Issues
Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā

6. Upasīvamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Upasīvamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā

38. ChaṭṭheP0.30 upasīvasutte – mahantamoghan ti mahantaṃ oghaṃ .
Anissitoti puggalaṃ vā dhammaṃ vā anallīno .
No visahāmīti na sakkomi .
Ārammaṇan ti nissayaṃ .
Yaṃ nissitoti yaṃ dhammaṃ vā puggalaṃ vā nissito .
Niddese kāmoghan ti anāgāmimaggena kāmoghaṃ .
Arahattamaggena bhavoghaṃ .
Sotāpattimaggena diṭṭhoghaṃ .
Arahattamaggena avijjoghaṃ tareyyaṃ .
Sakyakulā pabbajitoti bhagavato uccākulaparidīpanavasena vuttaṃ .
Ālambaṇan ti avattharitvā ṭhānaṃ .
Nissayan ti allīyanaṃ .
Upanissayan ti apassayanaṃ .
39. IdāniV0.26 yasmā brāhmaṇo ākiñcaññāyatanalābhī tañca santampi nissayaṃ na jānāti .
Tenassa bhagavā tañca nissayaṃ uttariñca niyyānapathaṃ dassento ‘‘ ākiñcaññan ’’ ti gāthamāha .
Tattha pekkhamānoti taṃ ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ sato samāpajjitvā vuṭṭhahitvā ca aniccādivasena passamāno .
Natthīti nissāyāti taṃ ‘‘ natthi kiñcī ’’ ti pavattaṃ samāpattiṃ ārammaṇaṃ katvā .
Tarassu oghan ti tato pabhuti pavattāya vipassanāya yathānurūpaṃ catubbidhampi oghaṃ tarassu .
Kathāhīti kathaṃkathāhi .
Taṇhakkhayaṃ nattamahābhipassāti rattindivaṃ nibbānaṃ vibhūtaṃ katvā passa .
Etenassa diṭṭhadhammasukhavihāraṃ kathesi .
NiddeseM0.28 taññeva viññāṇaṃ abhāvetīti ākāsālambaṇaṃ katvā pavattamahaggataviññāṇaṃ abhāveti abhāvaṃ gameti .
Vibhāvetīti vividhā abhāvaṃ gameti .
Antaradhāpetīti adassanaṃ gameti .
Natthi kiñcīti passatīti antamaso bhaṅgamattampissa natthīti passati .
40. Idāni ‘‘ kāme pahāyā ’’ ti sutvā vikkhambhanavasena attanā pahīne kāme sampassamāno ‘‘ sabbesū ’’ ti gāthamāha .
Tattha hitvāP0.31 maññan ti aññaṃ tato heṭṭhā chabbidhampi samāpattiṃ hitvā .
Saññāvimokkhe parameti sattasu saññāvimokkhesu uttame ākiñcaññāyatane .
Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyīti so puggalo tattha ākiñcaññāyatanabrahmaloke avigacchamāno tiṭṭheyya nūti pucchati .
Niddese aviccamānoti aviyujjamāno .
Avigacchamānoti viyogaṃ anāpajjamāno .
Anantaradhāyamānoti antaradhānaṃ anāpajjamāno .
Aparihāyamānoti anantarā parihānaṃ anāpajjamāno .
41-2.
Athassa bhagavā saṭṭhikappasahassamattakaṃyeva ṭhānaṃ anujānanto catutthaṃ gāthamāha .
Evaṃ tassa tattha ṭhānaṃ sutvā idānissa sassatucchedabhāvaṃ pucchanto ‘‘ tiṭṭhe ce ’’ ti gāthamāha .
Tattha pūgampi vassānan ti anekasaṅkhyampi vassānaṃ , gaṇanarāsinti attho .
‘‘ Pūgampi vassānī ’’ tipi pāṭho .
Tattha vibhattibyattayena sāmivacanassa paccattavacanaṃ kātabbaṃ , pūganti vā etassa bahūnīti attho vattabbo .
‘‘ Pūgānī ’’ ti vāpi paṭhanti , purimapāṭhoyeva sabbasundaro .
Tattheva so sīti siyā vimuttoti so puggalo tatthevākiñcaññāyatane nānādukkhehi vimutto sītibhāvappatto bhaveyya , nibbānappatto sassato hutvā tiṭṭheyyāti adhippāyo .
Cavetha viññāṇaṃ tathāvidhassāti ‘‘ udāhu tathāvidhassa viññāṇaṃ anupādāya parinibbāyeyyā ’’ tiV0.27 ucchedaṃ pucchati ,‘‘ paṭisandhiggahaṇatthaṃ vāpi bhaveyyā ’’ ti paṭisandhimpi tassa pucchati .
Tassa viññāṇaṃ caveyyāti tassa ākiñcaññāyatane uppannassa viññāṇaṃ cutiṃ pāpuṇeyya .
Ucchijjeyyāti ucchedaṃ bhaveyya .
Vinasseyyāti vināsaṃ pāpuṇeyya .
Na bhaveyyāti abhāvaṃ gameyya .
Upapannassāti paṭisandhivasena upapannassa .
43. AthassaM0.29 bhagavā ucchedasassataṃ anupagamma tatthupapannassa ariyasāvakassa anupādāya parinibbānaṃ dassento ‘‘ accī yathā ’’ ti gāthamāha .
Tattha atthaṃ paletīti atthaṃ gacchati .
Na upeti saṅkhan ti ‘‘ asukaṃ nāma disaṃ gato ’’ tiP0.32 vohāraṃ na gacchati .
Evaṃ munī nāmakāyā vimuttoti evaṃ tattha uppanno sekkhamuni pakatiyā pubbeva rūpakāyā vimutto , tattha catutthamaggaṃ nibbattetvā dhammakāyassa pariññātattā puna nāmakāyāpi vimutto ubhatobhāgavimutto khīṇāsavo hutvā anupādānibbānasaṅkhātaṃ atthaṃ paleti na upeti saṅkhaṃ ‘‘ khattiyo vā brāhmaṇo vā ’’ ti evamādikaṃ .
Niddese khittāti calitā .
Ukkhittāti aticalitā .
Nunnāti papphoṭiyā .
Paṇunnāti dūrīkatā .
Khambhitāti paṭikkamāpitā .
Vikkhambhitāti na santike katā .
44. Idāni ‘‘ atthaṃ paletī ’’ ti sutvā tassa yoniso atthamasallakkhento ‘‘ atthaṅgato so ’’ ti gāthamāha .
Tassattho – so atthaṅgato udāhu natthi , udāhu ve sassatiyā sassatabhāvena arogo avipariṇāmadhammo soti evaṃ taṃ me munī sādhu byākarohi .
Kiṃkāraṇā ?
Tathā hi te vidito esa dhammoti .
Niddese niruddhoti nirodhaṃ patto .
Ucchinnoti ucchinnasantāno .
Vinaṭṭhoti vināsaṃ patto .
45. Athassa bhagavā tathā avattabbataṃ dassento ‘‘ atthaṅgatassā ’’ ti gāthamāha .
Tattha atthaṅgatassāti anupādāparinibbutassa .
Na pamāṇamatthīti rūpādipamāṇaṃ natthi .
Yena naṃ vajjun ti yena rāgādinā naṃ vadeyyuṃ .
Sabbesu dhammesūti sabbesu khandhādidhammesu .
NiddeseV0.28 adhivacanāni cāti sirivaḍḍhako dhanavaḍḍhakotiādayo hi vacanamattaṃyeva adhikāraṃ katvā pavattā adhivacanā nāma .
Adhivacanānaṃ pathā adhivacanapathā nāma .
‘‘ Abhisaṅkharontīti kho , bhikkhave , tasmā saṅkhārā ’’ ti ( saṃ . ni .3.79) evaṃ niddhāritvā sahetukaṃ katvā vuccamānā abhilāpā nirutti nāma .
Niruttīnaṃ pathā niruttipathā nāma .
‘‘ Takko vitakko saṅkappo ’’ tiM0.30 ( dha . sa .7) evaṃ tena tena pakārena paññāpanato paññatti nāma .
Paññattīnaṃ pathā paññattipathā ( dha . sa . aṭṭha .101-108) nāma .
Sesaṃ sabbattha pākaṭameva .
Evaṃ bhagavā idampi suttaṃ arahattanikūṭeneva desesi , desanāpariyosāne ca vuttasadisova dhammābhisamayo ahosīti .
Saddhammappajjotikāya cūḷaniddesa-aṭṭhakathāya
Upasīvamāṇavasuttaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .