[347]7. Ayakūṭajātakavaṇṇanā
Sabbāyasan ti
V3.125M3.134 idaṃ satthā jetavane viharanto lokatthacariyaṃ ārabbha kathesi .Vatthu mahākaṇhajātake ( jā .1.12.61 ādayo ) āvi bhavissati .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchimhi nibbattitvā vayappatto uggahitasabbasippo pitu accayena rajje patiṭṭhāya dhammena rajjaṃ kāresi .
Tadā manussā devamaṅgalikā hutvā bahū ajeḷakādayo
P3.146 māretvā devatānaṃ balikammaṃ karonti .Bodhisatto ‘‘ pāṇo na hantabbo ’’ ti bheriṃ carāpesi .
Yakkhā balikammaṃ alabhamānā bodhisattassa kujjhitvā himavante yakkhasamāgamaṃ gantvā bodhisattassa māraṇatthāya ekaṃ kakkhaḷaṃ yakkhaṃ pesesuṃ .
So kaṇṇikamattaṃ mahantaṃ ādittaṃ ayakūṭaṃ gahetvā ‘‘ iminā naṃ paharitvā māressāmī ’’ ti āgantvā majjhimayāmasamanantare bodhisattassa sayanamatthake aṭṭhāsi .
Tasmiṃ khaṇe sakkassa āsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi .
So āvajjamāno taṃ kāraṇaṃ ñatvā indavajiraṃ ādāya gantvā yakkhassa upari aṭṭhāsi .
Bodhisatto yakkhaṃ disvā ‘‘ kiṃ nu kho esa maṃ rakkhamāno ṭhito , udāhu māretukāmo ’’ ti tena saddhiṃ sallapanto paṭhamaṃ gāthamāha –
181.
‘‘ Sabbāyasaṃ kūṭamatippamāṇaṃ , paggayha yo tiṭṭhasi antalikkhe ;
Rakkhāya me tvaṃ vihito nusajja , udāhu me cetayase vadhāyā ’’ ti .
Tattha vihito nusajjāti vihito nu asi ajja .
Bodhisatto pana yakkhameva passati , na sakkaṃ .
Yakkho sakkassa bhayena bodhisattaṃ paharituṃ na sakkoti .
So bodhisattassa kathaṃ sutvā ‘‘ mahārāja , nāhaṃ tava rakkhaṇatthāya ṭhito , iminā pana jalitena ayakūṭena paharitvā taṃ māressāmīti āgatomhi , sakkassa bhayena taṃ paharituṃ na sakkomī ’’ ti etamatthaṃ dīpento dutiyaṃ gāthamāha –
182.
‘‘ Dūto
M3.135 ahaṃ rājidha rakkhasānaṃ , vadhāya tuyhaṃ pahitohamasmi ;Indo ca taṃ rakkhati devarājā , tenuttamaṅgaṃ na te phālayāmī ’’ ti .
Taṃ sutvā bodhisatto itarā dve gāthā abhāsi –
183.
‘‘ Sace
V3.126 ca maṃ rakkhati devarājā , devānamindo maghavā sujampati ;Kāmaṃ
P3.147 pisācā vinadantu sabbe , na santase rakkhasiyā pajāya . 184.
‘‘ Kāmaṃ kandantu kumbhaṇḍā , sabbe paṃsupisācakā ;
Nālaṃ pisācā yuddhāya , mahatī sā vibhiṃsikā ’’ ti .
Tattha rakkhasiyā pajāyāti rakkhasisaṅkhātāya pajāya , rakkhasasattānanti attho .
Kumbhaṇḍāti kumbhamattarahassaṅgā mahodarā yakkhā .
Paṃsupisācakāti saṅkāraṭṭhāne pisācā .
Nālan ti pisācā nāma mayā saddhiṃ yuddhāya na samatthā .
Mahatī sā vibhiṃsikāti yaṃ panete yakkhā sannipatitvā vibhiṃsikaṃ dassenti , sā mahatī vibhiṃsikā bhayakāraṇadassanamattameva mayhaṃ , na panāhaṃ bhāyāmīti attho .
Sakko yakkhaṃ palāpetvā mahāsattaṃ ovaditvā ‘‘ mā bhāyi , mahārāja , ito paṭṭhāya tava rakkhā mamāyattā ’’ ti vatvā sakaṭṭhānameva gato .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā sakko anuruddho ahosi , bārāṇasirājā ahameva ahosin ’’ ti .
Ayakūṭajātakavaṇṇanā sattamā .