4. Mettābhāvanāniddesa

MettāM0.145 bhāvana micchampi , suṇa buddhavaco yidaṃ ;

Dosa niggahaṇatthāya , doso mettāyaverihi .

Akkocchimaṃ avadhimaṃ , ajinimaṃ ahāsime ;

Yeca taṃ upanayhanti , veraṃ tesaṃ nasammati .

AkkocchimaṃM0.146 avadhimaṃ , ajinimaṃ ahāsime ;

Yecataṃ nupanayhanti , veraṃ tesaṃ upasammati .

Nahiverena verāni , sammantidha kudācana ;

Averenaca sammanti , esadhammo sanantano .

ParecaM0.147 navijānanti , maya mettha yamāmase ;

Yeca tattha vijānanti , tato sammanti medhagā .

Kuddho atthaṃ najānāti , kuddho dhammaṃ napassati ;

Sadā andhatamaṃ hoti , yaṃkodho sahatenaraṃ .

UbhinnaM0.148 matthaṃ carati , attanoca parassaca ;

Paraṃ saṃkuppitaṃ ñatvā , yo sato upasammati .

Tasseva tena pāpiyyo , yo kuddhaṃ paṭikujjhati ;

Kuddhaṃ apaṭikujjhanto , saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ .

KhantīM0.149 paramaṃ tapo titikkhā ,

Nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā ;

Nahi pabbajito parūpaghātī ,

Nasamaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto .

10.

Akodhena jine kodhaṃ , asādhuṃ sādhunā jine ;

Jine kadariyaṃ dānena , saccenā likavādinaṃ .

11.

YoM0.150 ve uppatitaṃ kodhaṃ , rathaṃ bhantaṃva vāraye ;

Ta mahaṃ sārathī brūmi , rasmiggāho itarojano .

12.

PurisassaM0.151 hi jātassa , kudhārī jāyate mukhe ;

Yāya chindati attānaṃ , bālo dubbhāsitaṃbhaṇaṃ .

13.

Selo yathā ekagghano , vātena nasamīrati ;

Evaṃ nindā pasaṃsāsu , nasamiñjanti paṇḍitā .

14.

SamānabhāgaṃM0.152 krubbetha , gāme akkuṭṭha vanditaṃ ;

Manopadosaṃ rakkheyya , santo anuṇṇato siyā .

15.

Naparo paraṃ nikuppetha , nātimaññetha katthaci nakiñci ;

Byārosanā paṭighasaññā , naññamaññassa dukkha miccheyya .

16.

MātāM0.153 yathā niyaṃ putta ,

Māyusā ekaputta manurakkhe ;

Evampi sabba bhūtesu ,

Mānasaṃ bhāvaye aparimāṇaṃ .

17.

Sutvāna dusito bahuṃ vācaṃ ,

Samaṇānaṃvā puthujanānaṃ ;

Pharusena hi na paṭivajjā ,

Na hi santo paṭiseniṃ karonti .

18.

SaccaṃM0.154 bhaṇe nakujjheyya , dajjā appampi yācito ;

Etehi tīhi ṭhānehi , gacche devāna santike .

19.

Na paresaṃ vilomāni , na paresaṃ katākataṃ ;

Attanova avekkheyya , katāni akatānica .

20.

SuM0.155 dasaṃ vajjamaññesaṃ , attano pana duddasaṃ ;

Paresañhi so vajjāni , ophunāti yathā bhusaṃ ;

Attano pana chādeti , kaliṃva kitavā saṭṭho .

21.

NidhīnaṃvaM0.156 pavattānaṃ , yaṃ passe vajjadassinaṃ ;

Niggayhavādiṃ medhāviṃ , tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje .

22.

Tādisaṃ bhajamānassa ,

Seyyohoti napāpiyo ;

Iti vuttaṃ munindena ,

Tilokaggena satthunā .

23.

MettāM0.157 gandhena vāsento ,

Dosaṃ dūrekare budho ;

Dūrāsannesu sabbesu ,

Attano verikesupi .

24.

Hane dosū panāhāni , anattha kārakāni hi ;

Tesva santesu sabbesu , mettāhoti sunimmalā .

25.

SataṃM0.158 dujjana vākyehi , namano yāti vikriyaṃ ;

Nahitāpayituṃ sakkā , gaṅgānadiṃ tiṇukkayā .

26.

Nahi nindā pasaṃsāhi , sataṃ manovikāratā ;

Na kadācipi kampeyya , vātehi selapabbato .

27.

NadiyaṃM0.159 khuddakā nāvā , vicīhi unnatonatā ;

Mahānāvā nakampanti , mahantīhi vicīhipi .

28.

Loke pasaṃsa nindāhi , dujjanovunnatonato ;

Santopañño nacalati , mahānindā thutīhipi .

29.

SeloseloM0.160 nileheva ,

Vaṇṇāvaṇṇā asassatā ;

Lābhālābhā sukhādukkhā ,

Yasāyasā nakampati .

30.

Khamādhagga karetassa , dujjano kiṃ karissati ;

Atiṇe patito aggi , sayameva pasambhati .

31.

SayamevaM0.161 sakattānaṃ , maccubbhayena tacchatu ;

Māññe tacchatu dosena , kimatthaṃ aññatacchanaṃ .

32.

Māññe taccha tudosena , naseyyo aññatacchanaṃ ;

Māñño taṃ ahibyaggheva , domanassena bhāyatu .

33.

NissāyaM0.162 garukātabbaṃ , bahūnaṃ pāpamocanaṃ ;

Acāpallena santena , garukātabbataṃ vaje .

34.

Nissāya garukātabbaṃ , bahūnaṃ puññavaḍḍhanaṃ ;

Garukātabbataṃ gacche , dhītiyā sīla guttiyā .

35.

SantaṃM0.163 hi sīlavaṃ dhītiṃ , hirottappena bhāyati ;

Dujjanaṃ domanassena , ahibyaggheva bhāyati .

36.

Napharusāya vācāya , aññe dameyya paṇḍito ;

Attānaṃva dametvāna , aññe saṇhena ovade .

37.

CitteM0.164 saṇhe asaṇhāpi , navācāpharusā bhave ;

Tasmā ovā danādīsu , rakkheyya thaddhacittato .

38.

Attāna movadatthāya , sikkheyya buddhabhāsitaṃ ;

Parampi anukampāya , icchanto anusāsaye .

39.

Aññaṃ naniggahe kiñci , sutena paṭipattiyā ;

Attaniggahaṇaṃ seyyo , nunnameyya jinoraso .

40.

NāvīkareyyaM0.165 dosaṃvā , lobhaṃ mānaṃ sakaṃmalaṃ ;

Māññe maññantu taṃ disvā , cirappabba jito nuti .

41.

Kakacena ttachedente , verikepinadosaye ;

Iccovādaṃ munindassa , sampaṭiccha jinoraso .

42.

VerīM0.166 accupanāhīpi , rūpeva dukkhakārako ;

Na tva tabbisaye nāme , dukkhaṃ mākari cetasi .

43.

Verī tibandha veropi , iheva dukkhakārako ;

Bhavantaraṃ naanveti , sakammunā gato hiso .

44.

DosotuM0.167 iha pīḷetvā ,

Dukkhāvaho bhavebhave ;

Mahānattha karaṃ dosaṃ ,

Kasmā vaḍḍheti cetasi .

45.

Mettāsītambusekena , jinovāda manussaraṃ ;

Mahā nattha karaṃ dosaṃ , nibbāyatu sa cetasi .

46.

ChaddantoM0.168 luddakaṃ pāpaṃ , bhūridattohi tuṇḍikaṃ ;

Dhammapālo khami tātaṃ , kapindo kandaro pataṃ .

47.

Asaṅkhyeyya ttabhāvesu , paravajjaṃ titikkhato ;

Nāthassa pāramiṃ khantiṃ , saraṃ dhīro titikkhatu .

48.

SāsaneM0.169 ciravāsena , evaṃ niddosakā iti ;

Tuvaṃ paṭicca maññantu , sāsane sappayojanaṃ .

49.

Sāsane cira vāsāpi , mādisāva ime iti ;

Tamāgamma namaññantu , sāsane nippayojanaṃ .

50.

Dve usetīti doso so , saparaṃ dayhate dvayaṃ ;

Pahātabbo sa sabbesu , parattha sattha micchatā .

51.

ParadinnehiM0.170 noāyu , tiṭṭhate nāttano vasā ;

Paravajjaṃ khametabbaṃ , nasādhu aññavirodhito .

52.

JegucchaM0.171 kkosa nindāni , bālo gaṇhāti akkhamo ;

Khamantotu nagaṇhāti , jānaṃ jegucchitāniti .

53.

Paradinnāni vaccāni , pābhatanti nakocipi ;

Gaṇheyyevaṃ duruttāni , agaṇhanto khame sato .

54.

NadiM0.172 kallola viciyo , tīraṃ patvā samantidha ;

Sabbe uppatitā dosā , khantipatvā samanti te .

55.

Dosummattaka vācāya , nummatto kiṃkarissati ;

Bhave yyummattako sova , tādisaṃ vacanaṃ bhaṇaṃ .

56.

Kodhano akkhamo añña , duṭṭhasaññī bhayāluko ;

Gāmamajjhe aḷakkova , tathā māhohi taṃ jaha .

57.

MettālukoM0.173 khamāsīlo ,

Sabbaṭṭhānesunibbhayo ;

Parattha sattha micchanto ,

Khanti mettañca bhāvaye .

58.

Parakkosāni nindāni , taṃva paccenti nāññagū ;

Khittaṃpaṃsuva vātuddhaṃ , garukaṃ kiṃ khamāyate .

59.

AkkosantocaM0.174 nindīca , pīḷito saka kammunā ;

Idha peccaca nīceyyo , naṃnayaṃ gaṇhi akkhamo .

60.

AkkosoM0.175 maṃ naāgacchi ,

Tassevā natthakārako ;

Iti ñatvāva sappañño ,

Akkosaṃ na garuṃ kare .

61.

Vikārāpatti micchanto , verī bahu mupakkami ;

Māmittavasa manvehi , nibbikāro tuvaṃbhava .

62.

Mettambunā saddosoca , paradosoca sammati ;

Mettāsekena sabbesu , sabbatoggiṃ nipāraye .

63.

SadosaM0.176 paradosaggiṃ , sabbato disato ṭṭhitaṃ ;

Mettā toyena vāreyya , siyā nibbuti sabbadhi .

64.

Nagame attano aggiṃ , paraggiṃvāpi nāgame ;

Mettambunāva nibbātu , saparaggi dvayaṃ bhusaṃ .

65.

GuṇīM0.177 guṇī nandindāya , pasaṃsāya guṇī guṇī ;

Nindaṃnindaṃ nakuppeyya , nasādiye thutiṃ thutiṃ .

66.

Guṇaṃ nindāya nāsetuṃ , nasakkā koci kussako ;

Vaḍḍhetuṃvā pasaṃsāya , garuṃkare na taṃdvayaṃ .

67.

DosabbhāM0.178 mala sañchanno , mettācando na rocati ;

Taṃmuttassa tu etassa , atissaya pabhāvato .

68.

Su sutta buddha supinā , dvepiyā gutti nākkamo ;

Samādhi sumukhā muḷhā , brahmā tyekā dasa gguṇā .

69.

SītaṃM0.179 karotu mettāya , cakkhuṃ lābhetu paññāya ;

Mākāsinippabhe caññe , cando hohi gategate .

70.

DūrāsannesuM0.180 sabbesu , mettaṃ pesetu pābhataṃ ;

Dhammaṃ desetu pattānaṃ , cando hohi gategate .

71.

Sampattānaṃ malaṃ dhova , sītaṃkare sadādayo ;

Uccanīce navisese , jalassamo gategate .

72.

AsaassatesuM0.181 phuṭṭhesu , lokadhammesu aṭṭhasu ;

Patiṭṭho nibbikāro tvaṃ , pathavīsadiso bhava .

73.

Nākāsi kalahaṃ silā , sadā kenaci niccalā ;

Mettāyanto khamāyanto , mahāsilaṃ guruṃkare .

74.

SilāvaM0.182 sīlavā hotu , duruttāni titikkhatu ;

Paccutte dosasaṃvaḍḍho , anuttova pasambhati .

75.

Sabbe ahaṃva icchanti , sattā sukhanti ñātuna ;

Bhāveyya kamato mettaṃ , piya majjhatta verike .

76.

SabbeM0.183 tasanti daṇḍassa , sabbe bhāyanti maccuno ;

Attānaṃ upamaṃ katvā , nahaneyya naghātaye .

77.

Sukha kāmāni bhūtāni ,

Yodaṇḍena vihiṃsati ;

Attano sukha mesāno ,

Pecca so nalabhesukhaṃ .

78.

AverāM0.184 byāpajjā nīgho , sukhī cassaṃ ahaṃva me ;

Hitakāmā tathā assu , majjhattā verinopica .

79.

MātaroM0.185 bhātaro ñātī , dāyako pāsakāpica ;

Sukhīhontūti bhāveyya , caje tesuca lagganaṃ .

80.

Doso mettāya dūrāri , taṇhā āsanna verikā ;

Taṇhaṃ piyesu vāreyya , dosaṃ verīsu mettiko .

81.

EkuddeseM0.186 kakammāca , sissā ācariyā sukhī ;

Hontu sabrahmacārīca , teca ññoñña hitāvahā .

82.

Rājānoca amaccāca , gāme issariyā sukhī ;

Bhavantu devatāyoca , tehi surakkhito sukho .

83.

MayaṃM0.187 yena suguttāva ,

Sukhitā raṭṭhavāsino ;

Sukhī kalla tthu sorājā ,

Tejavanto cirāyuko .

84.

RaṭṭhaM0.188 piṇḍena jīvāma , raṭṭhavāsī sukhantuti ;

Bhāveyyevaṃ amoghaṃva , raṭṭhapiṇḍaṃ subhuñjati .

85.

Āpāyikā bahū santi , mātāpitādi pubbakā ;

Tecaññeca sukhīnīghā , ssva byāpajjā averino .

86.

SattāM0.189 bhūtāca pāṇāca , puggalā attabhāvikā ;

Thī pū riyā nariyāca , devānarā nipātikā .

87.

Averā hontu byāpajjā , anīghāca sukhī ime ;

Attānaṃ parihārantu , catudhā iti bhāvaye .

88.

PuratthimāyaM0.191 disāya , sabbesattā averino ;

Abyāpajjā sukhīnīghā , hontūti tāva bhāvaye .

89.

Puratthimāya disāya , sabbepāṇātiādinā ;

Dvādasakkhattuṃ bhāveyya , sesāsupi ayaṃnayo .

90.

CatuddisāM0.192 nudisā dho , uddhaṃ sattāca pāṇino ;

Bhūtāca puggalā atta , bhāvī sabbe thi pūrisā .

91.

Ariyā ariyā devā , narāca vinipātikā ;

Averā byāpajjā nīghā , sukhattāca bhavantu te .

92.

CatuddisāM0.193 nudisā dho , uddhanti dasakedisi ;

Dvādase te paricchijja , bhāveyya puggale budho .

93.

MettāM0.194 vassena temetu , pajjuntoviya sabbadhi ;

Mākiñci parivajjehi , evaṃ mettā subhāvitā .

94.

Pañcā nodhi sattodhisā , siyuṃ dvādasapuggalā ;

Ntu catūhesu bhāvetvā , aṭṭhatālīsakā siyuṃ .

95.

DasakedisiM0.195 tāmettā , catussata asītiyo ;

Aṭṭhatālīsāhi pañca , satā ṭṭhavīsa sādhikā .

96.

DukkhiteM0.196 karuṇaṃ brūhe , muditaṃ sukhite jane ;

Mettāceva upekkhāca , ubho ubhosu bhāvitā .

97.

Brahmavāsīti vattabbo , tesvaññatara vāsito ;

Gandhabhūtesu so loke , brahmāviya virocati .

Issues

Caturārakkhadīpanī

Caturārakkhadīpanī