9. Sopākattheraapadānavaṇṇanā
Pabbhāraṃ sodhayantassātiādikaṃ āyasmato sopākattherassa apadānaṃ .
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato
P0.333 kāle aññatarassa kuṭumbikassa putto hutvā nibbatti .Ekadivasaṃ satthāraṃ disvā bījapūraphalāni satthu upanesi , paribhuñji bhagavā tassānukampaṃ upādāya .
So bhikkhu satthari saṅghe ca abhippasanno salākabhattaṃ paṭṭhapetvā saṅghuddesavasena tiṇṇaṃ bhikkhūnaṃ yāvatāyukaṃ khīrabhattaṃ adāsi .
So tehi puññehi aparāparaṃ devamanussesu sampattiyo anubhavanto ekadā manussayoniyaṃ nibbatto ekassa paccekabuddhassa khīrabhattaṃ adāsi .
Evaṃ tattha tattha puññāni katvā sugatīsuyeva paribbhamanto imasmiṃ buddhuppāde purimakammanissandena sāvatthiyaṃ aññatarāya duggatitthiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi .
Sā taṃ dasamāse kucchinā pariharitvā paripakke gabbhe vijāyanakāle vijāyituṃ asakkontī mucchaṃ āpajjitvā bahuvelaṃ matā viya nipajji .
Ñātakā ‘‘ matā ’’ ti saññāya susānaṃ netvā citakaṃ āropetvā
M2.26 devatānubhāvena vātavuṭṭhiyā uṭṭhitāya aggiṃ adatvā pakkamiṃsu .Dārako pacchimabhavikattā devatānubhāveneva arogo hutvā mātukucchito nikkhami .
Mātā pana kālamakāsi .
Devatā manussarūpenupagamma taṃ gahetvā susānagopakassa gehe ṭhapetvā katipāhaṃ kālaṃ patirūpena āhārena posesi .
Tato paraṃ susānagopako attano puttaṃ katvā vaḍḍhesi .
So
V2.24 tathā vaḍḍhento tassa puttena suppiyena nāma dārakena saddhiṃ kīḷanto vicari .Tassa susāne jātasaṃvaḍḍhabhāvato sopākoti samaññā ahosi .
Athekadivasaṃ sattavassikaṃ taṃ bhagavā paccūsavelāyaṃ ñāṇajālaṃ pattharitvā veneyyabandhave olokento ñāṇajālassa antogataṃ disvā susānaṭṭhānaṃ agamāsi .
Dārako pubbahetunā codiyamāno pasannamānaso satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā aṭṭhāsi .
Satthā tassa dhammaṃ kathesi .
So dhammaṃ sutvā pabbajjaṃ yācitvā pitarā ‘‘ anuññātosī ’’ ti vutto pitaraṃ satthu santikaṃ ānesi .
Tassa pitā satthāraṃ vanditvā ‘‘ imaṃ dārakaṃ pabbājetha , bhante ’’ ti anujāni , taṃ pabbājetvā bhagavā mettābhāvanāya niyojesi .
So mettākammaṭṭhānaṃ gahetvā susāne viharanto nacirasseva mettājhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ sacchākāsi .
Arahā hutvāpi aññesaṃ sosānikabhikkhūnaṃ mettābhāvanāvidhiṃ dassento ‘‘ yathāpi ekaputtasmin ’’ ti ( theragā .33) gāthaṃ abhāsi .
Idaṃ
P0.334 vuttaṃ hoti – yathā ekaputtake piye manāpe mātā pitā ca kusalī ekantahitesī bhaveyya , evaṃ puratthimādibhedāsu sabbāsu disāsu kāmabhavādibhedesu vā sabbesu bhavesu daharādibhedāsu sabbāsu avatthāsupi ṭhitesu sabbesu sattesu ekantahitesitāya kusalī bhaveyya ‘‘ mitto , udāsino , paccatthiko ’’ ti sīmaṃ akatvā sīmāya sambhedavasena sabbattha ekarasaṃ mettaṃ bhāveyyāti imaṃ pana gāthaṃ vatvā ‘‘ sace tumhe āyasmanto evaṃ mettaṃ bhāveyyātha , ye te bhagavatā ‘ sukhaṃ supatī ’ tiādinā ( a . ni .11.15; pari .331; mi . pa .4.4.6) ekādasa mettānisaṃsā ca vuttā , ekaṃsena tesaṃ bhāgino bhavathā ’’ ti ovādaṃ adāsi . 112. Evaṃ
M2.27 so pattaphalādhigamo attano katapuññaṃ paccavekkhitvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ dassento pabbhāraṃ sodhayantassātiādimāha .Tattha pabbhāran ti silāpabbatassa vivekaṭṭhānaṃ , taṃ pabbajitānurūpattā iṭṭhakapākāraṃ katvā dvārakavāṭaṃ yojetvā bhikkhūnaṃ vasanatthāya adāsi , pakārena bharo patthetabboti pabbhāro , taṃ sodhayantassa mama santikaṃ siddhattho nāma bhagavā āgacchi pāpuṇi .
113. Buddhaṃ upagataṃ disvāti evaṃ mama santikaṃ āgataṃ disvā tādino iṭṭhāniṭṭhesu akampiyasabhāvattā tādiguṇayuttassa lokajeṭṭhassa buddhassa santharaṃ tiṇapaṇṇādisantharaṃ kaṭṭhattharaṃ paññāpetvā niṭṭhāpetvā pupphāsanaṃ pupphamayaṃ āsanaṃ ahaṃ adāsiṃ .
114. Pupphāsane
V2.25 nisīditvāti tasmiṃ paññatte pupphāsane nisīditvā lokanāyako siddhattho bhagavā .Mamañca gatimaññāyāti mayhaṃ gatiṃ āyatiṃ uppattiṭṭhānaṃ aññāya jānitvā aniccataṃ aniccabhāvaṃ udāhari kathesi .
115. Aniccā vata saṅkhārāti vata ekantena saṅkhārā paccayehi samecca samāgantvā karīyamānā sabbe sappaccayadhammā hutvā abhāvaṭṭhena aniccā .
Uppādavayadhamminoti uppajjitvā vinassanasabhāvā uppajjitvā pātubhavitvā ete saṅkhārā nirujjhanti vinassantīti attho .
Tesaṃ vūpasamo sukhoti tesaṃ saṅkhārānaṃ visesena upasamo sukho , tesaṃ vūpasamakaraṃ nibbānameva ekantasukhanti attho .
116. Idaṃ vatvāna sabbaññūti sabbadhammajānanako bhagavā lokānaṃ jeṭṭho vuḍḍho narānaṃ āsabho padhāno vīro idaṃ aniccapaṭisaṃyuttaṃ
P0.335 dhammadesanaṃ vatvāna kathetvā ambare ākāse haṃsarājā iva nabhaṃ ākāsaṃ abbhuggamīti sambandho . 117. Sakaṃ diṭṭhiṃ attano laddhiṃ khantiṃ ruciṃ ajjhāsayaṃ jahitvāna pahāya .
Bhāvayāniccasaññahan ti anicce aniccanti pavattasaññaṃ ahaṃ bhāvayiṃ vaḍḍhesiṃ manasi akāsiṃ .
Tattha kālaṃ kato ahan ti tattha tissaṃ jātiyaṃ tato jātito ahaṃ kālaṃ kato mato .
118. Dve
M2.28 sampattī anubhotvāti manussasampattidibbasampattisaṅkhātā dve sampattiyo anubhavitvā .Sukkamūlena coditoti purāṇakusalamūlena , mūlabhūtena kusalena vā codito sañcodito .
Pacchime bhave sampatteti pariyosāne bhave sampatte pāpuṇite .
Sapākayonupāgamin ti sakaṃ pacitabhattaṃ sapākaṃ yoniṃ upāgamiṃ .
Yassa kulassa attano pacitabhattaṃ aññehi abhuñjanīyaṃ , tasmiṃ caṇḍālakule nibbattosmīti attho .
Atha vā sā vuccati sunakho , sunakhocchiṭṭhabhattabhuñjanakacaṇḍālakule jātoti attho .
Sesaṃ uttānatthamevāti .
Sopākattheraapadānavaṇṇanā samattā .