Issues
Select Version
Aṭṭhakanipātapāḷi
Aṭṭhakanipātapāḷi

Imasmiṃ pana sutte dibbacakkhuñāṇaṃ , iddhividhañāṇaṃ , cetopariyañāṇaṃ , yathākammupagañāṇaṃ , anāgataṃsañāṇaṃ , paccuppannaṃsañāṇaṃ , atītaṃsañāṇaṃ , pubbenivāsañāṇanti imāni tāva aṭṭha ñāṇāni pāḷiyaṃyeva āgatāni , tehi pana saddhiṃ vipassanāñāṇāni catt

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Imasmiṃ pana sutte dibbacakkhuñāṇaṃ , iddhividhañāṇaṃ , cetopariyañāṇaṃ , yathākammupagañāṇaṃ , anāgataṃsañāṇaṃ , paccuppannaṃsañāṇaṃ , atītaṃsañāṇaṃ , pubbenivāsañāṇanti imāni tāva aṭṭha ñāṇāni pāḷiyaṃyeva āgatāni , tehi pana saddhiṃ vipassanāñāṇāni cattāri maggañāṇāni , cattāriV3.242 phalañāṇāni , cattāri paccavekkhaṇañāṇāni , cattāri paṭisambhidāñāṇāni cha asādhāraṇañāṇānīti etāni ñāṇāni samodhānetvā kathentena evaṃ idaṃ suttaṃ kathitaṃ nāma hoti .

65. Pañcame abhibhāyatanānīti abhibhavanakāraṇāni . Kiṃ abhibhavanti ? Paccanīkadhammepi ārammaṇānipi . Tāni hi paṭipakkhabhāvena paccanīkadhamme abhibhavanti , puggalassa ñāṇuttariyatāya ārammaṇāni .
Ajjhattaṃ rūpasaññītiādīsu pana ajjhattarūpe parikammavasena ajjhattaṃ rūpasaññī nāma hoti . Ajjhattañhi nīlaparikammaṃ karonto kese vā pitte vā akkhitārakāya vā karoti . Pītaparikammaṃ karonto mede vā chaviyā vā hatthatalapādatalesu vā akkhīnaṃ pītaṭṭhāne vā karoti . Lohitaparikammaṃ karonto maṃse vā lohite vā jivhāya vā akkhīnaṃ rattaṭṭhāne vā karoti . Odātaparikammaṃ karonto aṭṭhimhi vā dante vā nakhe vā akkhīnaṃ setaṭṭhāne vā karoti . Taṃ pana sunīlakaṃ supītakaṃ sulohitakaṃ suodātaṃ na hoti , avisuddhameva hoti . Eko bahiddhā rūpāni passatīti yassevaṃ parikammaṃ ajjhattaṃ uppannaṃ hoti , nimittaṃ pana bahiddhā , so evaṃ ajjhattaṃP4.144 parikammassa bahiddhā ca appanāya vasena ‘‘ ajjhattaṃ rūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passatī ’’ ti vuccati .
Parittānīti avaḍḍhitāni . Suvaṇṇadubbaṇṇānīti suvaṇṇāni vā hontu dubbaṇṇāni vā , parittavaseneva idaṃ abhibhāyatanaṃ vuttanti veditabbaṃ . Tāni abhibhuyyāti yathā nāma sampannaggahaṇiko kaṭacchumattaṃ bhattaṃ labhitvā ‘‘ kiṃ ettha bhuñjitabbaṃM3.244 atthī ’’ ti saṃkaḍḍhitvā ekakabaḷameva karoti , evameva ñāṇuttariko puggalo visadañāṇo ‘‘ kimettha parittake ārammaṇe samāpajjitabbaṃ atthi , nāyaṃ mama bhāro ’’ ti tāni rūpāni abhibhavitvā samāpajjati , saha nimittuppādenevettha appanaṃ pāpetīti attho . Jānāmi passāmīti iminā panassa ābhogo kathito . So ca kho samāpattito vuṭṭhitassa , na antosamāpattiyaṃ . Evaṃsaññī hotīti ābhogasaññāyapi jhānasaññāyapi evaṃsaññī hoti . Abhibhavanasaññā hissa antosamāpattiyampi atthi , ābhogasaññā pana samāpattito vuṭṭhitasseva .
AppamāṇānītiV3.243 vaḍḍhitappamāṇāni , mahantānīti attho . Abhibhuyyāti ettha ca pana yathā mahagghaso puriso ekaṃ bhattavaḍḍhitakaṃ labhitvā ‘‘ aññāpi hotu , aññāpi hotu , kiṃ esā mayhaṃ karissatī ’’ ti na taṃ mahantato passati , evameva ñāṇuttaro puggalo visadañāṇo ‘‘ kiṃ ettha samāpajjitabbaṃ , nayidaṃ appamāṇaṃ , na mayhaṃ cittekaggatākaraṇeP4.145 bhāro atthī ’’ ti abhibhavitvā samāpajjati , saha nimittuppādanevettha appanaṃ pāpetīti attho .
Ajjhattaṃ arūpasaññīti alābhitāya vā anatthikatāya vā ajjhattarūpe parikammasaññāvirahito . Eko bahiddhā rūpāni passatīti yassa parikammampi nimittampi bahiddhā uppannaṃ , so evaṃ bahiddhā parikammassa ceva appanāya ca vasena ‘‘ ajjhattaṃ arūpasaññī eko bahiddhā rūpāni passatī ’’ ti vuccati . Sesamettha catutthābhibhāyatane ca vuttanayameva .
Imesu pana catūsu parittaṃ vitakkacaritavasena āgataṃ , appamāṇaṃ mohacaritavasena , suvaṇṇaṃ dosacaritavasena , dubbaṇṇaṃ rāgacaritavasena . Etesañhi etāni sappāyāni . Sā ca nesaṃ sappāyatā visuddhimagge ( visuddhi .1.43) cariyaniddese vuttā .
Pañcamaabhibhāyatanādīsu nīlānīti sabbasaṅgāhikavasena vuttaṃ . Nīlavaṇṇānīti vaṇṇavasena . Nīlanidassanānīti nidassanavasena . Apaññāyamānavivarāni asambhinnavaṇṇāni ekanīlāneva hutvā dissantīti vuttaṃ hoti . NīlanibhāsānītiM3.245 idaṃ pana obhāsavasena vuttaṃ , nīlobhāsāni nīlappabhāyuttānīti attho . Etena nesaṃ suvisuddhataṃ dasseti . Visuddhavaṇṇavaseneva hi imāni abhibhāyatanāni vuttāni . ‘‘ Nīlakasiṇaṃ uggaṇhanto nīlasmiṃ nimittaṃ gaṇhāti pupphasmiṃ vā vatthasmiṃ vā vaṇṇadhātuyā vā ’’ tiādikaṃ panettha kasiṇakaraṇañcaP4.146 parikammañca appanāvidhānañca sabbaṃ visuddhimagge ( visuddhi .1.55) vitthārato vuttamevāti .