Kāyapaccavekkhaṇā

NādikālaM0.291 viparita , jana bhūtattha dassino ;

Dātume kantikassādaṃ , satthu pādo timānito .

SīseM0.292 pilandiyā modī , sambuddha caraṇa mbujaṃ ;

Sādhu tuṭṭhikaraṃ brūmi , sukāya paccavekkhaṇaṃ .

Yoniso manasīkatvā , nādā viruddha maññitaṃ ;

Sādhavo ta mudikkhantu , mayāpi mandabuddhino .

IcchitabbānaM0.293 māyattā , tesañca cayabhāvato ;

Tadākārena vattitā , kāyo jeguccha puñjako .

Punappunaṃva okkama , ñāṇa manto pavesiya ;

Bāhiraṃva anālamba , ikkhaṇā paccavekkhaṇā .

MaṃsacchannaM0.294 ṭṭhirūpeva , manoja vāyu cālite ;

Nārī gatāti yācintā , neva sāpaccavekkhaṇā .

Saññādiṭṭhica cittañca , vipallāsā imetayo ;

Ta dākārena vattanti , avijjo ttharitā bhusaṃ .

ĀsāM0.295 viparite yesaṃ ,

Vipallāsāti tematā ;

Āsā āsisanā vuttā ,

Taṇhāyeva sabhāvato .

Asubheva subhamiti , anicceeva niccato ;

Dukkheyeva sukhaṃvāti , anattaniva attato .

10.

Saññāṇaṃ dassanaṃ cintā ,

Dvādasā kārato tayo ;

Diṭṭhisā cādi maggena ,

Sesā sesehi vajjhitā .

11.

TaṇhāM0.297 tassi mametanti , māno maññi ahantica ;

Yassi diṭṭhica attāti , papañcā nāmime tayo .

12.

Papañcanti saṃsāraṃ , tasmā papañcanāmakā ;

Bhavayante payojentā , mokkhaṃ nādaṃsu te ciraṃ .

13.

Bhavapaṅke ni mujjantā , papañcānaṃ vasānugā ;

Cirassaṃ dukkhitā honti , ārā nibbānato tiva .

14.

NameM0.298 nāhaṃ naattāti , etehi vivadaṃ kare ;

Bhaṇḍantā vivadantā te , nibbānato adūrino .

15.

Vipallāse papañceca , dvepiete pahātave ;

Sopaccavekkhitabbe vaṃ , kāyo jegucchapuñjako .

16.

KesāM0.299 lomā nakhādantā ,

Taṇhāyāpica gocarā ;

Tasmā te daṭṭhukāmena ,

Taṇhā nivāritā sadā .

17.

Laggikā chaviyaṃyeva , taṇhā bāhiragocarā ;

Tasmā ettha tacovāha , sambuddho na bahicchaviṃ .

18.

EsāM0.300 tacapariyanta , padenāpi nivāritā ;

Ato chavi manālamba , tacasīva manekare .

19.

Jigucchitāni chādeti , aṭṭhi maṃsa tacādini ;

Ñāṇena chindi tabbāca , tasmā chavīti vuccati .

20.

ChaviṃM0.301 chetvā tacaṃ passe ,

Taṃ chetvā maṃsakādayo ;

Gabbhevatthūni dīpena ,

Yathā paññāpadīpiko .

21.

Jeguccho chaviyā kāyo ,

Asubhova subhāyate ;

Nicchavā tacamattena ,

Kathaṃ subhāyate ayaṃ .

22.

NhārubandhoM0.302 ṭṭhisaṅghāto , maṃsalohi ta limpito ;

Chaviyāva vimoheti , tacacchanno imaṃ pajaṃ .

23.

Vaṇṇa saṇṭhāna toceva ,

Gandho kāsā sayehica ;

Jegucchā paṭikulyāca ,

Kesānāma na mepiyā .

24.

EkekaṃM0.303 manasīkatvā , naye nicceva mādinā ;

Bhāvetabbā samārambha , yathāpaññāyate tathā .

25.

Pūritaṃ matthaluṅgassa , sīsaṭṭhipi jigucchitaṃ ;

Mukha nāsakkhi kaṇṇādi , chiddā vachidda duddasaṃ .

26.

PūtiM0.304 vāyu vicarita , kucchiṭṭhantāni lohitaṃ ;

Pittaṃ semhañca papphāsaṃ , hadayaṃ yakanampi dhī .

27.

Anna pānaṃ manuññampi , kheḷa tinta madhopari ;

Dantehi pisitaṃ svāna , vamathūva jigucchitaṃ .

28.

YāvatāyuM0.305 adhotevā , māsaye gilitaṃ ṭhitaṃ ;

Kimikūla samākiṇṇe , tahimevā sitāsitaṃ .

29.

Etaṃ udariyaṃ nāma , tamhā pakkāsayaṃ gataṃ ;

Dinaccaye karīsantaṃ , sā sayaṃ taṃdvayampi dhī .

30.

PakāsetvāM0.306 paveseti , annapānaṃ mahārahaṃ ;

Paṭicchanno niharati , tameva nto ṭhitaṃ jano .

31.

Pavese taṃ parivato ,

Nihareko raho lino ;

Manuññaṃva pavīsante ,

Nikkhamante jigucchitaṃ .

32.

JegucchaM0.307 paṭikulyāni , maṃsanhāru tacaṭṭhini ;

Napiyāni na tuṭṭhāni , nevaitthī napūpiso .

33.

Hattha pāda mukhādīni ,

Natthaññāni jigucchitā ;

Tatthā kumārikā kaññā ,

Mohena atthisaññitā .

34.

PaccekaṃM0.308 vinibhuttesa , kesa loma nakhādisu ;

Natthikaññā kumārīvā , sampiṇḍitesu sā kuto .

35.

ĀkāsoyevaM0.309 kāyāṅkhyo ,

Tacādi parivārito ;

Tathāsīsaṃ mukhaṃhattho ,

Pādoru kaṭiādayo .

36.

Thambhādīsviva gehoti ,

Piṇḍite svesu sammuti ;

Kāyoti itthiposoti ,

Saṃmuḷho tāyarajjati .

37.

SantaṃM0.310 cinteyya nāsantaṃ , santaṃ cintayato sukhaṃ ;

Asantaṃ anucintento , nānādukkhehi tappati .

38.

Javatyā vijjamāneva , nāvijjā vijjamānake ;

Tasmātaṃnāmako moho , taṇhāpica tadanvitā .

39.

PuṃkāyovāthīkāyovāM0.311 , malāsucijigucchito ;

Tassamaṃ natthigārayhaṃ , yvāmalampi malaṃkare .

40.

NatthiM0.312 kāyasamoverī ,

Mahānatthakaro cīraṃ ;

Natthi kāyasamo vañco ,

Asubhova subhāyate .

41.

Thīpuṃ saparakāyoti , passatipi napassati ;

Jeguccha paṭikulyoti , sammā passati passati .

42.

SubhosubhotiM0.313 maññantā ,

Dhīti dhīti jinerite ;

Lokālokā nadhīyesaṃ ,

Bhavā bhavā vacārino .

43.

Bhiyyobhiyyova rāgaggi ,

Subhosubhotipassato ;

Mandomandova soaggi ,

Dhīvadhīvavipassato .

44.

BahussutopiM0.314 bālova , asubhe subhamaññako ;

Asubhoti vipassanto , appassutopipaṇḍito .

45.

Yoca sippāni jāneyya , satāni sahassānipi ;

Kāyekajānanaṃ seyyo , yañce añña vijānaṃnaṃ .

46.

KāyamekampiM0.315 naññāmi , buddhāladdhanayo api ;

Sutāca paṇḍitātyamhā , yuttoyevā tilajjituṃ .

47.

Subhatoyeva maññāmi , evaṃ jigucchitampinaṃ ;

Mañca ñe paṇḍito tyāhu , alamevātilajjituṃ .

48.

KāyeM0.316 asubhasaññaṃyo , nalabhāmi kadācipi ;

Suladdha sugato vādo , svārahovātilajjituṃ .

49.

Kāyena saṃsarantopi , tadākāraṃ yathātathaṃ ;

Bhavebhave ajānanto , mamāyitvāva taṃ cajiṃ .

50.

KāyenaM0.317 saṃsarantopi , naññā kāya jiguccataṃ ;

Niccupādā mamāyanto , piyāyitvāva taṃ cajiṃ .

51.

Kubhāraṃ sārasaññāya , piyāyitvāva hiṃsakaṃ ;

Anantadukkha māpādiṃ , vipallāso bhavebhave .

52.

MahājānīyaM0.318 pattoti , saṃvejetvā sakaṃmanaṃ ;

Dirokata jinovādo , anivattita vīriyo .

53.

Adiṭṭhapubba metassa , tathākāraṃva passatu ;

Kicca mañña mupekkhāya , saṃsāra bhaya bhīruko .

54.

YañhikiccaṃM0.319 apaviṭṭhaṃ , akiccaṃ pana kayirā ;

Unnaḷānaṃ pamattānaṃ , tesaṃ vaḍḍhanti āsavā .

55.

Yesañca susamāraddhā , niccaṃ kāyagatā sati ;

Akiccaṃ te nasevanti , kicce sātata kārino ;

Satānaṃ sampajānānaṃ , atthaṃ gacchanti āsavāti .

56.

ThomentāM0.320 soṇṇaṃ kāyora ,

Mukhakkhi tyādinā imaṃ ;

Ratte muṭṭhe karontete ,

Aññejane sayaṃviya .

57.

Kāyasobhya pakāsetā ,

Vācā ve māradesanā ;

Tadasobhya pakāsetā ,

Vācā sammuddha desanā .

58.

AsubhotiM0.321 jinuddiṭṭhaṃ , kāyaṃ subhoti gāhino ;

Saṃmuḷhāte na muccanti , bhavā buddha virodhino .

59.

Asubhoti jinuddiṭṭhaṃ , kāyaṃ tatheva gāhino ;

Paṇḍitā teva muccanti , bhavā buddhamatānugā .

60.

SodhentelaṅkarontevaM0.322 , malāsavantikāyato ;

Alaṃ kāyavisodhena , bālova taṃ garuṃ karo .

61.

Gopenteva arogāya ,

Kāyo rogenasaṃvase ;

Gāyaguttaṃ mudhāyeva ,

Cittaguttaṃva sātthakaṃ .

62.

CandanādiM0.323 vilittopi ,

Muttomaṇi vibhūsito ;

Taṃsabhāvova sokāyo ,

Vissavanto tatotato .

63.

PatitecaM0.324 apatite ,

Viseso natthi kiñcipi ;

Kāyo cemanuñño tamhā ,

Patitopi tathāsiyā .

64.

Kāyo manussajātīnaṃ , tiracchāna ttabhāvato ;

Jegucchita tarohoti , dubbisodhoca dubbharo .

65.

YathājātenaM0.325 kāyena , sakkā viharituṃ naca ;

Paccahaṃ sodhanīyoca , dhovana majjanādibhi .

66.

Rattaṃ pātuṃ chaviṃ chetvā , sakkā ḍaṃsādayopinaṃ ;

Chetvā maṃsa ṭṭhikādīni , dhīro nālambituṃ kathaṃ .

67.

LaggantiM0.326 chavimatte ye , makkhikā sedapā yathā ;

Thīpuṃ mukhādi saññāya , te pamuḷhā mahātapā .

68.

Cārī agocare kāme , laggālepe kapīriva ;

Bahūhi pīḷitā rīhi , maranti atidukkhino .

69.

RāgāriṃM0.327 dujjayaṃ jeyyuṃ , jayabhummāsubhe carā ;

Sītānissita laṭukī , senakaṃva mahabbalaṃ .

70.

KāyadhiM0.328 ggocaro veso ,

Jayabhūbuddha duttiyā ;

Ettheva gocarā hontu ,

Mābho kāme jayatthikā .

71.

KāyāM0.329 subhaṃ vipassantu , dibba kkhināpya passiyaṃ ;

Āyatiṃ maggalābhāya , taṃ dassanaṃ bhavissati .

72.

Dhīcakkhunāva dhikkāyaṃ , passe na maṃsacakkhunā ;

Ummilitvāva dhīcakkhuṃ , vivekaṭṭho udikkhatu .

73.

PañcaṅgāniM0.330 yathā kummo , cakkhādīni nigūhaye ;

Verī labhatu mokāsaṃ , pañcadvārā arakkhitā .

74.

CakkhurūpenaM0.331 saṃvāsā , rāgaputtaṃ vijāyati ;

Mahānatthakaro soca , saṃvāsaṃ tena vāraye .

75.

Rūpādīsusañjantīti , sattā itthyādi saññāya ;

Natveva khandhasaññāya , taṃsaññihi virāgino .

76.

SakāyeparakāyecaM0.332 ,

Āsaṃ chindeyya paṇḍito ;

Āsaṃ chetvā sukhaṃseti ,

Āsāya dukkhitā pajā .

77.

Dassane savane kāya ,

Saṃsagge methunepica ;

Nirāso sukhito hoti ,

Anirāsotidukkhito .

78.

BahīvaM0.333 sodhitaṃ yassa , na vanto jeguccha puñjakaṃ ;

Taṃkāyaṃ asutaṃjāna , tanurāgo siyāttani .

79.

Kāyevirāga micchanto , nupasseyya tadantaraṃ ;

Antodassī atappanto , labhe saṃsāramocanaṃ .

80.

SattāM0.334 sattā bahiṭṭhevā , sāraṃsāraṃ mamāyino ;

Santosanto vipassanto , navānavāyatiṃbhave .

81.

AlaṃM0.335 alaṃ katvā kāyaṃ , malāmalāsavantito ;

Sobhaṃ sobhaṃ naye ṭhānaṃ , manaṃ manaṃ pyalaṃ kataṃ .

82.

Saṃsaggajātassa bhavanti snehā ,

Snehānvayaṃ dukkha midaṃ pahoti ;

Ādinavaṃ snehajaṃpekkha māno ,

Eko carekhagga visāṇa kappo .

83.

KhiṭṭāM0.336 rati hoti sahāya majjhe ,

Puttesuca vipulaṃ hoti pemaṃ ;

Piyavippayogaṃ vijigucchamāno ,

Eko care khaggavisāṇa kappo .

84.

VaṃsoM0.337 visāloyathā visatto ,

Puttesu dāresuca yāapekkhā ;

Vaṃsakaḷirova asajjamāno ,

Eko care khaggavisāṇa kappo .

85.

KāmaṃM0.338 kāmaya mānassa , tassacetaṃ samijjhati ;

Addhā pītimano hoti , macco laddhā yadicchati .

86.

Tassace kāmayānassa , chandajātassa jantuno ;

Tekāmā parihāyanti , sallaviddhova ruppati .

87.

YokāmeM0.339 parivajjeti , sappasseva padā siro ;

Somaṃ visattikaṃ loke , sato samativattati .

88.

Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃvā , gavassaṃ dāsaporisaṃ ;

Thiyo bandhū puthukāme , yonaro anugijjhati .

89.

Abalā naṃ balīyanti , maddantenaṃ parissayā ;

Tatonaṃ dukkhamanveti , nāvaṃ bhinna mivodakaṃ .

90.

TasmājantuM0.340 sadāsato , kāmāni parivajjaye ;

Te pahāya tare oghaṃ , nāvaṃ sitvāva pāragū .

91.

KāmatoM0.341 jāyate soko ,

Kāmato jāyate bhayaṃ ;

Kāmato vippamuttassa ,

Natthi soko kuto bhayaṃ .

92.

SubhānupassiṃM0.342 viharantaṃ , indriyesu asaṃvutaṃ ;

Bhojanamhi amattaññuṃ , kusitaṃ hīna vīriyaṃ ;

Taṃve pasahati māro , vāto rukkhaṃva dubbalaṃ .

93.

Asubhānupassiṃ viharantaṃ , indriyesu susaṃvutaṃ ;

Bhojanamhica mattaññuṃ , saddhaṃ āraddha vīriyaṃ ;

Taṃve nappasahati māro , vāto selaṃva pabbataṃ .

94.

YathāM0.343 agāraṃ ducchannaṃ , vuṭṭhi samati vijjhati ;

Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ , rāgo samativijjhati .

95.

TadevaṃM0.344 paccavekkhanti , ye te rāgaggidubbalā ;

Patiṭṭhaṃ sāsane laddhā , nukkaṇṭhā nalasā ratā .

96.

BuddhāvādaṃM0.345 labhitvāpi , nāhaṃsakkā navomhiti ;

Dosaṃ taṇhaṃ anāsento , paripakko kadābhave ;

Puññakammaṃ akaronto , paravajjaṃ akhamanto .

97.

Kāya saṅkhārikā taṇhā , nīcānīcakarāca sā ;

Cittasaṅkhārikā saddhā , uccā uccakarāca sā .

98.

DassanīyeM0.346 ratā taṇhā , saddhāsvācārabhattikā ;

Vikiṇṇacārikā taṇhā , saddhā visadacārinī .

99.

Manokilesikā taṇhā , sānugānanta dukkhadā ;

Cittappasādikā saddhā , attānuga sukhāvahā .

100.

TaṇhāM0.347 saddhāna miccevaṃ , visesaṃ jāna tatvato ;

Ñatvā taṇhaṃ vināseyya , saddhaṃbhāveyya cetasi .

101.

Ucchukaṃ yantapattampi , sañcuṇṇitampi candanaṃ ;

Madhuraṃva sugandhaṃva , mettiva hiṃsitopi saṃ .

102.

AttacchedampiM0.348 vāseti , sugandheniva candanaṃ ;

Santo mettāsugandhena , attahiṃsampi vāsaye .

103.

Kadācipi na duggandhi , sukkhaṃ cuṇṇampi candanaṃ ;

Tatheva dukkhapattopi , na santo pāpakārako .

104.

KhameM0.349 vajjaṃ kareyyatthaṃ , buddhakhanti manussaraṃ ;

Mettātintena verīpi , nupanāho siyattani .

105.

Nagacchati ta makkoso , mamevā natthakārako ;

Iti ñatvāva sappañño , neva kkoseyya kiñcanaṃ .

106.

AkkosoM0.350 maṃ naāgacche ,

Tassevā natthakārako ;

Iti ñatvā titikkheyya ,

Na paccakkosanaṃ kare .

107.

Akkosaka nayaṃ gaṇhi ,

Paccakkoso na so varo ;

Budho taṃ nānugāheyya ,

Mā sova pāpiyo bhave .

108.

TaṇhāvijjācaM0.351 mūlādve , saṃsāravisapādape ;

Sabbhatti saddhammassutaṃ , dveyeva madhurā phalā .

109.

Sodhe citta mupakkamma , suddhaṃ upakkamena taṃ ;

Vahe sukhaṃ asaṅkheyyaṃ , dukkhaṃ asodhitaṃ mali .

110.

SodhitaṃM0.352 sugatiṃneti , duggatiṃva asodhitaṃ ;

Cittaṃ sodhetu mālimpe , rāgadosa malehi taṃ .

111.

Dosejā nāsitā yena ,

Sāsanevatthi sonayo ;

Natthaññattha tamādāya ,

Budho nāsetu taṃdvayaṃ .

112.

RanakunavāsiM0.353 katāvāse , daguṃcetī puratthime ;

Vasatā aggadhammena , therena racito ayanti .

Issues

Caturārakkhadīpanī

Caturārakkhadīpanī