Issues
Select Version
Apadāna-aṭṭhakathā
Apadāna-aṭṭhakathā

2. Nadīkassapattheraapadānavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Nadīkassapattheraapadānavaṇṇanā

DutiyāpadāneM2.275P0.548V2.270 padumuttarassa bhagavatotiādikaṃ āyasmato nadīkassapattherassa apadānaṃ .
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso attanā ropitassa ambarukkhassa paṭhamuppannaṃ manosilāvaṇṇaṃ ekaṃ ambaphalaṃ adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe brāhmaṇakule uruvelakassapassa bhātā hutvā nibbatto vayappatto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ anicchanto tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā tīhi tāpasasatehi saddhiṃ nerañjarāya nadiyā tīre assamaṃ māpetvā viharati .
Nadītīre vasanato kassapagottatāya ca nadīkassapoti samaññā ahosi .
Tassa bhagavā saparisassa ehibhikkhubhāvena upasampadaṃ adāsi .
So bhagavato gayāsīse ādittapariyāya desanāya ( mahāva .54; saṃ . ni .4.28) arahatte patiṭṭhāsi .
Tatrāyaṃ anupubbikathā – satthā yasaṃ kulaputtaṃ pabbājetvā uruvelāyaṃ tayo bhātikajaṭile dametuṃ yena uruvelā tadavasari .
Tena kho pana samayena uruvelāyaṃ tayo jaṭilā paṭivasanti uruvelakassapo nadīkassapo gayākassapoti , tesu uruvelakassapo jaṭilo pañcannaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako hoti vināyako aggo pamukho pāmokkho , nadīkassapo jaṭilo tiṇṇaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako hoti vināyako aggo pamukho pāmokkho , gayākassapo jaṭilo dvinnaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako hoti vināyako aggo pamukho pāmokkho .
Atha kho bhagavā yena uruvelakassapassa jaṭilassa assamo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca –
‘‘ sace te , kassapa , agaru , vaseyyāma ekarattaṃ agyāgāre ’’ ti .
Na kho me , mahāsamaṇa , garu , caṇḍettha nāgarājā iddhimā āsiviso ghoraviso , so taṃ mā viheṭhesīti .
Dutiyampi kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca … pe … tatiyampi … pe … so taṃ mā viheṭhesīti .
Appeva maṃ na viheṭheyya , iṅgha tvaṃ , kassapa , anujānāhi agyāgārantiM2.276 .
Vihara , mahāsamaṇa , yathāsukhanti .
Atha kho bhagavā agyāgāraṃ pavisitvā tiṇasanthārakaṃ paññapetvā nisīdi pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā .
Addasā kho so nāgo bhagavantaṃ paviṭṭhaṃ , disvā dummano padhūpāyi .
Atha kho bhagavato etadahosiV2.271 –
‘‘ yaṃnūnāhaṃ imassa nāgassa anupahacca chaviñca cammañcaP0.549 maṃsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca tejasā tejaṃ pariyādiyeyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharitvā padhūpāyi .
Atha kho so nāgo makkhaṃ asahamāno pajjali .
Bhagavāpi tejodhātuṃ samāpajjitvā pajjali .
Ubhinnaṃ sajotibhūtānaṃ agyāgāraṃ ādittaṃ viya hoti sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ .
Atha kho te jaṭilā agyāgāraṃ parivāretvā evamāhaṃsu –
‘‘ abhirūpo vata , bho , mahāsamaṇo nāgena viheṭhiyatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena tassa nāgassa anupahacca chaviñca cammañca maṃsañca nhāruñca aṭṭhiñca aṭṭhimiñjañca tejasā tejaṃ pariyādiyitvā patte pakkhipitvā uruvelakassapassa jaṭilassa dassesi –
‘‘ ayaṃ te , kassapa , nāgo pariyādinno assa tejasā tejo ’’ ti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma caṇḍassa nāgarājassa iddhimato āsivisassa ghoravisassa tejasā tejaṃ pariyādiyissati , na tveva kho arahā yathā ahan ’’ ti .
‘‘ Nerañjarāyaṃ bhagavā , uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ avoca ;
Sace te kassapa agaru , viharemu ajjaṇho aggisālamhī ’’ ti .
‘‘ Na kho me mahāsamaṇa garu , phāsukāmova taṃ nivāremi ;
Caṇḍettha nāgarājā , iddhimā āsiviso ghoraviso ;
So taṃ mā viheṭhesī ’’ ti .
‘‘ AppevaM2.277 maṃ na viheṭheyya , iṅgha tvaṃ kassapa anujānāhi agyāgāranti ;
Dinnanti naṃ viditvā , abhīto pāvisi bhayamatīto .
‘‘ Disvā isiṃ paviṭṭhaṃ , ahināgo dummano padhūpāyi ;
Sumanamanaso adhimano , manussanāgopi tattha padhūpāyi .
‘‘ Makkhañca asahamāno , ahināgo pāvakova pajjali ;
Tejodhātusukusalo , manussanāgopi tattha pajjali .
‘‘ UbhinnaṃV2.272 sajotibhūtānaṃ ,
Agyāgāraṃ ādittaṃ hoti sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ ;
Udicchare jaṭilā , abhirūpo vata bho mahāsamaṇo ;
Nāgena viheṭhiyatīti bhaṇanti .
‘‘ Atha tassā rattiyā accayena , hatā nāgassa acciyo honti ;
Iddhimato pana ṭhitā , anekavaṇṇā acciyo honti .
‘‘ Nīlā atha lohitikā , mañjiṭṭhā pītakā phalikavaṇṇāyo ;
Aṅgīrasassa kāye , anekavaṇṇā acciyo honti .
‘‘ Pattamhi odahitvā , ahināgaṃ brāhmaṇassa dassesi ;
Ayaṃ te kassapa nāgo , pariyādinno assa tejasā tejo ’’ ti .
AthaM2.278 kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavato iminā iddhipāṭihāriyena abhippasanno bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ idheva , mahāsamaṇa , vihara , ahaṃ te dhuvabhattenā ’’ ti .
Paṭhamaṃ pāṭihāriyaṃ .
AthaP0.550 kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa assamassa avidūre aññatarasmiṃ vanasaṇḍe vihāsi .
Atha kho cattāro mahārājāno abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā catuddisā aṭṭhaṃsu seyyathāpi mahantā aggikkhandhā .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kālo , mahāsamaṇa , niṭṭhitaṃ bhattaṃ , te nu kho te , mahāsamaṇa , abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena tvaṃ tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā taṃ abhivādetvā catuddisā aṭṭhaṃsu seyyathāpi mahantā aggikkhandhā ’’ ti .
Ete kho , kassapa , cattāro mahārājāno yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu dhammassavanāyāti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma cattāropi mahārājāno upasaṅkamissanti dhammassavanāya , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ tiV2.273 .
Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi .
Dutiyaṃ pāṭihāriyaṃ .
Atha kho sakko devānamindo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro ca .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kālo , mahāsamaṇa , niṭṭhitaṃ bhattaṃ , ko nu kho so , mahāsamaṇa , abhikkantāyaM2.279 rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena tvaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro cā ’’ ti .
Eso kho , kassapa , sakko devānamindo yenāhaṃ tenupasaṅkami dhammassavanāyāti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma sakkopi devānamindo upasaṅkamissati dhammassavanāya , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ tiP0.551 .
Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi .
Tatiyaṃ pāṭihāriyaṃ .
Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro ca .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kālo , mahāsamaṇa , niṭṭhitaṃ bhattaṃ , ko nu kho so , mahāsamaṇa , abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ vanasaṇḍaṃ obhāsetvā yena tvaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi seyyathāpi mahāaggikkhandho purimāhi vaṇṇanibhāhi abhikkantataro ca paṇītataro cā ’’ ti .
Eso kho , kassapa , brahmā sahampati yenāhaṃ tenupasaṅkami dhammassavanāyāti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma brahmāpi sahampati upasaṅkamissatiV2.274 dhammassavanāya , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi .
Catutthaṃ pāṭihāriyaṃ .
Tena kho pana samayena uruvelakassapassa jaṭilassa mahāyañño paccupaṭṭhito hoti , kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃM2.280 ādāya abhikkamitukāmā honti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ etarahi kho me mahāyañño paccupaṭṭhito , kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya abhikkamissanti , sace mahāsamaṇo mahājanakāye iddhipāṭihāriyaṃ karissati , mahāsamaṇassa lābhasakkāro abhivaḍḍhissati , mama lābhasakkāro parihāyissati , aho nūna mahāsamaṇo svātanāya nāgaccheyyā ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa cetasā cetoparivitakkamaññāya uttarakuruṃ gantvā tato piṇḍapātaṃ āharitvā anotattadahe paribhuñjitvā tattheva divāvihāraṃ akāsi .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kālo , mahāsamaṇa , niṭṭhitaṃ bhattaṃ , kiṃ nu kho , mahāsamaṇa , hiyyo nāgamāsi , apica mayaṃ taṃ sarāma ,‘ kiṃ nu kho mahāsamaṇo nāgacchatī ’ ti , khādanīyassa ca bhojanīyassaP0.552 ca te paṭivīso ṭhapito ’’ ti .
Nanu te , kassapa , etadahosi –
‘‘ etarahi kho me mahāyañño paccupaṭṭhito kevalakappā ca aṅgamagadhā pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ ādāya abhikkamissanti , sace mahāsamaṇo mahājanakāye iddhipāṭihāriyaṃ karissati , mahāsamaṇassa lābhasakkāro abhivaḍḍhissati , mama lābhasakkāro parihāyissati , aho nūna mahāsamaṇo svātanāya nāgaccheyyā ’’ ti , so kho ahaṃ , kassapa , tava cetasā cetoparivitakkamaññāya uttarakuruṃ gantvā tato piṇḍapātaṃ āharitvā anotattadahe paribhuñjitvā tattheva divāvihāraṃ akāsinti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma cetasāpi cittaṃ pajānissati , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi .
Pañcamaṃ pāṭihāriyaṃ .
TenaV2.275 kho pana samayena bhagavato paṃsukūlaṃ uppannaṃ hoti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kattha nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ dhoveyyan ’’ ti ?
Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāyaM2.281 pāṇinā pokkharaṇiṃ khaṇitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ idha , bhante bhagavā , paṃsukūlaṃ dhovatū ’’ ti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ parimaddeyyan ’’ ti ?
Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṃ silaṃ upanikkhipi –
‘‘ idha , bhante bhagavā , paṃsukūlaṃ parimaddatū ’’ ti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kimhi nu kho ahaṃ ālambitvā uttareyyan ’’ ti ?
Atha kho kakudhe adhivatthā devatā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya sākhaṃ onāmesi –
‘‘ idha , bhante bhagavā , ālambitvā uttaratū ’’ ti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ vissajjeyyan ’’ ti ?
Atha kho sakko devānamindo bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṃ silaṃ upanikkhipi –
‘‘ idha , bhante bhagavā , paṃsukūlaṃ vissajjetū ’’ ti .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ kālo , mahāsamaṇa , niṭṭhitaṃ bhattaṃ , kiṃ nu kho , mahāsamaṇa , nāyaṃ pubbe idha pokkharaṇī sāyaṃ idha pokkharaṇī , nayimā silā pubbe upanikkhittā , kenimā silā upanikkhittā , nayimassa kakudhassa pubbe sākhā onatā , sāyaṃ sākhā onatā ’’ ti ?
Idha me , kassapa , paṃsukūlaṃ uppannaṃP0.553 ahosi , tassa mayhaṃ , kassapa , etadahosi –
‘‘ kattha nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ dhoveyyan ’’ ti ?
Atha kho , kassapa , sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya pāṇinā pokkharaṇiṃ khaṇitvā maṃ etadavoca –
‘‘ idha , bhante bhagavā , paṃsukūlaṃ dhovatū ’’ ti .
Sāyaṃ , kassapa , amanussena pāṇinā khaṇitā pokkharaṇī .
Tassa mayhaṃ , kassapa , etadahosi –
‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ parimaddeyyan ’’ ti ?
Atha kho , kassapa , sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāya mahatiṃ silaṃ upanikkhipi –
‘‘ idha , bhante bhagavā , paṃsukūlaṃ parimaddatū ’’ ti ?
Sāyaṃ , kassapa , amanussena upanikkhittā silā .
Tassa mayhaṃ , kassapa , etadahosi –
‘‘ kimhi nu kho ahaṃ ālambitvā uttareyyan ’’ ti ?
Atha kho , kassapa , kakudhe adhivatthā devatā mama cetasā cetoparivitakkamaññāya sākhaṃ onāmesi –
‘‘ idha , bhante bhagavā , ālambitvā uttaratū ’’ ti ?
Svāyaṃ āharahattho kakudho .
Tassa mayhaṃ , kassapa , etadahosi –
‘‘ kimhi nu kho ahaṃ paṃsukūlaṃ vissajjeyyan ’’ ti ?
Atha kho , kassapa , sakko devānamindo mama cetasā cetoparivitakkamaññāyaM2.282 mahatiṃ silaṃ upanikkhipi –
‘‘ idha , bhante bhagavā , paṃsukūlaṃ vissajjetū ’’ ti ?
Sāyaṃ , kassapa , amanussena upanikkhittā silāti .
Atha kho uruvelakassapassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko mahāsamaṇo mahānubhāvoV2.276 , yatra hi nāma sakkopi devānamindo veyyāvaccaṃ karissati , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavato kālaṃ ārocesi –
‘‘ kālo , mahāsamaṇa , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
‘‘ Gaccha tvaṃ , kassapa , āyāmahan ’’ ti uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ uyyojetvā yāya jambuyā jambudīpo paññāyati , tato phalaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdi .
Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṃ agyāgāre nisinnaṃ , disvāna bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ katamena tvaṃ , mahāsamaṇa , maggena āgato , ahaṃ tayā paṭhamataraṃ pakkanto , so tvaṃ paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno ’’ ti ?
‘‘ Idhāhaṃ , kassapa , taṃ uyyojetvā yāya jambuyā jambudīpo paññāyati , tato phalaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno .
Idaṃ kho , kassapa , jambuphalaṃ vaṇṇasampannaṃ gandhasampannaṃ rasasampannaṃ , sace ākaṅkhasi paribhuñjā ’’ ti .
‘‘ Alaṃ , mahāsamaṇa , tvaṃyeva taṃ arahasi , tvaṃyeva taṃ paribhuñjā ’’ ti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma maṃ paṭhamataraṃ uyyojetvā yāya jambuyāP0.554 jambudīpo paññāyati , tato phalaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdissati , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapassa jaṭilassa bhattaṃ bhuñjitvā tasmiṃyeva vanasaṇḍe vihāsi .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavato kālaṃ ārocesi –
‘‘ kālo , mahāsamaṇa , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
‘‘ Gaccha tvaṃ , kassapa , āyāmahan ’’ ti uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ uyyojetvā yāya jambuyā jambudīpo paññāyati , tassā avidūre ambo … pe … tassā avidūre āmalakī … pe …M2.283 tassā avidūre harītakī … pe … tāvatiṃsaṃ gantvā pāricchattakapupphaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdi .
Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṃ agyāgāre nisinnaṃ , disvāna bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ katamena tvaṃ , mahāsamaṇa , maggena āgato , ahaṃ tayā paṭhamataraṃ pakkanto , so tvaṃ paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno ’’ ti ?
‘‘ Idhāhaṃ , kassapa , taṃ uyyojetvā tāvatiṃsaṃ gantvā pāricchattakapupphaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisinno .
Idaṃ kho , kassapa , pāricchattakapupphaṃ vaṇṇasampannaṃ gandhasampannaṃ , sace ākaṅkhasi gaṇhā ’’ tiV2.277 .
‘‘ Alaṃ , mahāsamaṇa , tvaṃyeva taṃ arahasi , tvaṃyeva taṃ gaṇhā ’’ ti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma maṃ paṭhamataraṃ uyyojetvā tāvatiṃsaṃ gantvā pāricchattakapupphaṃ gahetvā paṭhamataraṃ āgantvā agyāgāre nisīdissati , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṃ paricaritukāmā na sakkonti kaṭṭhāni phāletuṃ .
Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi –
‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathā mayaṃ na sakkoma kaṭṭhāni phāletun ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃP0.555 jaṭilaṃ etadavoca –
‘‘ phāliyantu , kassapa , kaṭṭhānī ’’ ti .
‘‘ Phāliyantu , mahāsamaṇā ’’ ti .
Sakideva pañca kaṭṭhasatāni phāliyiṃsu .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma kaṭṭhānipi phāliyissanti , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Tena kho pana samayena te jaṭilā aggiṃ paricaritukāmā na sakkonti aggiṃ ujjaletuṃ .
Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi –
‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathā mayaṃ na sakkoma aggiṃ ujjaletun ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca –
‘‘ ujjaliyantu , kassapa , aggī ’’ ti .
‘‘ Ujjaliyantu , mahāsamaṇā ’’ ti .
Sakideva pañca aggisatāni ujjaliyiṃsu .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma aggīpi ujjaliyissanti , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
TenaM2.284 kho pana samayena te jaṭilā aggiṃ paricaritvā na sakkonti aggiṃ vijjhāpetuṃ .
Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi –
‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathā mayaṃ na sakkoma aggiṃ vijjhāpetun ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca –
‘‘ vijjhāyantu , kassapa , aggī ’’ ti .
‘‘ Vijjhāyantu , mahāsamaṇā ’’ ti .
Sakideva pañca aggisatāni vijjhāyiṃsu .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma aggīpi vijjhāyissanti , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Tena kho pana samayena te jaṭilā sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhakāsu himapātasamayeV2.278 najjā nerañjarāya ummujjantipi nimujjantipi ummujjananimujjanampi karonti .
Atha kho bhagavā pañcamattāni mandāmukhisatāni abhinimmini yattha te jaṭilā uttaritvā visibbesuṃ .
Atha kho tesaṃ jaṭilānaṃ etadahosi –
‘‘ nissaṃsayaṃ kho mahāsamaṇassa iddhānubhāvo yathayimā mandāmukhiyo nimmitā ’’ ti .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , yatra hi nāma tāva bahū mandāmukhiyopi abhinimminissati , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Tena kho pana samayena mahā akālamegho pāvassi , mahā udakavāhako sañjāyi , yasmiṃ padese bhagavā viharati so padeso udakena na otthaṭo hoti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ yaṃnūnāhaṃ samantā udakaṃ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkameyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā samantā udakaṃ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkami .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo ‘‘ māheva kho mahāsamaṇo udakena vūḷho ahosī ’’ ti nāvāya sambahulehi jaṭilehi saddhiṃ yasmiṃ padese bhagavā viharati , taṃ padesaṃ agamāsi .
Addasā kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavantaṃP0.556 samantā udakaṃ ussāretvā majjhe reṇuhatāya bhūmiyā caṅkamantaṃ , disvāna bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ idaṃ nu tvaṃ , mahāsamaṇā ’’ ti .
‘‘ Ayamahamasmi , kassapā ’’ ti bhagavā vehāsaṃ abbhuggantvā nāvāya paccuṭṭhāsi .
Atha kho uruvelakassapassa jaṭilassa etadahosi –
‘‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvoM2.285 , yatra hi nāma udakampi na pavāhissati , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’’ ti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ cirampi kho imassa moghapurisassa evaṃ bhavissati ‘ mahiddhiko kho mahāsamaṇo mahānubhāvo , na tveva ca kho arahā yathā ahan ’ ti , yaṃnūnāhaṃ imaṃ jaṭilaṃ saṃvejeyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā uruvelakassapaṃ jaṭilaṃ etadavoca –
‘‘ neva ca kho tvaṃ , kassapa , arahā , nāpi arahattamaggasamāpanno , sāpi te paṭipadā natthi , yāya tvaṃ arahā vā assasi arahattamaggaṃ vā samāpanno ’’ ti .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ labheyyāhaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadan ’’ ti .
‘‘ Tvaṃ khosi , kassapa , pañcannaṃ jaṭilasatānaṃ nāyako vināyako aggo pamukho pāmokkho , tepi tāva apalokehi , yathā te maññissanti , tathā te karissantī ’’ ti .
Atha kho uruvelakassapo jaṭilo yena te jaṭilā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā te jaṭile etadavoca –
‘‘ icchāmahaṃ , bho , mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carituṃ , yathā bhavanto maññanti tathā karontū ’’ ti .
‘‘ Cirapaṭikā mayaṃ , bho , mahāsamaṇe abhippasannā , sace bhavaṃV2.279 mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carissati , sabbeva mayaṃ mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carissāmā ’’ ti .
Atha kho te jaṭilā kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’’ ti .
‘‘ Etha , bhikkhavo ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi .
Addasā kho nadīkassapo jaṭilo kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake vuyhamāne , disvānassa etadahosi –
‘‘ māheva me bhātuno upasaggo ahosī ’’ ti , jaṭile pāhesi –
‘‘ gacchatha me bhātaraṃ jānāthā ’’ ti , sāmañca tīhi jaṭilasatehi saddhiṃ yenāyasmā uruvelakassapo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃP0.557 uruvelakassapaṃ etadavoca –
‘‘ idaṃ nu kho , kassapa , seyyo ’’ ti ?
‘‘ Āmāvuso , idaṃ seyyo ’’ ti .
Atha kho te jaṭilā kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃM2.286 udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’’ ti .
‘‘ Etha , bhikkhavo ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi .
Addasā kho gayākassapo jaṭilo kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake vuyhamāne , disvānassa etadahosi –
‘‘ māheva me bhātūnaṃ upasaggo ahosī ’’ ti , jaṭile pāhesi –
‘‘ gacchatha me bhātaro jānāthā ’’ ti , sāmañca dvīhi jaṭilasatehi saddhiṃ yenāyasmā uruvelakassapo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ uruvelakassapaṃ etadavoca –
‘‘ idaṃ nu kho , kassapa , seyyo ’’ ti ?
‘‘ Āmāvuso , idaṃ seyyo ’’ ti .
Atha kho te jaṭilā kesamissaṃ jaṭāmissaṃ khārikājamissaṃ aggihutamissaṃ udake pavāhetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’’ ti .
‘‘ Etha , bhikkhavo ’’ ti , bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi .
‘‘ BhagavatoV2.280 adhiṭṭhānena pañca kaṭṭhasatāni na phāliyiṃsu , phāliyiṃsu , aggī na ujjaliyiṃsu , ujjaliyiṃsu , na vijjhāyiṃsu , vijjhāyiṃsu , pañca mandāmukhisatāni abhinimmini , etena nayena aḍḍhuḍḍhapāṭihāriyasahassāni honti .
‘‘ Atha kho bhagavā uruvelāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena gayāsīsaṃ tena cārikaṃ pakkāmi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ sahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi .
Tatra sudaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse saddhiṃ bhikkhusahassena .
Tatra kho bhagavā bhikkhu āmantesi ( saṃ . ni .4.28)–
‘ sabbaṃ , bhikkhave , ādittaṃ , kiñca , bhikkhave , sabbaṃ ādittaṃ , cakkhu , bhikkhave , ādittaṃ , rūpā ādittā , cakkhuviññāṇaṃM2.287 ādittaṃ , cakkhusamphasso āditto , yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampiP0.558 ādittaṃ .
Kena ādittaṃ , rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ , jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittanti vadāmi ?
Sotaṃ ādittaṃ , saddā ādittā … pe … ghānaṃ ādittaṃ , gandhā ādittā … pe … jivhā ādittā , rasā ādittā … pe … kāyo āditto , phoṭṭhabbā ādittā … pe … mano āditto , dhammā ādittā , manoviññāṇaṃ ādittaṃ , manosamphasso āditto , yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ .
Kena ādittaṃ , rāgagginā dosagginā mohagginā ādittaṃ , jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan ’’’ ti vadāmi .
‘‘ Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , rūpesupi nibbindati , cakkhuviññāṇepi nibbindati , cakkhusamphassepi nibbindati , yamidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati .
Sotasmimpi nibbindati , saddesupi nibbindati … pe … ghānasmimpi nibbindati , gandhesupi nibbindati … pe … jivhāyapi nibbindati , rasesupi nibbindati … pe … kāyasmimpi nibbindati , phoṭṭhabbesupi nibbindati … pe … manasmimpi nibbindati , dhammesupi nibbindati , manoviññāṇepi nibbindati , manosamphassepi nibbindati , yamidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjatiV2.281 , virāgā vimuccati , vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti ,‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu .
29. Evaṃ ādittapariyāyadesanaṃ sutvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ sampatto nadīkassapo thero somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃM2.288 pakāsento padumuttarassa bhagavatotiādimāha .
Tattha aggaphalan ti uttamaphalaṃ , attanā ropitaambarukkhassa ādimhi gahitaphalaṃ vā .
Sesaṃ suviññeyyamevāti .
Nadīkassapattheraapadānavaṇṇanā samattā .