Issues
Uttaravinicchaya-ṭīkā
Uttaravinicchaya-ṭīkā

Ganthārambhakathāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Ganthārambhakathāvaṇṇanā

( Ka )
DevātidevaṃM2.401V2.313 sugataṃ , devabrhmindavanditaṃ ;
Dhammañca vaṭṭupacchedaṃ , natvā vaṭṭātitaṃ gaṇaṃ .
( Kha )
Vandanāmayapuññena , kammena ratanattaye ;
Chetvā upaddave sabbe , ārabhissaṃ samāhito .
( Ga )
Therena buddhadattena , racitassa samāsato ;
Saṃvaṇṇana masaṃkiṇṇaṃ , uttarassa yathābalaṃ .
1. Athāyamācariyo attano viracite vinaye tassupanissaye vinayapiṭake ca bhikkhūnaṃ nānappakārakosallajananatthaṃ parivāraṭṭhakathāyañca āgatavinicchayaṃ saṅgahetvā uttarapakaraṇaṃ vaṇṇayitukāmoV2.314 paṭhamaṃ tāva antarāyanivāraṇena yathādhippetasādhanatthaṃ ratanattayaṃ vandanto āha ‘‘ sabbasattuttaman ’’ tiādi .
Pakaraṇārambhe ratanattayavandanāpayojanaṃ tattha tatthācariyehi bahudhā papañcitaṃ , amhehi ca vinayavinicchayavaṇṇanāyaṃ samāsato dassitanti na taṃ idha vaṇṇayissāma .
Pakaraṇābhidheyya karaṇappakārapayojanānipiM2.402 tattha dassitanayānusārena idhāpi veditabbāni .
Sambandhādidassanamukhena anuttānapadavaṇṇanamevettha karissāmi .
Jinaṃ , dhammañca , gaṇañca vanditvā uttaraṃ dāni karissāmīti sambandho .
Kiṃvisiṭṭhaṃ jinaṃ , dhammaṃ , gaṇañca vanditvāti āha ‘‘ sabbasattuttaman ’’ tiādi .
Tattha sabbasattuttaman ti pañcasu kāmaguṇesu sattā āsattā visattā laggitāti sattā , paramatthato sattapaññattiyā upādānabhūtā upādānakkhandhā vohārato khandhasantatiṃ upādāya paññattā sammuti ‘‘ sattā ’’ ti vuccanti .
Te pana kāmāvacarādibhūmivasena , nirayādipadesavasena , ahetukādipaṭisandhivasenāti evamādīhi anantapabhedā .
Tesu khīṇāsavānaṃ yathāvuttanibbacanatthena sattavohāro na labbhati .
Tathāpi te bhūtapubbagatiyā vā taṃsadisattā vā ‘‘ sattā ’’ ti vuccanti .
Sabbe ca te sattā cāti sabbasattā .
Uddhaṭatamattā , uggatatamattā , seṭṭhattā ca uttamo , sabbasattānaṃ lokiyalokuttarehi rūpārūpaguṇehi uttamo , sabbasattesu vā uttamo pavaro seṭṭhoti sabbasattuttamo .
‘‘ Jinan ’’ ti etassa visesanaṃ .
Punapi kiṃvisiṭṭhanti āha ‘‘ dhīran ’’ ti .
Dhī vuccati paññā , tāya īrati vattatīti dhīro , taṃ .
Tādibhāvena indakhīlasineruādayo viya aṭṭhalokadhammasaṅkhātena bhusavātena akampiyaṭṭhena , catuvesārajjavasena sadevake loke kenaci akampanīyaṭṭhena ca dhīraṃ , dhitisampannanti attho .
Idampi tasseva visesanaṃ .
Vanditvāti kāyavacīmanodvārehi abhivādetvāti attho , yathābhuccaguṇasaṃkittanena thometvā .
Sirasāti bhattibhāvanatuttamaṅgena karaṇabhūtena .
Iminā visesatoM2.403 kāyapaṇāmo dassito , guṇasaṃkittanena vacīpaṇāmo , ubhayapaṇāmehi nānantariyakatāya manopaṇāmopi dassito ca hoti .
Jinan tiV2.315 devaputtakilesābhisaṅkhāramaccukhandhamārasaṅkhāte pañcavidhe māre balavidhamanasamaucchedapahānasahāyavekallanidānopacchedavisayātikkamavasena pañcahi ākārehi jitavāti jino , taṃ .
‘‘ Dhamman ’’ ti etassa nibbacanādivasena atthavinicchayo heṭṭhā dassitova .
Adhammaviddhaṃsan ti dhammasaṅkhātassa kusalassa paṭipakkhattā adhammo vuccati akusaladhammo , taṃ akusalasaṅkhātaṃ adhammaṃ viddhaṃseti vināseti pajahati tadaṅgavikkhambhanasamucchedapaṭippassaddhinissaraṇappahānenāti adhammaviddhaṃso , sapariyattiko navalokuttaro dhammo .
Pariyatti hi pañcannaṃ pahānānaṃ mūlakāraṇattā phalūpacārena tathā vuccati , taṃ adhammaviddhaṃsaṃ .
‘‘ Dhamman ’’ ti etassa visesanaṃ .
Gaṇan ti aṭṭhannaṃ ariyapuggalānaṃ samūhaṃ , saṅghanti attho .
Aṅgaṇanāsanan ti attano nissayaṃ aṅganti matthentīti aṅgaṇā , kilesā rāgadosamohā , te aṅgaṇe nāseti yathāyogaṃ tadaṅgavikkhambhanasamucchedapaṭippassaddhinissaraṇappahānehi pajahatīti aṅgaṇanāsano , taṃ .
‘‘ Gaṇan ’’ ti etassa visesanaṃ .
2. Mayā vinayassa yo sāro vinicchayo racito , tassa vinicchayassāti yojanā .
Natthi tassa uttaroti anuttaro , sabbesu vinicchayesu , sabbesaṃ vā vinicchayānaṃ anuttaro uttamo vinicchayoti sabbānuttaro , taṃ .
Uttaraṃ pakaraṇaṃ idāni karissāmīti yojanā .
3. Bhaṇatoti bhaṇantassa paguṇaṃ vācuggataṃ karontassa .
Paṭhatoti paṭhantassa vācuggataṃ sajjhāyantassa .
Payuñjatoti tatthaM2.404 pakārena yuñjantassa , taṃ aññesaṃ vācentassa vā .
Suṇatoti parehi vuccamānaṃ suṇantassa .
Cintayatoti yathāsutaṃ atthato , saddato ca cintentassa .
‘‘ Abuddhassa buddhivaḍḍhanan ’’ ti vattabbe gāthābandhavasena vibhattilopo .
Abuddhassa bālassa vinaye appakataññuno bhikkhubhikkhunijanassa .
Buddhivaḍḍhanaṃ vinayavinicchaye paññāvuddhinipphādakaṃ .
Atha vā buddhassa vinicchaye kataparicayattā paññavato janassa buddhivaḍḍhanaṃ buddhiyā paññāya tikkhavisadabhāvāpādanena bhiyyobhāvasādhakaṃ .
Paramaṃ uttamaṃ uttaraṃ nāmaV2.316 pakaraṇaṃ vadato kathentassa me mama santikā niratā vinicchaye , tīsu sikkhāsu vā visesena ratā nibodhatha jānātha sutamayañāṇaṃ abhinipphādethāti sotujanaṃ savane niyojeti .