3. Tatiyanayo asaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā
3. Tatiyanayo asaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā
179. Idāni
M0.10P0.124 asaṅgahitenasaṅgahitapadaṃ bhājetuṃ vedanākkhandhenātiādi āraddhaṃ .
Tatridaṃ lakkhaṇaṃ – imasmiñhi vāre yaṃ khandhapadena asaṅgahitaṃ hutvā āyatanadhātupadehi saṅgahitaṃ , tassa khandhādīhi saṅgahaṃ pucchitvā vissajjanaṃ kataṃ .
Taṃ pana rūpakkhandhaviññāṇakkhandhacakkhāyatanādīsu na yujjati .
Rūpakkhandhena hi cattāro khandhā khandhasaṅgahena asaṅgahitā .
Tesu tena ekadhammopi āyatanadhātusaṅgahena saṅgahito nāma natthi .
Nanu ca vedanādayo dhammāyatanena saṅgahitāti ?
Saṅgahitā .
Na pana rūpakkhandhova dhammāyatanaṃ , rūpakkhandhato hi sukhumarūpamattaṃ dhammāyatanaṃ bhajati .
Tasmā ye dhammāyatanena saṅgahitā , na te rūpakkhandhena saṅgahitā nāma .
Viññāṇakkhandhenapi itare cattāro khandhā asaṅgahitā .
Tesu tena ekopi āyatanadhātusaṅgahena saṅgahito nāma natthi .
Evaṃ saṅgahitatāya abhāvato etāni aññāni ca evarūpāni cakkhāyatanādīni padāni imasmiṃ vāre na gahitāni .
Yāni pana padāniV0.11 viññāṇena vā oḷārikarūpena vā asammissaṃ dhammāyatanekadesaṃ dīpenti , tāni idha gahitāni .
Tesaṃ idamuddānaṃ –
‘‘ Tayo khandhā tathā saccā , indriyāni ca soḷasa ;
Padāni paccayākāre , cuddasūpari cuddasa .
‘‘ Samatiṃsa padā honti , gocchakesu dasasvatha ;
Duve cūḷantaradukā , aṭṭha honti mahantarā ’’ ti .
Etesu pana padesu sadisavissajjanāni padāni ekato katvā sabbepi dvādasa pañhā vuttā .
Tesu evaṃ khandhavibhāgo veditabbo .
Āyatanadhātūsu pana bhedo natthi .Tattha paṭhamapañhe tāva – tīhi khandhehīti rūpasaññāsaṅkhārakkhandhehi .
Āyatanadhātuyo pana dhammāyatanadhammadhātuvasena veditabbā .
Tatrāyaṃ nayo – vedanākkhandhena hi nibbānañca sukhumarūpasaññāsaṅkhārā
P0.125 ca khandhasaṅgahena asaṅgahitā hutvā āyatanadhātusaṅgahena saṅgahitā .
Tesu nibbānaṃ khandhasaṅgahaṃ na gacchati , sesā rūpasaññāsaṅkhārakkhandhehi saṅgahaṃ gacchanti .
Āyatanadhātusaṅgahaṃ pana nibbānampi gacchateva .
Tena vuttaṃM0.11 –
‘‘ asaṅkhataṃ khandhato ṭhapetvā tīhi khandhehi , ekenāyatanena , ekāya dhātuyā saṅgahitā ’’ ti .
Saññākkhandhapakkhe panettha saññaṃ apanetvā vedanāya saddhiṃ tayo khandhā saṅkhārādīsu saṅkhārakkhandhaṃ apanetvā rūpavedanāsaññāvasena tayo khandhā veditabbā . 180. Dutiye – catūhi khandhehīti viññāṇavajjehi .
Te hi nirodhena khandhasaṅgahena asaṅgahitā hutvā āyatanadhātusaṅgahena saṅgahitā .
181. Tatiye – dvīhīti vedanāsaññākkhandhehi .
Rūpārūpajīvitindriyena hi vedanāsaññāviññāṇakkhandhā ca khandhasaṅgahena asaṅgahitā .
Tesu pana vedanāsaññāva āyatanadhātusaṅgahena saṅgahitā .
Tena vuttaṃ –
‘‘ vedanāsaññākkhandhehī ’’ ti .
Iminā upāyena sabbattha khandhabhedo veditabbo .
Ito parañhi khandhānaṃ nāmamattameva vakkhāma .
182. Catutthe
V0.12 – tīhi khandhehīti itthindriyapurisindriyesu vedanāsaññāsaṅkhārehi , vedanāpañcake rūpasaññāsaṅkhārehi ;
saddhindriyādīsu phassapariyosānesu rūpavedanāsaññākkhandhehi .
Vedanāya vedanākkhandhasadisova taṇhupādānakammabhavesu saṅkhārakkhandhasadisova vinicchayo . 183. Pañcame – jātijarāmaraṇesu jīvitindriyasadisova .
Jhānena pana nibbānaṃ sukhumarūpaṃ saññā ca khandhasaṅgahena asaṅgahitā hutvā āyatanadhātusaṅgahena saṅgahitā .
Tasmā taṃ sandhāya rūpakkhandhasaññākkhandhānaṃ vasena dve khandhā veditabbā .
184. Chaṭṭhe – sokādittaye vedanāya sadiso .
Upāyāsādīsu saṅkhārasadiso .
Puna vedanāya vedanākkhandhasadiso , saññāya saññākkhandhasadiso , cetanādīsu saṅkhārakkhandhasadiso
P0.126 vinicchayo .
Iminā upāyena sattamapañhādīsupi saṅgahāsaṅgaho veditabboti .
Asaṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā .
4. Catutthanayo saṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā