Issues
選擇版本
Dhātukathāpāḷi
Dhātukathāpāḷi

1. Khandho

作者: _System_commentary_ @ Administrator

228. IdāniP0.129V0.15 sampayogavippayogapadaṃ bhājetuṃ rūpakkhandhotiādi āraddhaṃ . Tattha yaṃ labbhati yañca na labbhati taṃ sabbaṃ pucchāya gahitaṃ . Vissajjane pana yaṃ na labbhati , taṃ natthīti paṭikkhittaṃ . Catūhi sampayogo , catūhi vippayogo ; sabhāgo visabhāgoti hi vacanato catūhi arūpakkhandheheva sabhāgānaṃ ekasantānasmiṃ ekakkhaṇe uppannānaṃ arūpakkhandhānaṃyeva aññamaññaṃ sampayogo labbhati . Rūpadhammānaṃ pana rūpena nibbānena vā , nibbānassa ca rūpena saddhiṃ sampayogo nāma natthi . Tathā rūpanibbānānaṃ arūpakkhandhehi , visabhāgā hi te tesaṃ . Yathā ca arūpakkhandhānaṃ rūpanibbānehi , evaṃ bhinnasantānehi nānākkhaṇikehi arūpadhammehipi saddhiṃ natthiyeva . Tepi hi tesaṃ santānakkhaṇavisabhāgatāya visabhāgāyeva . Ayaṃ pana visabhāgatā saṅgahaṭṭhena virujjhanato saṅgahanaye natthi . Gaṇanūpagamattañhi saṅgahaṭṭho . Sampayoganaye pana atthi , ekuppādatādilakkhaṇañhi sampayogaṭṭhoti .
Evamettha yassa ekadhammenapi sampayogalakkhaṇaṃ na yujjhati , tassa pucchāya saṅgahaṃ katvāpi natthīti paṭikkhepo kato . Yassa vippayogalakkhaṇaṃ yujjati , tassa vippayogo dassito . Yāni pana padāni sattasu viññāṇadhātūsu ekāyapi avippayutte rūpena nibbānena vā missakadhamme dīpenti , tāni sabbathāpi idha na yujjantīti na gahitāni . Tesaṃ idamuddānaṃ – ‘‘ DhammāyatanaṃM0.15 dhammadhātu , dukkhasaccañca jīvitaṃ ; Saḷāyatanaṃ nāmarūpaṃ , cattāro ca mahābhavā . ‘‘ Jātijarā ca maraṇaṃ , tikesvekūnavīsati ; Gocchakesu ca paññāsa , aṭṭha cūḷantare padā . ‘‘ Mahantare pannarasa , aṭṭhārasa tato pare ; Tevīsa padasataṃ etaṃ , sampayoge na labbhatī ’’ ti . DhammāyatanañhiP0.130 rūpanibbānamissakattā tasmiṃ apariyāpannena viññāṇenapi na sakkā sampayuttantiV0.16 vattuṃ . Yasmā panettha vedanādayo viññāṇena sampayuttā , tasmā vippayuttantipi na sakkā vattuṃ . Sesesupi eseva nayo . Evaṃ sabbatthāpi etāni na yujjantīti idha na gahitāni . Sesāni khandhādīni yujjantīti tāni gahetvā ekekavasena ca samodhānena ca pañhavissajjanaṃ kataṃ .
Tesu pañhesu , paṭhame – ekenāyatanenāti manāyatanena .
Kehicīti dhammāyatanadhammadhātupariyāpannehi vedanāsaññāsaṅkhārehi .
229. Dutiye – tīhīti pucchitaṃ pucchitaṃ ṭhapetvā sesehi .
Kehici sampayuttoti vedanākkhandho saññāsaṅkhārehi . Itarepi attānaṃ ṭhapetvā itarehi .
Kehici vippayuttoti rūpanibbānehi . Evaṃ sabbattha rūpassa vippayoge dhammāyatanadhammadhātūsu arūpaṃ , arūpassa vippayoge rūpaṃ daṭṭhabbaṃ . Tatiyapañho uttānatthova .