvohārena samādahanakiriyāva .
Tasmā visibbentoti ettha samādahantoti attho .
Payogeti samādahanasamādahāpanapayoge .
Visīviteti vuttanayena samādahiteti attho .
120. Payogeti cuṇṇamattikābhisaṅkharaṇādisabbapayoge .
Itaran ti pācittiyaṃ .
121. Tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānan ti kaṃsanīlapattanīlakaddamasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ dubbaṇṇakaraṇānaṃ .
Ekaṃ aññataraṃ anādiya adatvā .
Cīvaran ti navacīvaraṃ .
122. Natthi etassa uddhāranti anuddhāro , taṃ anuddhāranti vattabbe gāthābandhavasena rassattaṃ , akatapaccuddhāranti attho .
123. Apanidhentoti apanetvā nidhento nikkhipento .
Pattādikan ti ādi -saddena cīvaranisīdanasūcigharakāyabandhanānaṃ gahaṇaṃ .
Payogeti apanidhānapayoge .
Tasmiṃ pattādike pañcavidhe parikkhāre .
Apanihite sesā pācittiyāpatti siyāti yojanā .
Surāpānavaggavaṇṇanā chaṭṭhā .
124. TapodhanotiM2.422V2.331 pātimokkhasaṃvarasīlasaṅkhātaṃ tapodhanamassāti tapodhano , bhikkhu .
M2.422V2.331 pātimokkhasaṃvarasīlasaṅkhātaṃ tapodhanamassāti tapodhano , bhikkhu . 125. Tasmiṃ opāte .
126. Manussaviggaho manussasarīro .
Tiracchānagato nāgo vā supaṇṇo vā .
Tassa opātakhaṇakassa .
127. Paṭubuddhināti sabbesu ñeyyadhammesu nipunañāṇena bhagavatā .
128. Payogeti paribhogatthāya gahaṇādike payoge .
Tassāti bhikkhussa .
129. Ukkoṭentoti uccālento yathāṭhāne ṭhātuṃ adento .
Payogeti ukkoṭanapayoge .
Ukkoṭite pācittiyaṃ siyāti yojanā .
130. Duṭṭhullaṃ vajjakan ti saṅghādisesādike .
Ekaṃ pācittiyaṃ āpattiṃ āpajjati iti dīpitanti yojanā .
131. Payogeti gaṇapariyesanādipayoge .
Dukkaṭaṃ patto siyā dukkaṭāpattiṃ āpanno bhaveyyāti attho .
Sesāti pācittiyāpatti upasampādite siyā .
Gāthābandhavasena upasaggalopo .
132-3.
Jānaṃ theyyasatthena saha saṃvidhāya maggaṃ paṭipajjato ca tatheva mātugāmena saha saṃvidhāya maggaṃ paṭipajjato cāti yojanā .
Payogeti saṃvidhāya gantuṃ paṭipucchādikaraṇapayoge .
Paṭipanneti maggapaṭipanne .
Anantaran ti addhayojanagāmantarātikkamanānantaraṃ .
134. Ñattiyā osāne dukkaṭaṃ phuseti yojanā .
135. Akatānudhammenāti
M2.423V2.332 anudhammo vuccati āpattiyā adassane vā appaṭikamme vā pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge vā dhammena vinayena satthusāsanena ukkhittakassa anulomavattaṃ disvā katvā osāraṇā , so osāraṇasaṅkhāto anudhammo yassa na kato , ayaṃ akatānudhammo nāma , tādisena bhikkhunā saddhinti attho .Sambhuñjantoti āmisasambhogaṃ karonto bhikkhu .
Payogeti bhuñjituṃ āmisapaṭiggahaṇādipayoge .
Bhutteti sambhutte , ubhayasambhoge , tadaññatare vā kateti attho .
136. Upalāpentoti pattacīvarauddesaparipucchanādivasena saṅgaṇhanto .
Payogeti upalāpanapayoge .
Sappāṇakavaggavaṇṇanā sattamā .
137. Sahadhammikan ti karaṇatthe upayogavacanaṃ , pañcahi sahadhammikehi sikkhitabbattā , tesaṃ vā santakattā ‘‘ sahadhammikan ’’ ti laddhanāmena buddhapaññattena sikkhāpadena vuccamānassāti attho .Bhaṇatoti ‘‘ bhikkhussā ’’ ti iminā samānādhikaraṇaṃ .
138. Vivaṇṇentoti ‘‘ kiṃ panimehi khuddānukhuddakehi sikkhāpadehi uddiṭṭhehī ’’ tiādinā garahanto .
Payogeti ‘‘ kiṃ imehī ’’ tiādinā garahaṇavasena pavatte vacīpayoge .
Vivaṇṇite garahite .
139. Mohentoti ‘‘ idāneva kho ahaṃ , āvuso , jānāmī ’’ tiādinā attano ajānanattena āpannabhāvaṃ dīpetvā bhikkhuṃ mohento , vañcentoti attho .
Moheti mohāropanakamme .
Aropite kate .
140. Bhikkhussa
M2.424 kupito pahāraṃ dento phuseti yojanā .Payogeti daṇḍādānādipayoge .
141. Payogeti uggiraṇapayoge .
Uggiriteti uccārite .
142. Amūlenevāti
V2.333 diṭṭhādimūlavirahiteneva .Yogeti okāsakārāpanādipayoge .
Uddhaṃsiteti codite .
143. Kukkuccaṃ janayantoti ‘‘ ūnavīsativasso tvaṃ maññe upasampanno ’’ tiādinā kukkuccaṃ upadahanto .
Yogeti kukkuccuppādanapayoge .
Uppāditeti kukkucce uppādite .
144.‘‘ Tiṭṭhanto upassutin ’’ ti padacchedo .
Sutiyā samīpaṃ upassuti , savanūpacāreti attho .
145. Dhammikānaṃ tu kammānan ti dhammena vinayena satthusāsanena katānaṃ apalokanādīnaṃ catunnaṃ kammānaṃ .
Tato punāti chandadānato pacchā .
Khīyanadhamman ti attano adhippetabhāvavibhāvanamantanaṃ .
Dve phuse dukkaṭādayoti khīyanadhammāpajjanapayoge dukkaṭaṃ , khīyanadhamme āpanne pācittiyanti evaṃ dukkaṭādayo dve āpattiyo āpajjeyyāti attho .
146. Saṅghe saṅghamajjhe .
Vinicchayeti vatthuto otiṇṇavinicchaye .
Niṭṭhaṃ agateti vatthumhi avinicchite , ñattiṃ ṭhapetvā kammavācāya vā apariyositāya .
148. Samaggena saṅghenāti samānasaṃvāsakena samānasīmāyaṃ ṭhitena saṅghena .
Sahadhammikavaggavaṇṇanā aṭṭhamā .
150. AviditoM2.425 hutvāti rañño aviditāgamano hutvā .
M2.425 hutvāti rañño aviditāgamano hutvā . 152. Ratanan ti muttādidasavidhaṃ ratanaṃ .
Payogeti ratanaggahaṇapayoge .
153. Vikāleti majjhantikātikkamato paṭṭhāya aruṇe .
155. Aṭṭhidantavisāṇābhinibbattan ti aṭṭhidantavisāṇamayaṃ .
Payogeti kārāpanapayoge .
156. Tasmiṃ
V2.334 mañcādimhi kārāpite sesā pācittiyāpatti siyāti yojanā .Ratanavaggavaṇṇanā navamā .
Iti uttare līnatthapakāsaniyā
Pācittiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .