3. Nandattheraapadānavaṇṇanā
Padumuttarassa
M2.5V2.5 bhagavatotiādikaṃ āyasmato nandattherassa apadānaṃ .Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare ekasmiṃ kule nibbattitvā viññutaṃ patto bhagavato santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ indriyesu guttadvārānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayaṃ taṃ ṭhānantaraṃ patthento bhagavato bhikkhusaṅghassa ca pūjāsakkārabahulaṃ mahādānaṃ pavattetvā ‘‘ ahaṃ , bhante , anāgate tumhādisassa buddhassa evarūpo sāvako bhaveyyan ’’ ti paṇidhānaṃ akāsi .
So tato paṭṭhāya devamanussesu saṃsaranto atthadassissa bhagavato kāle dhammatāya nāma nadiyā mahanto kacchapo hutvā nibbatto ekadivasaṃ satthāraṃ nadiṃ tarituṃ tīre ṭhitaṃ disvā sayaṃ bhagavantaṃ tāretukāmo satthu pādamūle nipajji .
Satthā tassa ajjhāsayaṃ ñatvā piṭṭhiṃ abhiruhi .
So haṭṭhatuṭṭho vegena sotaṃ chindanto sīghataraṃ paratīraṃ pāpesi .
Bhagavā tassa anumodanaṃ vadanto bhāviniṃ sampattiṃ kathetvā pakkāmi .
So tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsaranto
P0.315 imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ suddhodanamahārājassa aggamahesiyā mahāpajāpatigotamiyā kucchimhi nibbatto , tassa nāmaggahaṇadivase ñātisaṅghaṃ nandayanto jātoti ‘‘ nando ’’ tveva nāmaṃ akaṃsu .Tassa vayappattakāle bhagavā pavattitavaradhammacakko lokānuggahaṃ karonto anukkamena kapilavatthuṃ gantvā ñātisamāgame pokkharavassaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā vessantarajātakaṃ ( jā .2.22.1655 ādayo ) kathetvā dutiyadivase piṇḍāya paviṭṭho ‘‘ uttiṭṭhe nappamajjeyyā ’’ ti ( dha . pa .168) gāthāya pitaraṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpetvā nivesanaṃ gantvā ‘‘ dhammañcare sucaritan ’’ ti ( dha . pa .169) gāthāya mahāpajāpatiṃ sotāpattiphale rājānaṃ sakadāgāmiphale patiṭṭhāpetvā tatiyadivase nandakumārassa abhisekagehapavesanaāvāhamaṅgalesu vattamānesu piṇḍāya pāvisi .
Satthā nandakumārassa hatthe pattaṃ datvā maṅgalaṃ vatvā tassa hatthato pattaṃ aggahetvāva vihāraṃ gato
M2.6 , taṃ pattahatthaṃ vihāraṃ āgataṃ anicchamānaṃyeva pabbājetvā tathāpabbājitattāyeva anabhiratiyā pīḷitaṃ ñatvā upāyena tassa taṃ anabhiratiṃ vinodesi .So yoniso paṭisaṅkhāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Thero puna divase bhagavantaṃ upasaṅkamitvā evamāha –
‘‘ yaṃ me , bhante , bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya
V2.6 kakuṭapādānaṃ , muñcāmahaṃ , bhante , bhagavantaṃ etasmā paṭissavā ’’ ti .Bhagavāpi ‘‘ yadeva te , nanda , anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ , tadāhaṃ mutto etasmā paṭissavā ’’ ti āha .
Athassa bhagavā savisesaṃ indriyesu guttadvārataṃ ñatvā taṃ guṇaṃ vibhāvento ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ indriyesu guttadvārānaṃ yadidaṃ nando ’’ ti ( a . ni .1.219,230) indriyesu guttadvārabhāvena naṃ etadagge ṭhapesi .
Thero hi ‘‘ indriyāsaṃvaraṃ nissāya imaṃ vippakāraṃ patto , tamahaṃ suṭṭhu niggaṇhissāmī ’’ ti ussāhajāto balavahirottappo tattha ca katādhikārattā indriyasaṃvare ukkaṃsapāramiṃ agamāsi .
27. Evaṃ so etadaggaṭṭhānaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassappatto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarassa bhagavatotiādimāha .
Vatthaṃ khomaṃ mayā dinnan ti khomaraṭṭhe jātaṃ vatthaṃ bhagavati cittappasādena gāravabahumānena mayā paramasukhumaṃ khomavatthaṃ dinnanti attho .
Sayambhussāti
P0.316 sayameva bhūtassa jātassa ariyāya jātiyā nibbattassa .Mahesinoti mahante sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanakkhandhe esi gavesīti mahesi , tassa mahesino sayambhussa cīvaratthāya khomavatthaṃ mayā dinnanti sambandho .
28. Taṃ me buddho viyākāsīti ettha tan ti sāmyatthe upayogavacanaṃ , tassa vatthadāyakassa me dānaphalaṃ visesena akāsi kathesi buddhoti attho .
Jalajuttamanāmakoti padumuttaranāmako .
‘‘ Jalaruttamanāyako ’’ tipi pāṭho , tassa jalamānānaṃ devabrahmānaṃ uttamanāyako padhānoti attho .
Iminā vatthadānenāti iminā vatthadānassa nissandena tvaṃ anāgate hemavaṇṇo suvaṇṇavaṇṇo bhavissasi .
29. Dve
M2.7 sampattiṃ anubhotvāti dibbamanussasaṅkhātā dve sampattiyo anubhavitvā .Kusalamūlehi coditoti kusalāvayavehi kusalakoṭṭhāsehi codito pesito ,‘‘ tvaṃ iminā puññena satthu kulaṃ pasavāhī ’’ ti pesito viyāti attho .
‘‘ Gotamassa bhagavato kaniṭṭho tvaṃ bhavissasī ’’ ti byākāsīti sambandho .
30. Rāgaratto sukhasīloti kilesakāmehi ratto allīno kāyasukhacittasukhānubhavanasabhāvo .
Kāmesu gedhamāyutoti vatthukāmesu gedhasaṅkhātāya taṇhāya āyuto yojitoti attho .
Buddhena codito santo , tadā tvan ti yasmā kāmesu gedhito , tadā tasmā
V2.7 tvaṃ attano bhātukena gotamabuddhena codito pabbajjāya uyyojito tassa santike pabbajissasīti sambandho . 31. Pabbajitvāna tvaṃ tatthāti tasmiṃ gotamassa bhagavato sāsane tvaṃ pabbajitvā kusalamūlena mūlabhūtena puññasambhārena codito bhāvanāyaṃ niyojito sabbāsave sakalāsave pariññāya jānitvā pajahitvā anāmayo niddukkho nibbāyissasi adassanaṃ pāpessasi , apaṇṇattikabhāvaṃ gamissasīti attho .
32. Satakappasahassamhīti ito kappato pubbe satakappādhike sahassame kappamhi ceḷanāmakā cattāro cakkavattirājāno ahesunti attho .
Saṭṭhi kappasahassānīti kappasahassāni saṭṭhi ca atikkamitvā heṭṭhā ekasmiṃ kappe cattāro janā upaceḷā nāma cakkavattirājāno catūsu jātīsu ahesunti attho .
33. Pañcakappasahassamhīti pañcakappādhike sahassame kappamhi ceḷā nāma cattāro janā cakkavattirājāno sattahi ratanehi sampannā samaṅgībhūtā jambudīpaaparagoyānauttarakurupubbavidehadīpasaṅkhāte
P0.317 catudīpamhi issarā padhānā visuṃ ahesunti attho .Sesaṃ vuttanayamevāti .
Nandattheraapadānavaṇṇanā samattā .