Gāmasīmādikathāvaṇṇanā
147. Aparicchinnāyāti baddhasīmāvasena akataparicchedāya .
Yena kenaci khaṇitvā akatoti antamaso tiracchānenapi khaṇitvā akato .
Tassa antohatthapāsaṃ vijahitvā ṭhito kammaṃ kopetīti iminā bahiparicchedato yattha katthaci ṭhito kammaṃ na kopetīti dīpeti .
Yaṃ pana vuttaṃ mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . nidānavaṇṇanā )‘‘ paricchedabbhantare hatthapāsaṃ vijahitvā ṭhitopi paricchedato bahi aññaṃ tattakaṃyeva paricchedaṃ anatikkamitvā ṭhitopi kammaṃ kopeti , idaṃ sabbaaṭṭhakathāsu sanniṭṭhānan ’’ ti , tattha ‘‘ aññaṃ tattakaṃyeva paricchedaṃ anatikkamitvā ṭhitopi kammaṃ kopetī ’’ ti idaṃ neva pāḷiyaṃ , na aṭṭhakathāyaṃ upalabbhati .
Yadi cetaṃ dvinnaṃ saṅghānaṃ visuṃ uposathādikammakaraṇādhikāre vuttattā udakukkhepato bahi aññaṃ udakukkhepaṃ anatikkamitvā uposathādikaraṇatthaṃ ṭhito saṅgho sīmāsambhedasambhavato kammaṃ kopetīti iminā adhippāyena vuttaṃ siyā , evaṃ sati yujjeyya .
Teneva mātikāṭṭhakathāya līnatthappakāsaniyaṃ vuttaṃ ‘‘ aññaṃ tattakaṃyeva paricchedanti dutiyaṃ udakukkhepaṃ anatikkantopi kopeti .
Kasmā ?
Attano udakukkhepasīmāya paresaṃ udakukkhepasīmāya ajjhotthaṭattā sīmāsambhedo hoti , tasmā kopetī ’’ ti .
‘‘ Idaṃ sabbaaṭṭhakathāsu sanniṭṭhānan ’’ ti ca iminā adhippāyena vuttanti gahetabbaṃ sabbāsupi aṭṭhakathāsu sīmāsambhedassa anicchitattā .
Teneva hi ‘‘ attano ca aññesañca udakukkhepaparicchedassa antarā añño udakukkhepo sīmantarikatthāya ṭhapetabbo ’’ ti vuttaṃ .
Aññe panettha aññathāpi papañcenti , taṃ na gahetabbaṃ .
Sabbattha saṅgho nisīdatīti hatthapāsaṃ avijahitvā nisīdati .
Udakukkhepasīmākammaṃ natthīti yasmā sabbopi nadīpadeso bhikkhūhi ajjhotthaṭo
M3.275 , tasmā samantato nadiyā abhāvā udakukkhepe payojanaṃ natthi .Udakukkhepappamāṇā sīmantarikā suviññeyyatarā hoti , sīmāsambhedasaṅkā na ca siyāti sāmīcidassanatthaṃ ‘‘ añño udakukkhepo sīmantarikatthāya ṭhapetabbo ’’ ti vuttaṃ .
Yattakena pana sīmāsambhedo na hoti , tattakaṃ ṭhapetuṃ vaṭṭatiyeva .
Tenevāhu porāṇā ‘‘ yattakena sīmāsaṅkaro na hoti , tattakampi ṭhapetuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Ūnakaṃ pana na vaṭṭatīti idampi udakukkhepasīmāya parisavasena vaḍḍhanato sīmāsambhedasaṅkā siyāti taṃnivāraṇatthameva vuttaṃ .
Gacchantiyā
V3.250 pana nāvāya kātuṃ na vaṭṭatīti ettha udakukkhepamanatikkamitvā parivattamānāya kātuṃ vaṭṭatīti veditabbaṃ .Sīmaṃ vā sodhetvāti ettha sīmasodhanaṃ nāma gāmasīmādīsu ṭhitānaṃ hatthapāsānayanādi .
‘‘ Nadiṃ vināsetvā taḷākaṃ karontī ’’ ti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘ heṭṭhā pāḷi baddhā ’’ ti , heṭṭhānadiṃ āvaritvā pāḷi baddhāti attho .
Chaḍḍitamodakan ti taḷākarakkhaṇatthaṃ ekamantena chaḍḍitamudakaṃ .
Deve avassanteti dubbuṭṭhikāle vassānepi deve avassante .
Uppatitvāti uttaritvā .
Gāmanigamasīmaṃ ottharitvā pavattatīti vuttappakāre vassakāle cattāro māse abbocchinnā pavattati .
Vihārasīman ti baddhasīmaṃ sandhāya vadati .
Agamanapatheti yattha tadaheva gantvā paccāgantuṃ na sakkā hoti , tādise padese araññasīmāsaṅkhameva gacchatīti sattabbhantarasīmaṃ sandhāya vadati .
Tesan ti macchabandhānaṃ .
Gamanapariyantassa oratoti gamanapariyantassa orimabhāge dīpakaṃ pabbatañca sandhāya vuttaṃ , na samuddappadesaṃ .
148. Saṃsaṭṭhaviṭapāti iminā aññamaññassa āsannataṃ dīpeti .
Baddhā hotīti pacchimadisābhāge sīmaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tassā padesan ti yattha ṭhatvā bhikkhūhi kammaṃ kātuṃ sakkā hoti , tādisaṃ padesaṃ .
Yattha pana ṭhitehi kammaṃ kātuṃ na sakkā hoti , tādisaṃ padesaṃ antokaritvā bandhantā sīmāya sīmaṃ sambhindanti nāma .
Dvinnaṃ sīmānaṃ nimittaṃ hotīti nimittassa sīmato bāhirattā sīmāsambhedo na hotīti vuttaṃ .
Sīmāsaṅkaraṃ karotīti vaḍḍhitvā sīmappadesaṃ paviṭṭhe dvinnaṃ sīmānaṃ gataṭṭhānassa duviññeyyattā vuttaṃ , na pana tattha kammaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti dassanatthaṃ .
Na hi sīmā tattakena
M3.276 asīmā hoti , dve pana sīmā pacchā vaḍḍhitena rukkhena ajjhotthaṭattā ekābaddhā honti , tasmā ekattha ṭhatvā kammaṃ karontehi itaraṃ sodhetvā kātabbaṃ .Gāmasīmādikathāvaṇṇanā niṭṭhitā .