1. SaṅgahoV0.2 asaṅgahotiādīnañhi vasena idaṃ pakaraṇaṃ cuddasavidhena vibhattanti vuttaṃ . Taṃ sabbampi uddesaniddesato dvidhā ṭhitaṃ . Tattha saṅgaho asaṅgaho … pe … vippayuttena saṅgahitaṃ asaṅgahitan ti – ayaṃ cuddasahi padehi nikkhittā nayamātikā nāma . Ayañhi iminā saṅgahādikena nayena dhātukathā dhammā vibhattāti dassetuṃ ṭhapitattā nayamātikāti vuccati . Etesaṃ padānaṃ mūlabhūtattā mūlamātikā tipi vattuṃ vaṭṭati .

Tattha mātikā uddeso . Sā pañcavidhā – nayamātikā , abbhantaramātikā , nayamukhamātikā , lakkhaṇamātikā , bāhiramātikāti . 2. Abbhantaramātikāvaṇṇanā

2. PañcakkhandhāM0.2 … pe … manasikāroti ayaṃ pañcavīsādhikena padasatena nikkhittā abbhantaramātikā nāma . Ayañhi ‘‘ sabbāpi dhammasaṅgaṇī dhātukathāya mātikā ’’ ti evaṃ avatvā saṅgahādinā nayena vibhajitabbe khandhādidhamme sarūpato dassetvā dhātukathāya abbhantareyeva ṭhapitattā abbhantaramātikāti vuccati . Khandhādipadānaṃ dhammasaṅgaṇīmātikāyaP0.115 asaṅgahitattā pakiṇṇakamātikā tipi vattuṃ vaṭṭati . 3. Nayamukhamātikāvaṇṇanā

3. Tīhi saṅgaho , tīhi asaṅgaho ; catūhi sampayogo , catūhi vippayogoti ayaṃ catūhi padehi nikkhittā nayamukhamātikā nāma . Ayañhi sabbesupi pañcakkhandhādīsu ceva kusalattikādīsu ca mātikādhammesu , tīhi khandhāyatanadhātupadeheva saṅgaho ca asaṅgaho ca yojetabbo . Tathā catūhi arūpakkhandhehi sampayogo ca vippayogo ca . Etāni imesaṃ saṅgahāsaṅgahādīnaṃ nayānaṃ mukhānīti dassetuṃ ṭhapitattā nayamukhamātikāti vuccati . 4. Lakkhaṇamātikāvaṇṇanā

4. SabhāgoV0.3 , visabhāgoti ayaṃ dvīhi padehi nikkhittā lakkhaṇamātikā nāma . Ayañhi sabhāgalakkhaṇehi dhammehi saṅgahanayo , visabhāgalakkhaṇehi asaṅgahanayo , tathā sampayogavippayoganayo yojetabboti sabhāgavisabhāgalakkhaṇavasena saṅgahādilakkhaṇaṃ dassetuṃ ṭhapitattā lakkhaṇamātikāti vuccati .

5. Bāhiramātikāvaṇṇanā

5. Sabbāpi dhammasaṅgaṇī dhātukathāya mātikāti ayaṃ chasaṭṭhi tikapadāni , dve ca dukapadasatāni saṅkhipitvā nikkhittā bāhiramātikā nāma . Ayañhi ‘‘ pañcakkhandhā … pe … manasikāro ’’ ti evaṃ dhātukathāya abbhantare avatvā ‘‘ sabbāpi dhammasaṅgaṇī ’’ ti evaṃ dhātukathāya mātikato bahi ṭhapitattā bāhiramātikāti vuccati . EvaṃM0.3 mātikāya pañcadhā ṭhitabhāvaṃ viditvā idāni ‘ saṅgaho asaṅgaho ’ tiādīsu saṅgaho tāva jātisañjātikiriyāgaṇanavasena catubbidho . Tattha –