5. Pahīnavāravaṇṇanā
264-274.
Phalaṭṭhavaseneva desanā āraddhā , na maggaṭṭhavasena , kuto puthujjanavasena .
Kasmā ?
Phalakkhaṇe hi anusayā pahīnāti vuccanti , maggakkhaṇe pana pahīyantīti .
Tenevāha ‘‘ maggasamaṅgīnaṃ aggahitataṃ dīpetī ’’ ti .
Paṭilome hi puthujjanavasenapi desanā gahitā ‘‘ yassa diṭṭhānusayo appahīno , tassa vicikicchānusayo appahīnoti ?
Āmantā ’’ tiādinā .
Anusayaccantapaṭipakkhekacittakkhaṇikānan ti anusayānaṃ accantaṃ paṭipakkhabhūtaekacittakkhaṇikānaṃ .
Maggasamaṅgīnan ti maggaṭṭhānaṃ .
Ettha ca anusayānaṃ accantapaṭipakkhatāggahaṇena
V0.211 uppattirahataṃ paṭikkhipati .Na hi te accantapaṭipakkhasamuppattito parato uppattirahā honti .
Maggasamaṅgitāggahaṇena anuppattirahatāpāditataṃ paṭikkhipati .
Na hi maggakkhaṇe te anuppattirahataṃ āpāditā nāma honti , atha kho āpādīyantīti .
Ekacittakkhaṇikatāggahaṇena santānabyāpāraṃ .
Tenāha ‘‘ na kocī ’’ tiādi .
Tattha teti maggasamaṅgino .
Na kevalaṃ pahīnavāreyeva , atha kho aññesupīti dassento ‘‘ anusaya … pe … gahitā ’’ ti āha .
275-296.
Yattha anusayo uppattiraho , tatthevassa anuppattirahatāpādananti ‘‘ attano attano okāse eva anuppattidhammataṃ āpādito ’’ ti āha .
Tathā hi vuttaṃ ‘‘ cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati , ettha nivisamānā nivisatī ’’ ti ( vibha .203) vatvā puna vuttaṃ ‘‘ cakkhuṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati , ettha nirujjhamānā nirujjhatī ’’ ti ( vibha .204).
Tasmāti yasmā tadokāsattameva kāmadhātuādiokāsattameva anusayānaṃ dīpenti pahīnāppahīnavacanāni , tasmā .
Anokāse tadubhayāvattabbatā vuttāti yasmā kāmarāgapaṭighānusayānaṃ dvinnaṃ uppattiṭṭhānaṃ , so eva pahānokāsoti
M0.208 svāyaṃ tesaṃ aññamaññaṃ anokāso , tasmiṃ anokāse tadubhayassa pahānāppahānassa navattabbatā vuttā .Kāmarāgānusayokāse hi paṭighānusayassa appahīnattā so ‘‘ tattha pahīno ’’ ti na vattabbo , aṭṭhitattā pana ‘‘ tattha appahīno ’’ ti ca , tasmā anokāse tadubhayāvattabbatā vuttāti .
Tena saddhiṃ samānokāseti tena kāmarāgena saddhiṃ samānokāse .
‘‘ Sādhāraṇaṭṭhāne ’’ ti vutte kāmadhātuyaṃ sukhupekkhāsu pahīno nāma hoti , na samānakāle pahīno tatiyacatutthamaggavajjhattā kāmarāgamānānusayānaṃ .
Pahīnavāravaṇṇanā niṭṭhitā .