2. Maraṇassatiniddesa
1.
Maraṇassati
M0.23 micchanto , tāva buddhavaco suṇa ;Avikkhittena cittena , sambuddha vacanaṃ hidaṃ .
2.
Animitta
M0.24 manaññātaṃ , maccānaṃ idha jīvitaṃ ;Kasirañca parittañca , tañca dukkhena saṃyutaṃ .
3.
Na hi so pakkamo atthi , yena jātā namiyyare ;
Jarampi patvā maraṇaṃ , evaṃdhammā hi pāṇino .
4.
Phalāna
M0.25 miva pakkānaṃ , pāto patanato bhayaṃ ;Evaṃ jātāna maccānaṃ , niccaṃ maraṇa to bhayaṃ .
5.
Yathāpi kumbhakārassa , katā mattikabhājanā ;
Sabbe bhedapariyantā , evaṃ maccāna jīvitaṃ .
6.
Daharāca
M0.26 mahantāca , yebālā yeca paṇḍitā ;Sabbe maccuvasaṃ yanti , sabbe maccuparāyanā .
7.
Tesaṃ maccuparetānaṃ , gacchataṃ paralokato ;
Napitā tāyate puttaṃ , ñātivāpana ñātake ;
8.
Pekkhataññeva
M0.27 ñātīnaṃ , passa lālappataṃ puthu ;Ekamekova maccānaṃ , go vajjhoviya niyyati .
9.
Eva mabbhāhato loko , maccunāca jarāyaca ;
Tasmā dhīrā nasocanti , viditvā loka pariyāyaṃ .
10.
Aññepi
M0.28 passa gamane , yathā kammupage nare ;Maccuno vasamāgamma , phandantevidha pāṇino .
11.
Yena yenahi maññanti ,
Tatotassa hi aññathā ;
Etādiso vinābhāvo ,
Passa lokassa pariyāyanti .
[ Sulla sutte vuttaṃ .]
12.
Yathāpi
M0.29 selā vipulā ,Nabhaṃ āhacca paccatā ;
Samantā anupari yeyyuṃ ,
Nippothentā catuddisā .
13.
Evaṃ jarāca maccuca ,
Adhivattanti pāṇine ;
Khattiyebrāhmaṇe vesse ,
Sudde caṇḍāla pakkuse ;
Nakiñci parivajjeti ,
Sabbamevā bhimaddati .
14.
Na
M0.30 tattha hatthi naṃ bhummi , na rathānaṃ napattiyā ;Na cāpi mantayuddhena , sakkā jetuṃ dhanenavā .
15.
Tasmāhi
M0.31 paṇḍito poso ,Sampassaṃ attha mattano ;
Buddhe dhamme ca saṅgheca ,
Dhīro saddaṃ nivesaye .
16.
Yo dhammacārī kāyena , vācāya uda cetasā ;
Idhevanaṃ pasaṃsanti , paccasagge pamodatīti .
[ Pabbatū mama sutte vuttaṃ .]
17.
Yathā
M0.32 vārivaho pūro , vahe rukkhe pakūlaje ;Evaṃ jarāmaraṇena , vuyhante sabba pāṇino .
18.
Daharāpi hi miyyanti ,
Narāca athanāriyo ;
Tattha ko visāseposo ,
Daharo mhītijīvite .
19.
Sāya
M0.33 meke nidissanti , pāto diṭṭhā bahujjanā ;Pāto eke nadissanti , sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā .
20.
Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Nahi no saṅkaraṃ tena , mahāsenana maccunāti .
[ Jātakesuvuttaṃ .]
21.
Natthetthañño
M0.34 nusāsanto , sayaṃvattāna movada ;Jineritā nusārena , bhikkhu saṃsāra bhīruko .
22.
Ahivāpi
M0.35 maṃ ḍaṃseyya , aññepi visadhārino ;Apiyāpica ghāteyyuṃ , uppajjeyyuṃ rujāpime .
23.
Maccusenā vudhāsaṅkhyā , bāhirajjhattu paddavā ;
Tehāyu pīḷitaṃchejjaṃ , marissa majjavā suve .
24.
Aḷakkā
M0.36 hi gavādīhi , corādīhi arīhipi ;Abhiṇha sannipātehi , rujā chanavutīhipi .
25.
Bahūna mupakārehi , annodakādikehipi ;
Marissaṃ pīḷito niccaṃ , nirujjheyyāyu ajjavā .
26.
Bahvāvudhe
M0.37 visajjeti , nilleṇaṃ maccuniddayo ;Vasantaṃ bhavasaṅgāme , namutto koci āvudhā ;
27.
Mahabbalā mahāpaññā , mahiddhikā mahaddhanā ;
Namuttā sammāsambuddho , sabbalokādhipo api ;
28.
Mayā
M0.38 samā navā vuddhā , tadāvudhehi te matā ;Tathā hampi marissāmi , leṇaṃ puññaṃva me kataṃ .
29.
Pathabyāpādayo dhātthū ,
Āhārā bhojanādayo ;
Sītuṇha mutunāmetaṃ ,
Dosā pittasemhānilā .
30.
Dhātvāhāru
M0.39 tudosānaṃ , samatte vāyu tiṭṭhati ;Visame taṅkhaṇaññeva , chejja mappaṃ parādhinaṃ .
31.
Dhātvā hārutu dosānaṃ , visamā svepyakallako ;
Ussāhe kallakāleva , kiṃkareyyaakallako ;
32.
Uppajjeyyuṃ
M0.40 rujā svepi , asāto dukkhamā kharā ;Puretaraṃva ārabbhe , māpacchā anutāpanaṃ .
33.
Sattānaṃ
M0.41 nīcakammānaṃ , saraṇopi bhayaṅkaro ;Nīcānīcaṃ najānāmi , maraṇāsannatampica .
34.
Kamma pīḷita sattānaṃ , taṅkhaṇampi bhayubbhavo ;
Mareyya majjavā svevā , nayuttova pamajjituṃ .
35.
Puññakkhīṇā pajā khippaṃ , ahetunāpi nassaye ;
Suddhacitto marissāmi , na kiliṭṭhena cetasā .
36.
Upacchedāpi
M0.42 me santi , bhavābhavacitā bahū ;Chejjaṃ tehāyu ajjāpi , sādhvāsumārabhe mataṃ ;
37.
Kammā parādha sattānaṃ , vināse paccupaṭṭhite ;
Anayo nayarūpena , buddhimākamya tiṭṭhati .
38.
Maraṇāsanna
M0.43 taññeva , cinteyya paññavā sato ;Evaṃ cintayanto santo , napāpaṃ kattu mussahe .
39.
Maraṇāsanna taññeva , cinteyya buddhasāvako ;
Evaṃ cintayanto santo , kadācipi anuṇṇato .
40.
Addhāga
M0.44 maraṇaṃ pañño , puretaraṃva cintaye ;Kare kātabba kammañca , evaṃ so nānusocati .
41.
Maraṇāsanna saññī so , appamatto vicakkhaṇo ;
Pattepi maraṇe kāle , na sammuḷho nasokavā .
42.
Maraṇā
M0.45 sannasaññī so , sodheti attano malaṃ ;Nimmalena cuto bhikkhu , natvevā pāya gāmiko .
43.
Sati āsanna maraṇe ,
Dūrasaññī pamāda vā ;
Yo karoti akātabbaṃ ,
Tadā so atisocati .
44.
Sati
M0.46 āsannamaraṇe , dūrasaññī pamādavā ;Ākiṇṇo pāpadhammehi , pajjhāyi dummano tadā .
45.
Sati āsanna maraṇe , duṭṭho dosoti thaddhavā ;
Abhinandati sādeti , tadāso atidukkhito .
46.
Sati
M0.47 āsannamaraṇe , tuvaṭaṃ na cikicchati ;Sañciccāpatti māpanno , tadā so paridevati .
47.
Sati āsanna maraṇe , gihīhi navakehica ;
Saṃsaṭṭho na nulomehi , svativassu mukho tadā .
48.
Sati
M0.48 āsanna maraṇe , kuhako kuladūsako ;Micchājīva samāpanno , dunnimittova so cuto .
49.
Sasokī
M0.49 sahanandīca , dukkhe dukkho sukhe sukho ;Gihikammesu ussukko , passaṃ gijjhakūṭaṃ cuto .
50.
Marissanti anāvajja , kilesātura pīḷito ;
Kimikhajjavaṇo sāva , bhanto kiṃ sugatiṃ vaje .
51.
Marissanti
M0.50 anāvajja , dhuradvayaṃ na pūrati ;Ganthaṃ vipassanaṃ tandī , kāruññoyeva so cuto .
52.
Marissanti anāvajja , kilesānaṃ vasānugo ;
Sambuddhā-ṇaṃ vītikkanto , kāruñño natthi tassamo .
53.
Marissanti
M0.51 anāvajjaṃ , dhanamesī adhammato ;Puññe cintāpi nuppajji , nirayaṃ so manaṃ gato .
54.
Mareyyanti anāvajjaṃ , dhanaṃ cini adhammato ;
Citaṃ citaṃ ihevetaṃ , tasmiṃgiddho sa pettiko .
55.
Atthā
M0.52 gehe nivattante , susāne mittabandhavā ;Sukataṃ dukkataṃ kammaṃ , gacchanta manugacchati .
56.
Mareyyanti anāvajjaṃ , ihatthaṃ vā nuyuñjati ;
Samparāya manapekkho , sujuṃ vā pāyagāmiko .
57.
Mareyyanti
M0.53 samāvajja , dhammato dhana mesati ;Puññakārī suladdhena , maraṇepi sa modati .
58.
Pañcasīla sadārakkho , yathābalañca dāyako ;
Kāle uposathāvāso , so niccaṃ sugatiṃ vajje .
59.
Dhovāpattimalaṃ
M0.54 khippaṃ , maccu addhā gamissati ;Micchāvitakka mucchijja , kara kātabbabhāvanaṃ .
60.
Atikkantā bahū ratyo , khepetvā mama jīvitaṃ ;
Mandāyunā pamādena , yutto viharituṃ kathaṃ .
61.
Hāsantaṃ
M0.55 nandi mattānaṃ , maccusandhīhi tacchaye ;Kucchi meyyacuto ajja , ko hāsananditabbako .
62.
Maccusenāvudhā saṅkhyā , maraṇābhimukho ahaṃ ;
Accāyitabba kālo yaṃ , ikkhitabba mudikkhatu .
63.
Puremarāmi
M0.56 daṭṭhabbaṃ ,Dakkheyyaṃ maccu essati ;
Accāyitabba kālo yaṃ ,
Nokāso hāsatuṭṭhiyā .
64.
Ākiṇṇamaccusenānaṃ
M0.57 , ajja svevā vināsinaṃ ;Addhā pahāya gāmīnaṃ , kiṃ pamāda vihārinā .
65.
Khaṇamattova paccakkho , ajja svevā atissati ;
Samparāyo atidīgho , paramparo anantiko .
66.
Khaṇamattova
M0.58 paccakkho , maccunā taṃ jahissati ;Pahāya gamanīye-smiṃ , mahussāho niratthako .
67.
Samparāyo atidīgho , apātheyye suduttaro ;
Mahussāhena kātabbo , tadattho dīghadassinā .
68.
Saddhā
M0.59 bandhatu pātheyyaṃ , tadesanaṃ iheva hi ;Bhavantare nalabbheyya , apātheyya tidukkhito .
69.
Saṃsāra taraṇatthāya , maholumpāni bandhatha ;
Bhāvanā dāna sīlehi , tivittiṇṇo bhavaṇṇavo .
70.
Bhuñjaṃ
M0.60 bhuñjaṃ janaṃ kāme ,Kālākālā-budhontako ;
Kantekanteti maṃsāso ,
Pivaṃpivaṃva kaṃ migaṃ .
71.
Kāme kāmesanāyeyya ,
Kālokālo mateṭṭhiyā ;
Pūre pūretabbaṃ dhammaṃ ,
Addhā addhāna saṃsaraṃ .
72.
Mareyyanti
M0.61 anubbiggo , pāpakaṃ kattumussahe ;Kareyya hāsanandiñca , cāpallañca pamāda vā .
73.
Mareyyamiti
M0.62 saṃviggo , leṇameva gavesati ;Na hāsi nevanandīca , na cāpallo kadācipi .
74.
Accuṭṭhita rujaggīhi , accāyāse bhayānake ;
Nosadhe maraṇāsanne , katapuññaṃva sāta-daṃ .
75.
Ñātisaṅghā
M0.63 viyojentā , maraṇanta bhusāturā ;Sabbaṃ pahāya gantāpi , nanditabbāni puññino .
76.
Passantā sunimittāni , pākaṭāni sakammunā ;
Sukhanti maraṇe kāle , numodantā katānica .
77.
Sāta-dātāni
M0.64 puññāni , evaṃ mahabbhaye api ;Sugatiṃ lahunetāni , kātabbāni puretaraṃ .
78.
Devadūte
M0.65 pakāsetvā , yamapuṭṭho sayaṃkataṃ ;Puññaṃ sarati ce satto , tadeva sugatiṃ vaje .
79.
Pāpa
M0.66 kaḍḍhampi niraye , manaṃ dukkhagataṃ pajaṃ ;Dukkhā moceti yaṃpuññaṃ , sadā kātabbameva taṃ .
80.
Pahāyakaṃva puññañhi , pahātabbaṃva pāpakaṃ ;
Taṃ padīpandhakāraṃva , dvayaṃ otvā khukaṃ viya .
81.
Ñātisaṅghā
M0.67 viyojentā , maraṇanta bhusāturā ;Sabbaṃ pahāya gantāro , bhayānakāni pāpino .
82.
Passantā dunnimittāni , pākaṭāni sakammunā ;
Maraṇe atidukkhanti , nutāpentā katānica .
83.
Paṭipīḷāni
M0.68 pāpāni , evaṃ mahabbhaye sati ;Duggatiṃ lahunetāni , yuttova parivajjituṃ .
84.
Devadūte
M0.69 pakāsetvā , yamarājena pucchito ;Pamādassanti cikkhanto , mahaggimhi turaṃ pati .
85.
Puññaṃ akarivā māvā , yamarājinda pucchito ;
Pamādassanti cikkhanto , mahādukkhaṃ turaṃ gami .
86.
Pāpaṃ
M0.70 akarivā māvā , pucchito yamasāminā ;Pamādassanti cikkhanto , tattaṃ guḷaṃ turaṃ gili .
87.
Jātamattā tijiṇṇāca , āturāca matā vudhā ;
Devadūte ime pañca , disvā saṃviggataṃ vaje .
88.
Coditā
M0.71 devadūtehi , ye pamajjanti mānavā ;Te dīgharattaṃ socanti , hina kāyū pagānarā .
89.
Dhuradvaya
M0.72 manārabbha , gihikammādike rato ;Kathaṃ gijjhakūṭaṃ sesaṃ , petāvāsaṃ atissati .
90.
Pariyatti masikkhanto ,
Nāraddho paṭipattiyaṃ ;
Alaso dubbitakko so ,
Kiṃ taṃselaṃ atissati .
92.
Mocanatthāya
M0.73 pabbajja , saṃkiliṭṭhā pamādino ;Sugatyāpica te bhaṭṭhā , atidūrāva muttito .
93.
Sīdanteva
M0.74 jale khittā , silā mahāva khuddakā ;Patanti khuddakenāpi , apāyaṃ pāpa kammunā .
94.
Patantā khuddakeneva , bahūhi puna pīḷitā ;
Mokkhokāsaṃ navindanti , pāpaṃ khuddampi nācare .
95.
Jegucchitthūdarāgamma
M0.75 , punāpi tattha niccagū ;Dukkhāti dukkha saṃkiṇṇo , haṭṭhuṃ tuṭṭhuṃ nasakkuṇe .
96.
Atibyāpiguṇo
M0.76 puñño ,Mahāyaso sirindharo ;
Kucchiyaṃ retasi vāso ,
Atīva lajjitabbako .
97.
Maccudukkhaṃ khaṇaṃyeva , atidukkhaṃ taduttari ;
Mātugāmudare sandhi , patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ .
98.
Maccudukkhaṃ
M0.77 khaṇaṃyeva , atidukkhaṃ cirattanaṃ ;Āma pakkantare sandhi , patiṭṭhānaṃ bhayānakaṃ .
99.
Duggatyaṃṭhātu taṃdukkhaṃ , suṇa uccakuleapi ;
Kucchiyaṃ atisambādhe , jalābumhi jigucchite .
100.
Miḷha semhādi saṃkiṇṇe , ati duggandha vāsite ;
Gūthakūpe kimīviya , tamejā mūlakammato .
101.
Paramāṇukāyo ṭhāti , dukkhī nerayiko viya ;
Dhuvāturo sukhāmisso , āma pakkāsayantare ;
102.
Vedanaṭṭova saṃvaḍḍho , acittoviya niccalo ;
Dasamāsantare kacce , bahū maranti pāṇino .
103.
Paripakko
M0.79 pamuñcho so ,Atisambādha yonito ;
Malākiṇṇena gattena ,
Accāyāso vijāyati .
104.
Evaṃ
M0.80 maccuñca sandhiñca , vijāyanañca bheravaṃ ;Passaṃ nibbindanto santo , virajjeyya bhavanduke .
105.
Evaṃ maccuñca sandiñca , anussara mabhiṇhaso ;
Rājaseṭṭhi bhavādimpi , naiccheyya tadanvitaṃ .
106.
Bhave
M0.81 dukkha macintetvā , bhavāsāya pavattitaṃ ;Puññaṃ punappunaṃ deti , sandhiṃ na nibbutiṃ varaṃ .
107.
Bhave dukkhaṃ vibhāyitvā , nibbindena pavattitaṃ ;
Puññaṃ bhava matikkamma , nibbānaṃ deti nibbutiṃ .
108.
Bhave
M0.82 dukkhaṃ saritvāna , maccusandhi sayādikaṃ ;Tibhavesu virajjeyyā , ditta geheva sāmiko .
109.
Santo puññāni karonto , sandhidukkha manussaraṃ ;
Nibbinda yutta cittena , vajjeyya bhavasāta to .
110.
Puñña
M0.83 nibbatta ṭhānepi , jegucche sandhisambhavo ;Bhava sāta vasā tasmā , dhīro taṃ lagganaṃ caje .