Upajjhāyavattakathāvaṇṇanā
64. Vajjāvajjaṃ upanijjhāyatīti upajjhāyo , natthi upajjhāyo etesanti anupajjhāyakā .
Tenāha ‘‘ vajjāvajjaṃ upanijjhāyakena garunā virahitā ’’ ti .
Tattha vajjāvajjan ti khuddakaṃ
V3.211 mahantañca vajjaṃ .Vuddhiattho hi ayamakāro ‘‘ phalāphalan ’’ tiādīsu viya .
Uttiṭṭhapattan ti ettha ucchiṭṭha-saddasamānattho uttiṭṭha -saddo .
Tenevāha ‘‘ tasmiñhi manussā ucchiṭṭhasaññino , tasmā uttiṭṭhapattanti vuttan ’’ ti .
Piṇḍāya caraṇakapattan ti iminā pana pattassa sarūpadassanamukhena ucchiṭṭhakappanāya kāraṇaṃ vibhāvitaṃ .
Tasmin ti tasmiṃ piṇḍāya caraṇakapatte .
65. Sagāravā sappatissāti ettha garubhāvo gāravaṃ , pāsāṇacchattaṃ viya garukaraṇīyatā .
Saha gāravenāti sagāravā .
Garunā kismiñci vutte gāravavasena patissavanaṃ patisso , patissavabhūtaṃ taṃsabhāgañca yaṃkiñci gāravanti attho .
Saha patissenāti sappatissā , ovādaṃ sampaṭicchantāti attho
M3.232 .Patissīyatīti vā patisso , garukātabbo .
Tena saha patissenāti sappatissā .
Aṭṭhakathāyaṃ pana byañjanavicāraṃ akatvā atthamattameva dassetuṃ ‘‘ garukabhāvañceva jeṭṭhakabhāvañca upaṭṭhapetvā ’’ ti vuttaṃ .
Sāhūti sādhu .
Lahūti agaru , mama tuyhaṃ upajjhāyabhāve bhāriyaṃ nāma natthīti attho .
Opāyikan ti upāyapaṭisaṃyuttaṃ te upajjhāyaggahaṇaṃ iminā upāyena tvaṃ me ito paṭṭhāya bhāro jātosīti vuttaṃ hoti .
Patirūpan ti anurūpaṃ tava upajjhāyaggahaṇanti attho .
Pāsādikenāti pasādāvahena kāyavacīpayogena .
Sampādehīti tividhasikkhaṃ nipphādehīti attho .
Kāyena vāti hatthamuddādiṃ dassento kāyena vā viññāpeti .
Gahito tayā … pe … viññāpetīti ‘‘ sāhū ’’ tiādīsu ekaṃ vadantoyeva imamatthaṃ viññāpetīti vuccati .
Tenevāha ‘‘ idameva hī ’’ tiādi .
Sādhūti sampaṭicchanaṃ sandhāyāti upajjhāyena ‘‘ sāhū ’’ ti vutte saddhivihārikassa ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchanavacanaṃ sandhāya .
Kasmā nappamāṇanti āha ‘‘ āyācanadānamattena hī ’’ tiādi , saddhivihārikassa ‘‘ upajjhāyo me , bhante , hohī ’’ ti āyācanamattena , upajjhāyassa ca ‘‘ sāhū ’’ tiādinā dānavacanamattenāti attho .
Na ettha sampaṭicchanaṃ aṅgan ti saddhivihārikassa sampaṭicchanavacanaṃ ettha upajjhāyaggahaṇe aṅgaṃ na hoti .
66. Sammāvattanāti sammāpavatti .
Assāti saddhivihārikassa .
Tādisameva mukhadhovanodakaṃ dātabban ti utumhi sarīrasabhāve ca ekākāre tādisameva dātabbaṃ .
Dve cīvarānīti pārupanaṃ saṅghāṭiñca sandhāya vadati .
Yadi evaṃ ‘‘ saṅghāṭiyo ’’ ti kasmā vuttanti āha ‘‘ sabbañhi cīvaraṃ saṅghaṭitattā saṅghāṭīti vuccatī ’’ ti .
Padavītihārehīti ettha padaṃ vītiharati etthāti padavītihāro , padavītiharaṇaṭṭhānaṃ dūtavilambitaṃ akatvā samagamane dvinnaṃ padānaṃ antare muṭṭhiratanamattaṃ .
Padānaṃ vā vītiharaṇaṃ abhimukhaṃ haritvā nikkhepo padavītihāroti
V3.212 evamettha attho daṭṭhabbo .Ito paṭṭhāyāti ‘‘ na upajjhāyassa bhaṇamānassā ’’ ti ettha vutta na -kārato paṭṭhāya .
Sabbattha dukkaṭāpatti veditabbāti ‘‘ īdisesu gilānopi na muccatī ’’ ti dassanatthaṃ vuttaṃ .
Aññampi hi yathāvuttaṃ upajjhāyavattaṃ anādariyena akarontassa agilānassa vattabhede sabbattha dukkaṭameva .
Teneva vakkhati ‘‘ agilānena hi saddhivihārikena saṭṭhivassenapi sabbaṃ upajjhāyavattaṃ
M3.233 kātabbaṃ , anādarena akarontassa vattabhede dukkaṭaṃ .Na-kārapaṭisaṃyuttesu pana padesu gilānassapi paṭikkhittakiriyaṃ karontassa dukkaṭamevā ’’ ti ( mahāva . aṭṭha .64).
Āpattiyā āsannavācan ti āpattijanakameva vacanaṃ sandhāya vadati .
Yāya hi vācāya āpattiṃ āpajjati , sā vācā tassā āpattiyā āsannāti vuccati .
Cīvarena pattaṃ veṭhetvāti ettha ‘‘ uttarāsaṅgassa ekena kaṇṇena veṭhetvā ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Gāmeti gāmapariyāpanne tādise kismiñci padese .
Antaraghareti antogehe .
Paṭikkamaneti āsanasālāyaṃ .
Tikkhattuṃ pānīyena pucchitabboti sambandho , ādimhi majjhe anteti evaṃ tikkhattuṃ pucchitabboti attho .
Upakaṭṭhoti āsanno .
Dhotavālikāyāti nirajāya parisuddhavālikāya .
Sace pahotīti vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘ na kenaci gelaññena abhibhūto hotī ’’ ti .
Pariveṇaṃ gantvāti upajjhāyassa pariveṇaṃ gantvā .
Upajjhāyavattakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .
67. Saddhivihārikavattakathā uttānatthāyeva .