Issues
Select Version
Ekādasakanipātapāḷi
Ekādasakanipātapāḷi

Ekādasakanipātapāḷi

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Ekādasakanipātapāḷi

1. Nissayavaggo

1. Kimatthiyasuttaṃ

1.[ a . ni .10.1] EvaṃV3.279M3.515 me sutaṃ – ekaṃT5.335 samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
AthaP5.311 kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kimatthiyāni , bhante , kusalāni sīlāni kimānisaṃsānī ’’ ti ?
‘‘ Avippaṭisāratthāni kho , ānanda , kusalāni sīlāni avippaṭisārānisaṃsānī ’’ ti .
‘‘ AvippaṭisāroV3.280 pana , bhante , kimatthiyo kimānisaṃso ’’?
‘‘ Avippaṭisāro kho , ānanda , pāmojjattho pāmojjānisaṃso ’’.
‘‘ Pāmojjaṃ pana , bhante , kimatthiyaṃ kimānisaṃsaṃ ’’?
‘‘ Pāmojjaṃ kho , ānanda , pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ ’’.
‘‘ Pīti pana , bhante , kimatthiyā kimānisaṃsā ’’?
‘‘ Pīti kho , ānanda , passaddhatthā passaddhānisaṃsā ’’.
‘‘ Passaddhi pana , bhante , kimatthiyā kimānisaṃsā ’’?
‘‘ Passaddhi kho , ānanda , sukhatthā sukhānisaṃsā ’’.
‘‘ Sukhaṃ pana , bhante , kimatthiyaṃ kimānisaṃsaṃ ’’?
‘‘ Sukhaṃ kho , ānanda , samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ ’’.
‘‘ SamādhiM3.516 pana , bhante , kimatthiyo kimānisaṃso ’’?
‘‘ Samādhi kho , ānanda , yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso ’’T5.336 .
‘‘ Yathābhūtañāṇadassanaṃ pana , bhante , kimatthiyaṃ kimānisaṃsaṃ ’’?
‘‘ Yathābhūtañāṇadassanaṃ kho , ānanda , nibbidatthaṃ nibbidānisaṃsaṃ ’’.
‘‘ Nibbidā , pana , bhante , kimatthiyā kimānisaṃsā ’’?
‘‘ Nibbidā kho , ānanda , virāgatthā virāgānisaṃsāP5.312 ’’.
‘‘ Virāgo pana , bhante , kimatthiyo kimānisaṃso ’’?
‘‘ Virāgo kho , ānanda , vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso .
‘‘ Iti kho , ānanda , kusalāni sīlāni avippaṭisāratthāni avippaṭisārānisaṃsāni , avippaṭisāroV3.281 pāmojjattho pāmojjānisaṃso , pāmojjaṃ pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ , pīti passaddhatthā passaddhānisaṃsā , passaddhi sukhatthā sukhānisaṃsā , sukhaṃ samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ , samādhi yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso , yathābhūtañāṇadassanaṃ nibbidatthaṃ nibbidānisaṃsaṃ , nibbidā virāgatthā virāgānisaṃsā , virāgo vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso .
Iti kho , ānanda , kusalāni sīlāni anupubbena aggāya parentī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Cetanākaraṇīyasuttaṃ

2.[ a . ni .10.2]‘‘ Sīlavato , bhikkhave , sīlasampannassa na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ avippaṭisāro me uppajjatū ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ sīlavato sīlasampannassa avippaṭisāro uppajjati .
‘‘ Avippaṭisārissa , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ pāmojjaṃ me uppajjatū ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ avippaṭisārissa pāmojjaṃ uppajjati .
‘‘ Pamuditassa , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ pīti me uppajjatū ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ pamuditassa pīti uppajjati .
‘‘ Pītimanassa , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ kāyo meT5.337 passambhatū ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ pītimanassa kāyo passambhati .
‘‘ PassaddhakāyassaM3.517 , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ sukhaṃ vediyāmī ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ passaddhakāyo sukhaṃ vediyati .
‘‘ Sukhino , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ cittaṃ me samādhiyatū ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ sukhino cittaṃ samādhiyati .
‘‘ SamāhitassaV3.282 , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ yathābhūtaṃ jānāmi passāmī ’ ti .
Dhammatā esāP5.313 , bhikkhave , yaṃ samāhito yathābhūtaṃ jānāti passati .
‘‘ Yathābhūtaṃ , bhikkhave , jānato passato na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ nibbindāmī ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati .
‘‘ Nibbinnassa , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ virajjāmī ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ nibbinno virajjati .
‘‘ Virattassa , bhikkhave , na cetanāya karaṇīyaṃ –
‘ vimuttiñāṇadassanaṃ sacchikaromī ’ ti .
Dhammatā esā , bhikkhave , yaṃ viratto vimuttiñāṇadassanaṃ sacchikaroti .
‘‘ Iti kho , bhikkhave , virāgo vimuttiñāṇadassanattho vimuttiñāṇadassanānisaṃso , nibbidā virāgatthā virāgānisaṃsā , yathābhūtañāṇadassanaṃ nibbidatthaṃ nibbidānisaṃsaṃ , samādhi yathābhūtañāṇadassanattho yathābhūtañāṇadassanānisaṃso , sukhaṃ samādhatthaṃ samādhānisaṃsaṃ , passaddhi sukhatthā sukhānisaṃsā , pīti passaddhatthā passaddhānisaṃsā , pāmojjaṃ pītatthaṃ pītānisaṃsaṃ , avippaṭisāro pāmojjattho pāmojjānisaṃso , kusalāni sīlāni avippaṭisāratthāni avippaṭisārānisaṃsāni .
Iti kho , bhikkhave , dhammā dhammeT5.338 abhisandenti , dhammā dhamme paripūrenti apārā pāraṃ gamanāyā ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Paṭhamaupanisāsuttaṃ

3.[ a . ni .5.24;10.3]‘‘ Dussīlassa , bhikkhave , sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro .
Avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ .
Pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti .
Pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi .
Passaddhiyā asatiM3.518 passaddhivipannassa hatūpanisaṃP5.314 hoti sukhaṃ .
Sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi .
Sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ .
Yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpanisāV3.283 hoti nibbidā .
Nibbidāya asati nibbidāvipannassa hatūpaniso hoti virāgo .
Virāge asati virāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , rukkho sākhāpalāsavipanno .
Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati , tacopi … pheggupi … sāropi na pāripūriṃ gacchati .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ … pe … vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Sīlavato , bhikkhave , sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ , pāmojje sati pāmojjasampannassa upanisasampannā hoti pīti , pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannā hoti passaddhi , passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ , sukhe sati sukhasampannassa upanisasampannoT5.339 hoti sammāsamādhi , sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ , yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampannā hoti nibbidā , nibbidāya sati nibbidāsampannassa upanisasampanno hoti virāgo , virāge sati virāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , rukkho sākhāpalāsasampanno .
Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati , tacopi … pheggupi … sāropi pāripūriṃ gacchati .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti … pe … vimuttiñāṇadassanan ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Dutiyaupanisāsuttaṃ

4. TatraM3.519P5.315 kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi –
‘‘ āvuso bhikkhave ’’ ti [ bhikkhavoti ( sī . syā . pī .) evaṃ sabbattha a . ni .10.4].
‘‘ Āvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ .
Āyasmā sāriputto etadavoca –
‘‘ DussīlassaV3.284 , āvuso , sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ , pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti , pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi , passaddhiyā asati passaddhivipannassa hatūpanisaṃ hoti sukhaṃ , sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi , sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ , yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpanisā hoti nibbidāT5.340 , nibbidāya asati nibbidāvipannassa hatūpaniso hoti virāgo , virāge asati virāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , rukkho sākhāpalāsavipanno .
Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati , tacopi … pheggupi … sāropi na pāripūriṃ gacchati .
Evamevaṃ kho , āvuso , dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ … pe … vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Sīlavato , āvuso , sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ , pāmojje sati pāmojjasampannassa upanisasampannā hoti pīti , pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannā hoti passaddhi , passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ , sukhe sati sukhasampannassa upanisasampanno hoti sammāsamādhi , sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ , yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampannā hoti nibbidā , nibbidāya sati nibbidāsampannassaM3.520P5.316 upanisasampanno hoti virāgo , virāge sati virāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , rukkho sākhāpalāsasampanno .
Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchati , tacopi … pheggupi … sāropi pāripūriṃ gacchati .
Evamevaṃ kho , āvuso , sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro , avippaṭisāreT5.341 sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ … pe … vimuttiñāṇadassanan ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Tatiyaupanisāsuttaṃ

5.[ a . ni .10.5] TatraV3.285 kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi … pe …‘‘ dussīlassa , āvuso , sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ , pāmojje asati pāmojjavipannassa hatūpanisā hoti pīti , pītiyā asati pītivipannassa hatūpanisā hoti passaddhi , passaddhiyā asati passaddhivipannassa hatūpanisaṃ hoti sukhaṃ , sukhe asati sukhavipannassa hatūpaniso hoti sammāsamādhi , sammāsamādhimhi asati sammāsamādhivipannassa hatūpanisaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ , yathābhūtañāṇadassane asati yathābhūtañāṇadassanavipannassa hatūpanisā hoti nibbidā , nibbidāya asati nibbidāvipannassa hatūpaniso hoti virāgo , virāge asati virāgavipannassa hatūpanisaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , rukkho sākhāpalāsavipanno .
Tassa papaṭikāpi na pāripūriṃ gacchati , tacopi … pheggupi … sāropi na pāripūriṃ gacchati .
Evamevaṃ kho , āvuso , dussīlassa sīlavipannassa hatūpaniso hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre asati avippaṭisāravipannassa hatūpanisaṃ hoti pāmojjaṃ … pe … vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Sīlavato , āvuso , sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ , pāmojje sati pāmojjasampannassaP5.317 upanisasampannā hoti pīti , pītiyā sati pītisampannassa upanisasampannāT5.342 hoti passaddhi , passaddhiyā sati passaddhisampannassa upanisasampannaṃ hoti sukhaṃ , sukhe sati sukhasampannassaM3.521 upanisasampanno hoti sammāsamādhi , sammāsamādhimhi sati sammāsamādhisampannassa upanisasampannaṃ hoti yathābhūtañāṇadassanaṃ , yathābhūtañāṇadassane sati yathābhūtañāṇadassanasampannassa upanisasampannā hoti nibbidā , nibbidāya sati nibbidāsampannassa upanisasampanno hoti virāgo , virāge sati virāgasampannassa upanisasampannaṃ hoti vimuttiñāṇadassanaṃ .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , rukkho sākhāpalāsasampanno .
Tassa papaṭikāpi pāripūriṃ gacchatiV3.286 , tacopi … pheggupi … sāropi pāripūriṃ gacchati .
Evamevaṃ kho , āvuso , sīlavato sīlasampannassa upanisasampanno hoti avippaṭisāro , avippaṭisāre sati avippaṭisārasampannassa upanisasampannaṃ hoti pāmojjaṃ … pe … vimuttiñāṇadassanan ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Byasanasuttaṃ

6.‘‘ Yo so , bhikkhave , bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ , ṭhānametaṃ avakāso yaṃ so ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyya .
Katamesaṃ ekādasannaṃ ?
Anadhigataṃ nādhigacchati , adhigatā parihāyati , saddhammassa na vodāyanti , saddhammesu vā adhimāniko hoti , anabhirato vā brahmacariyaṃ carati , aññataraṃ vā saṃkiliṭṭhaṃP5.318 āpattiṃ āpajjati , sikkhaṃ vā paccakkhāya hīnāyāvattati , gāḷhaṃ vā rogātaṅkaṃ phusati , ummādaṃ vā pāpuṇāti cittakkhepaṃ vā , sammūḷho kālaṃ karoti , kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati – yo so , bhikkhave , bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ , ṭhānametaṃ avakāso yaṃ so imesaṃ ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ nigaccheyya .[() etthantare pāṭho sī . syā . kaṃ . pī . potthakesu na dissati ]
‘‘ Yo so , bhikkhave , bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ , aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ na nigaccheyya .
KatamesaṃM3.522 ekādasannaṃ ?
Anadhigataṃ nādhigacchati , adhigatā parihāyati , saddhammassa na vodāyanti , saddhammesu vā adhimāniko hoti , anabhirato vā brahmacariyaṃ carati , aññataraṃ vā saṃkiliṭṭhaṃ āpattiṃ āpajjati , sikkhaṃ vā paccakkhāya hīnāyāvattati , gāḷhaṃ vā rogātaṅkaṃ phusati , ummādaṃ vā pāpuṇāti cittakkhepaṃ vā , sammūḷho kālaṃ karoti , kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃT5.343 nirayaṃ upapajjati – yo so , bhikkhave , bhikkhu akkosako paribhāsako ariyūpavādo sabrahmacārīnaṃ , aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ so imesaṃ ekādasannaṃ byasanānaṃ aññataraṃ byasanaṃ na nigaccheyyā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Saññāsuttaṃ

7. AthaV3.287 kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Siyā nu kho , bhante , bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa , na āpasmiṃ āposaññī assa , na tejasmiṃ tejosaññī assa , na vāyasmiṃ vāyosaññī assa , na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa , na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa , na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa , na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa , na idhaloke idhalokasaññī assa , na paraloke paralokasaññī assa , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assa ;
saññī ca pana assāti ?
‘‘ Siyā , ānanda , bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa , na āpasmiṃ āposaññī assa , na tejasmiṃ tejosaññī assa , na vāyasmiṃ vāyosaññī assa , na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa , na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa , na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññīT5.344 assa , na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa , na idhaloke idhalokasaññī assaM3.523 , na paraloke paralokasaññīP5.319 assa , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assa ;
saññī ca pana assā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana , bhante , siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa , na āpasmiṃ āposaññī assa , na tejasmiṃ tejosaññī assa , na vāyasmiṃ vāyosaññī assa , na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa , na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññī assa , na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññīV3.288 assa , na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa , na idhaloke idhalokasaññī assa , na paraloke paralokasaññī assa , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assa , saññī ca pana assāti .
‘‘ Idhānanda , bhikkhu evaṃsaññī hoti –
‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ , yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānan ’ ti .
Evaṃ kho , ānanda , siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa , na āpasmiṃ āposaññī assa , na tejasmiṃ tejosaññī assa , na vāyasmiṃ vāyosaññī assa , na ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññī assa , na viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññīT5.345 assa , na ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññī assa , na nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññī assa , na idhaloke idhalokasaññī assa , na paraloke paralokasaññī assa , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assa , saññī ca pana assā ’’ ti .
Atha kho āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃP5.320 katvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
‘‘ SiyāM3.524 nu kho , āvuso sāriputta , bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa … pe … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assa , saññī pana assāti .
‘‘ Siyā , āvuso ānanda , bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa … pe … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assa , saññī ca pana assā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ panāvuso sāriputta , siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃV3.289 pathavisaññī assa … pe … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assaT5.346 , saññī ca pana assā ’’ ti ?
‘‘ Idha , āvuso ānanda , bhikkhu evaṃsaññī hoti –
‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ , yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānan ’ ti .
Evaṃ kho , āvuso ānanda , siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā neva pathaviyaṃ pathavisaññī assa … pe … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi na saññī assa , saññī ca pana assā ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , āvuso , abbhutaṃ , āvuso !
Yatra hi nāma satthu ceva sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na viggayhissati , yadidaṃ aggapadasmiṃ !
Idānāhaṃ , āvuso , bhagavantaṃ upasaṅkamitvāP5.321 etamatthaṃ apucchiṃ .
Bhagavāpi me etehi akkharehi etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi , seyyathāpi āyasmā sāriputto .
Acchariyaṃ , āvuso , abbhutaṃ , āvuso , yatra hi nāma satthu ceva sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati samessati na viggayhissati , yadidaṃ aggapadasmin ’’ ti !
Sattamaṃ .

8. Manasikārasuttaṃ

8. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ SiyāM3.525 nu kho , bhante , bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya , na rūpaṃ manasi kareyya , na sotaṃ manasi kareyya , na saddaṃ manasi kareyya , naT5.347 ghānaṃ manasi kareyya , na gandhaṃ manasi kareyya , na jivhaṃ manasi kareyya , na rasaṃ manasi kareyya , na kāyaṃ manasi kareyya , na phoṭṭhabbaṃ manasi kareyya , na pathaviṃ manasi kareyya , na āpaṃ manasi kareyya , na tejaṃ manasi kareyya , na vāyaṃ manasi kareyya , na ākāsānañcāyatanaṃ manasiV3.290 kareyya , na viññāṇañcāyatanaṃ manasi kareyya , na ākiñcaññāyatanaṃ manasi kareyya , na nevasaññānāsaññāyatanaṃ manasi kareyya , na idhalokaṃ manasi kareyya , na paralokaṃ manasi kareyya , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi na manasi kareyya ;
manasi ca pana kareyyā ’’ ti ?
‘‘ Siyā , ānanda , bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya , na rūpaṃ manasi kareyya , na sotaṃ manasi kareyya , na saddaṃ manasi kareyya , na ghānaṃ manasi kareyya , na gandhaṃ manasi kareyya , na jivhaṃ manasi kareyya , na rasaṃ manasi kareyya , na kāyaṃ manasi kareyya , na phoṭṭhabbaṃ manasi kareyya , na pathaviṃ manasi kareyya , na āpaṃ manasi kareyya , na tejaṃ manasiP5.322 kareyya , na vāyaṃ manasi kareyya , na ākāsānañcāyatanaṃ manasi kareyya , na viññāṇañcāyatanaṃ manasi kareyya , na ākiñcaññāyatanaṃ manasi kareyya , na nevasaññānāsaññāyatanaṃ manasi kareyya , na idhalokaṃ manasi kareyya , na paralokaṃ manasi kareyya , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi na manasi kareyya ;
manasi ca pana kareyyā ’’ ti .
‘‘ Yathā kathaṃ pana , bhante , siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya , na rūpaṃ manasi kareyya … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃT5.348 anuvicaritaṃ manasā , tampi na manasi kareyya ;
manasi ca pana kareyyā ’’ ti ?
‘‘ Idhānanda , bhikkhu evaṃ manasi karoti –
‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ , yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānan ’ ti .
Evaṃ kho , ānanda , siyā bhikkhuno tathārūpo samādhipaṭilābho yathā na cakkhuṃ manasi kareyya , na rūpaṃ manasi kareyya … pe … yampidaṃM3.526 diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi na manasi kareyya ;
manasi ca pana kareyyā ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Saddhasuttaṃ

9. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasatheP5.323 .
Atha kho āyasmā saddho yenaV3.291 bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ saddhaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Ājānīyajhāyitaṃ kho , saddha , jhāya ;
mā khaḷuṅkajhāyitaṃ [ ājānīyajjhāyitaṃ kho saddha jhāyatha , mā khaḷuṅkajjhāyitaṃ ( sī . pī .)].
Kathañca , khaḷuṅkajhāyitaṃ hoti ?
Assakhaḷuṅko hiT5.349 , saddha , doṇiyā baddho [ bandho ( syā . ka .)]‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .
Taṃ kissa hetu ?
Na hi , saddha , assakhaḷuṅkassa doṇiyā baddhassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati , kimassāhaṃ [ kammassāhaṃ ( ka .)] paṭikaromī ’ ti .
So doṇiyā baddho ‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .
Evamevaṃ kho , saddha , idhekacco purisakhaḷuṅko araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati kāmarāgaparetena uppannassa ca kāmarāgassa nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
So kāmarāgaṃyeva antaraṃ katvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyati avajjhāyati , byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati … thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati … uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati … vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati vicikicchāparetena , uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti .
So vicikicchaṃyeva antaraṃ katvā jhāyati pajjhāyati nijjhāyatiP5.324 avajjhāyati .
So pathavimpi nissāya jhāyati , āpampi nissāya jhāyati , tejampi nissāya jhāyati , vāyampi nissāya jhāyati , ākāsānañcāyatanampi nissāya jhāyati , viññāṇañcāyatanampi nissāya jhāyati , ākiñcaññāyatanampi nissāya jhāyati , nevasaññānāsaññāyatanampi nissāya jhāyati , idhalokampi nissāya jhāyati , paralokampi nissāya jhāyati , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya jhāyati .
Evaṃ kho , saddha , purisakhaḷuṅkajhāyitaṃ hoti .
‘‘ KathañcaM3.527 , saddhaT5.350 , ājānīyajhāyitaṃ hoti ?
Bhadro hi , saddha , assājānīyo doṇiyā baddho na ‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .
Taṃ kissa hetu ?
Bhadrassa hi , saddha , assājānīyassa doṇiyā baddhassa evaṃ hoti –
‘ kiṃ nu kho maṃ ajja assadammasārathi kāraṇaṃ kāressati , kimassāhaṃ paṭikaromī ’ ti .
So doṇiyā baddho na ‘ yavasaṃ yavasan ’ ti jhāyati .
Bhadro hi , saddha , assājānīyo yathā iṇaṃ yathā bandhaṃ yathā jāniṃ yathā kaliṃ evaṃ patodassa ajjhoharaṇaṃ samanupassati .
Evamevaṃ kho , saddha , bhadro purisājānīyo araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi na kāmarāgapariyuṭṭhitena cetasā viharati na kāmarāgaparetena , uppannassa ca kāmarāgassaV3.292 nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti , na byāpādapariyuṭṭhitena cetasā viharati … na thinamiddhapariyuṭṭhitena cetasā viharati … na uddhaccakukkuccapariyuṭṭhitena cetasā viharati … na vicikicchāpariyuṭṭhitena cetasā viharati na vicikicchāparetena , uppannāya ca vicikicchāya nissaraṇaṃ yathābhūtaṃ pajānāti .
So neva pathaviṃ nissāya jhāyati , na āpaṃ nissāya jhāyati , na tejaṃ nissāya jhāyati , na vāyaṃ nissāya jhāyati , na ākāsānañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na viññāṇañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na ākiñcaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na nevasaññānāsaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na idhalokaṃP5.325 nissāya jhāyati , na paralokaṃ nissāya jhāyati , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya na jhāyati ;
jhāyati ca pana .
EvaṃT5.351 jhāyiñca pana , saddha , bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
‘‘ Namo te purisājañña , namo te purisuttama ;
Yassa te nābhijānāma , yampi nissāya jhāyasī ’’ ti .
Evaṃ vutte āyasmā saddho bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kathaṃ jhāyī pana , bhante , bhadro purisājānīyo [ purisājānīyo jhāyati , so ( sī . syā . pī .), purisājānīyo , so ( ka .)] neva pathaviṃ nissāya jhāyati , na āpaṃ nissāya jhāyati , na tejaṃ nissāya jhāyati , na vāyaṃ nissāya jhāyati , na ākāsānañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na viññāṇañcāyatanaṃ nissāya jhāyati , na ākiñcaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na nevasaññānāsaññāyatanaṃ nissāya jhāyati , na idhalokaṃ nissāya jhāyatiM3.528 , na paralokaṃ nissāya jhāyati , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya na jhāyati ;
jhāyati ca pana ?
Kathaṃ jhāyiñca pana , bhante , bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
‘‘ Namo te purisājañña , namo te purisuttama ;
Yassa te nābhijānāma , yampi nissāya jhāyasī ’’ ti .
‘‘ Idha , saddha , bhadrassa purisājānīyassa pathaviyaṃ pathavisaññā vibhūtā hoti , āpasmiṃ āposaññāV3.293 vibhūtā hoti , tejasmiṃ tejosaññā vibhūtā hoti , vāyasmiṃ vāyosaññā vibhūtā hoti , ākāsānañcāyatane ākāsānañcāyatanasaññāT5.352 vibhūtā hoti , viññāṇañcāyatane viññāṇañcāyatanasaññā vibhūtāP5.326 hoti , ākiñcaññāyatane ākiñcaññāyatanasaññā vibhūtā hoti , nevasaññānāsaññāyatane nevasaññānāsaññāyatanasaññā vibhūtā hoti , idhaloke idhalokasaññā vibhūtā hoti , paraloke paralokasaññā vibhūtā hoti , yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tatrāpi saññā vibhūtā hoti .
Evaṃ jhāyī kho , saddha , bhadro purisājānīyo neva pathaviṃ nissāya jhāyati … pe … yampidaṃ diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā , tampi nissāya na jhāyati ;
jhāyati ca pana .
Evaṃ jhāyiñca pana , saddha , bhadraṃ purisājānīyaṃ saindā devā sabrahmakā sapajāpatikā ārakāva namassanti –
‘‘ Namo te purisājañña , namo te purisuttama ;
Yassa te nābhijānāma , yampi nissāya jhāyasī ’’ ti .
navamaṃ ;

10. Moranivāpasuttaṃ

10. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati moranivāpe paribbājakārāme .
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ bhikkhavo ’’ ti .
‘‘ Bhadante ’’ tiT5.353 te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .
Bhagavā etadavoca –
‘‘ Tīhi , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
Katamehi tīhi ?
Asekhena sīlakkhandhena , asekhena samādhikkhandhenaM3.529 , asekhena paññākkhandhena – imehi , kho , bhikkhave , tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
‘‘ Aparehipi , bhikkhave , tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
Katamehi tīhiV3.294 ?
Iddhipāṭihāriyena , ādesanāpāṭihāriyena , anusāsanīpāṭihāriyena – imehi kho , bhikkhave , tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭhoP5.327 hoti , accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
‘‘ Aparehipi , bhikkhave , tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
Katamehi tīhi ?
Sammādiṭṭhiyā , sammāñāṇena , sammāvimuttiyā – imehi kho , bhikkhave , tīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
‘‘ DvīhiT5.354 , bhikkhave , dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
Katamehi dvīhi ?
Vijjāya , caraṇena – imehi kho , bhikkhave , dvīhi dhammehi samannāgato bhikkhu accantaniṭṭho hoti accantayogakkhemī accantabrahmacārī accantapariyosāno seṭṭho devamanussānaṃ .
Brahmunā pesā , bhikkhave , sanaṅkumārena gāthā bhāsitā –
‘‘ Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ , ye gottapaṭisārino ;
Vijjācaraṇasampanno , so seṭṭho devamānuse ’’ ti [ dī . ni .1.277; saṃ . ni .1.182;2.245].
‘‘ Sā kho panesā , bhikkhave , sanaṅkumārena gāthā bhāsitā subhāsitā , no dubbhāsitā ;
atthasaṃhitāP5.328 , no anatthasaṃhitā ;
anumatā mayā .
Ahampi , bhikkhave , evaṃ vadāmi –
‘‘ KhattiyoM3.530 seṭṭho janetasmiṃ , ye gottapaṭisārino ;
Vijjācaraṇasampanno , so seṭṭho devamānuse ’’ ti .
dasamaṃ ;
Nissayavaggo [ nissāyavaggo ( syā . kaṃ .)] paṭhamo .
Tassuddānaṃ –
KimatthiyāV3.295 cetanā tayo , upanisā byasanena ca ;
Dve saññā manasikāro , saddho moranivāpakanti .