37. Uggahaniddesavaṇṇanā
281. Dasabhedampīti
M0.169 sace kenaci heṭṭhā dassitaṃ dasavidhaṃ ratanaṃ ānetvā ‘‘ idaṃ saṅghassa vā cetiyassa vā navakammassa vā aññapuggalassa vā suttantikagaṇassa vā dammī ’’ ti vutte ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchantassa dukkaṭaṃ hotīti attho . 282-3.
Tesu dasavidhesu ratanesūti attho .
Dvīsūti rajatajātarūpesu .
Gaṇasaṅghapuggale ( pārā . aṭṭha .2.538-539) anāmasitvā ‘‘ idaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ cetiyassa dammi , navakammassa
V0.157 dammī ’’ ti vutte na paṭikkhipeti attho .Kiṃ kātabbanti ce ?
Taṃ dassetuṃ ‘‘ vade ’’ tiādi vuttaṃ .
‘‘ Ime evaṃ vadantī ’’ ti kappiyakārānaṃ ācikkhitabbanti attho .
284. Na kevalaṃ hiraññasuvaṇṇādikameva , aññampi khettavatthādikaṃ akappiyaṃ na sampaṭicchitabbanti taṃ dassetuṃ ‘‘ khettaṃ vatthun ’’ tiādimāha .
Dāsapasuādikaṃ dāsapasvādikaṃ .
Sace hi koci ‘‘ mayhaṃ sassasampādakaṃ mahātaḷākaṃ atthi , taṃ saṅghassa dammī ’’ ti vadati , tañce saṅgho sampaṭicchati .
Paṭiggahaṇepi paribhogepi āpattiyeva .
Evaṃ sesesupi .
Kappiyena kamena gaṇheyyāti sambandho .
‘‘ Khettaṃ dammī ’’ ti vutte ‘‘ na vaṭṭatī ’’ ti paṭikkhipitvā ‘‘ ito cattāro paccaye paribhuñjathā ’’ ti vā ‘‘ catupaccayaparibhogatthāya dammī ’’ ti vā vadati ce , gahetabbaṃ .
Vatthumhipi eseva nayo .
‘‘ Taḷākaṃ dammī ’’ ti vutte paṭikkhipitvā ‘‘ cattāro paccaye paribhuñjathā ’’ ti vā ‘‘ saṅgho udakaṃ paribhuñjissati , bhaṇḍakaṃ dhovissatī ’’ ti vā ādinā nayena vutte sampaṭicchitabbaṃ .
‘‘ Dāsaṃ dammī ’’ ti vutte paṭikkhipitvā ‘‘ ārāmikaṃ , veyyāvaccakaraṃ , kappiyakārakaṃ dammī ’’ ti
M0.170 vutte sampaṭicchitabbaṃ .‘‘ Gomahiṃsaajeḷakādayo dammī ’’ ti vutte paṭikkhipitvā ‘‘ pañcagorasaparibhogatthāyā ’’ ti vutte sampaṭicchitabbaṃ .
Edisaṃ gahaṇaṃ sandhāya ‘‘ paṭikkhipitvā gaṇheyyā ’’ ti vuttaṃ .
285-6.
Navamātikakedārataḷākakiriyā ( pārā . aṭṭha .2.238-239) ca anave pubbe kappiyavohārena paṭikkhipitvā gahitataḷāke mattikuddharaṇa ñca bhinnaṭṭhāne pāḷi bandho ca dubbalaṭṭhāne āḷiyā thirakāro ca anave kedāre purāṇabhāgato atirekabhāgaggahaṇa ñca nave kedāre aparicchinnabhāge ‘‘ sasse detha ettake ’’ ti kahāpaṇuṭṭhāpanañcā pīti idaṃ sabbaṃ bhikkhussa kātuṃ na vaṭṭati .
Sace karoti , evamādikaṃ sabbesampi akappiyan ti attho .
287-9.
Idāni taṃyeva akappiyaṃ dassetuṃ ‘‘ avatvā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tassattho ( pārā . aṭṭha .2.238-239)– yo pana ‘‘ kasa , vappa ’’ iccādikaṃ avatvā ‘‘ ettikāya bhūmiyā ettako bhāgo deyyo ’’ ti bhūmiṃ vā patiṭṭhāpeti ,‘‘ ettake bhūmibhāge sassaṃ kataṃ , ettakaṃ gaṇhathā ’’ ti kassake vadante pamāṇagaṇhanatthaṃ daṇḍarajjubhi minati , khale ṭhatvā rakkhaṇādīni karoti , tasseva akappiyanti .
290. Bhaṇḍāgārikasīsena
V0.158 pitusantakampi sace paṭisāmeyya , pācittiyanti attho . 291-2.
Pitūnan ti mātāpitūnaṃ .
Sāṭakādikappiyaṃ vatthuṃ .
‘‘ Paṭisāmetvā dehī ’’ ti vutteti sambandho .
Pātetvāna gate yasmā ajjhārāmasikkhāpada vasena ( pāci .505-506) palibodho , tasmā gopituṃ labbhanti attho .
293-4.
Sakaṃ
M0.171 vāsiādiparikkhāranti attho .Idaṃ ṭhānaṃ guttanti dassetabbaṃ .
‘‘ Ettha ṭhapethā ’’ ti pana na vattabbaṃ .
295. Ettha ‘‘ añño koci na pavisati , bhikkhūhi vā sāmaṇerehi vā gahitaṃ bhavissatī ’’ ti saṅkantīti attho .
Vatthumhīti alaṅkārādivatthumhīti attho .
Tādiseti yādise vatthumhi naṭṭhe āsaṅkā hoti , tādise vatthumhi naṭṭheti sambandho .
296. Idāni asaṅkitabbaṭṭhānaṃ dassetuṃ ‘‘ vihārāvasathassanto ’’ tiādimāha .
Vihārassa ca gharassa cāti attho .
Ratanan ti dasavidhaṃ ratanaṃ .
Ratnasammatan ti sāṭakaveṭhanādikaṃ .
Gahetvānāti kappiyakārake asati attanāpi gahetvāna nikkhipeyyāti attho .
Maggeraññepīti maggepi araññepi .
Tādiseti ‘‘ bhikkhūhi gahitaṃ bhavissatī ’’ ti āsaṅkitabbaṭṭhāne .
Patirūpaṃ karīyatīti magge vā araññe vā tādisaṃ bhaṇḍaṃ passitvā maggā okkamma nisīditabbaṃ , sāmikesu āgatesu taṃ ṭhānaṃ ācikkhitabbaṃ .
Sace sāmike na passati , ratanasammataṃ paṃsukūlaṃ gahetabbaṃ .
Ratanañce hoti , tuṇhībhūtena gantabbanti attho .
Ayaṃ maggāraññakesu paṭipatti .
Vihārāvasathānaṃ pana anto tādisaṃ disvā bhaṇḍakaṃ muñcitvā ‘‘ ettha ettakā kahāpaṇā ’’ tiādinā nayena rūpena vā lañchanāya vā pilotikāya vā saññāṇaṃ katvā nikkhipitabbaṃ , tato pakkamantena patirūpānaṃ bhikkhūnaṃ ācikkhitabbaṃ .
Uggahavinicchayo .
Uggahaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .