Issues
Khuddasikkhā-purāṇaṭīkā
Khuddasikkhā-purāṇaṭīkā

25. Akappiyasayananiddesavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

25. Akappiyasayananiddesavaṇṇanā

187-9.
‘‘ Uccako āsandiko uppanno hoti , anujānāmi bhikkhave uccakampi āsandikan ’’ ti ( cūḷava .297) vacanato mañcassa upaḍḍhabhāgappamāṇena ekatobhāgena dīghampi sugataṅgulena atirekaṭṭhaṅgulapādakaṃ idha āsandīti adhippetaṃ , caturaṃsāsandiko pana pamāṇātikkantakopi vaṭṭati .
TūlītiM0.149 pakatitūlikā .
Pallaṅko nāma āharimehi vāḷehi katoti vutto .
Tattheva ‘‘ sīharūpādiṃ dassetvā kato pana vaṭṭatī ’’ ti vadanti .
Paṭikan ti setattharaṇaṃ .
Gonacittakan ti ettha caturaṅgulādhikalomo kojavo ‘‘ gonako ’’ ti vuccati .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , kojavan ’’ ti ( mahāva .337) cīvarakkhandhake vuttattā caturaṅgulalomakaṃ pakatikojavaṃ vaṭṭati .
Ratanacittaṃ cittakaṃ na vaṭṭati .
Paṭalīti ghanapuppharattaattharaṇaṃV0.140 .
Vikatīti sīhabyagghādirūpavicitto uṇṇāmayattharaṇako .
Uddalomīti ekatouggatapupphaṃ .
Ekantalomikāti ubhatouggatapupphaṃ .
Kuttan ti soḷasannaṃ nāṭakitthīnaṃ ṭhatvā naccanayoggaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ .
Koseyyan ti ratanaparisibbitaṃ koseyyasuttamayaṃ paccattharaṇaṃ .
Kaṭṭissan ti ratanaparisibbitaṃ koseyyakaṭṭissamayaṃ paccattharaṇaṃ .
Koseyyañca kaṭṭissañca ratanaparisibbitāneva na vaṭṭanti , suddhāni vaṭṭanti .
Hatthiassarathattharā tesaṃ upari attharaṇakaattharaṇāva .
Ajinappaveṇīti ajinacammehi mañcappamāṇena sibbitvā katā paveṇī , tena ca kadalīmigacammaṃ setavatthassa upari pattharitvā sibbitvā kataṃ pavarappaccattharaṇaṃ kadalīmigappavarappaccattharaṇaṃ , tena ca atthataṃ ajinappaveṇīkadalīmigappavarappaccattharaṇatthataṃ .
Setavitānampi heṭṭhā akappiyappaccattharaṇe sati na vaṭṭati , kappiyappaccattharaṇe sati vaṭṭati , rattavitānassa heṭṭhā kappiyappaccattharaṇe satipi na vaṭṭati eva .
Sīsūpadhānaṃ pādūpadhānanti mañcassa ubhatolohitakaṃ upadhānaṃ na vaṭṭati .
Yaṃ pana ekameva upadhānaṃ hoti , ubhosu antesu rattaṃ vā padumavaṇṇaṃ vā cittaṃ vā , sace pamāṇayuttaṃ , vaṭṭati , mahāupadhānaṃ pana paṭikkhittaṃ .
190. ĀsandādittayātiM0.150 āsandī tūlī pallaṅkoti idaṃ tayaṃ nāmaṃ .
‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , ṭhapetvā tīṇi āsandiṃ pallaṅkaṃ tūlikaṃ sesakaṃ gihivikaṭaṃ abhinisīdituṃ , na tveva abhinipajjitun ’’ ti ( cūḷava .314) hi vuttaṃ .
Sese gihisantake nisīdituṃ labbhatīti attho .
Yadi dhammāsane saṅghikampi gonakādiṃ bhikkhūhi anāṇattā ārāmikādayo sayameva paññapenti ceva nīharanti ca , etaṃ gihivikaṭanīhāraṃ nāma , iminā gihivikaṭanīhārena vaṭṭati .
Bhattaggaṃ nāma vihāre eva dānaṭṭhānaṃ .
191. Catunnaṃ pādānaṃ , tīsu passesu apassayānañca vasena sattaṅgo .
Ekapassena yutto pañcaṅgo .
Ime pana sattaṅgapañcaṅgā ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , uccakampi sattaṅgan ’’ ti ( cūḷava .294) vuttattā pamāṇātikkantāpi vaṭṭanti .
Tena vuttaṃ ‘‘ uccapādakā ’’ ti .
Tūlonaddhā mañcapīṭhā ghareyeva nisīdituṃ kappantīti sambandho .
192. CīvaracchaviyotiV0.141 channaṃ cīvarānaṃ , channaṃ anulomacīvarānañca aññataracīvaracchaviyoti attho .
Sabbatthāti mañcepi pīṭhepi bhattaggepi antaragharepīti attho .
Imāsaṃ pana bhisīnaṃ pamāṇaparicchedopi natthi , mañcapīṭhādīnaṃ vasena anurūpaṃ sallakkhetvā pamāṇaṃ kātabbaṃ .
193.‘‘ Tūlikā uppannā hoti .
Anujānāmi , bhikkhave , vijaṭetvā bimbohanaṃ kātuṃ , tīṇi tūlāni rukkhatūlaṃ latātūlaṃ poṭakitūlan ’’ ti ( cūḷava .297) vuttattā tūlattayañca ( cūḷava . aṭṭha .297; kaṅkhā . aṭṭha . tūlonandasikkhāpadavaṇṇanā ) bimbohaneM0.151 vaṭṭati .
Imehi tīhi tūlehi sabbesaṃ rukkhalatātiṇānaṃ tūlaṃ anuññātanti veditabbaṃ .
Bhisiyaṃ pana kiñci tūlaṃ na vaṭṭatiyeva .
Bhisigabbhoti bhisiyā vuttaṃ coḷādipañcakaṃ bimbohane anuññātanti sambandho .
Migapakkhinan ti sīhādīnaṃ sabbacatuppadānaṃ haṃsamorādīnaṃ sabbapakkhīnaṃ lomāni kappanti .
Masūrake anuññātanti sambandho .
194. Idāni bhisiyaṃ kappiyākappiyaṃ dassetuṃ ‘‘ manussaloman ’’ tiādimāha .
Uṇṇāyan ti ( cūḷava .297; cūḷava . aṭṭha .297) uṇṇābhisiyaṃ manussalomaṃ na labbhatīti attho .
Uṇṇābhisiyampi manussalomaṃ ṭhapetvā yesaṃ kesañci pakkhicatuppadānaṃ lomaṃ vaṭṭatīti attho .
Paṇṇeti paṇṇabhisiyañca pupphañca suddhaṃ tamālapattañca na labbhaṃ , avasesaṃ yaṃ kiñci paṇṇaṃ labbhatīti attho .
Tamālapattakampi aññehi missaṃ vaṭṭatīti .
Coḷavākatiṇesu akappiyaṃ nāma natthi .
Āsanañceva appaṭivekkhitaṃ na labbhan ti āsanasāmaññato pasaṅgena vuttaṃ .
Akappiyasayanavinicchayo .
Akappiyasayananiddesavaṇṇanā niṭṭhitā .