5. Kasiṇasuttavaṇṇanā
25. Pañcame
V3.297 sakalaṭṭhenāti nissesaṭṭhena .Anavasesapharaṇavasena cettha sakalaṭṭho veditabbo , asubhanimittādīsu viya ekadese aṭṭhatvā anavasesato gahetabbaṭṭhenāti attho .
Tadārammaṇānaṃ dhammānan ti taṃ kasiṇaṃ ārabbha pavattanakadhammānaṃ .
Khettaṭṭhenāti uppattiṭṭhānaṭṭhena .
Adhiṭṭhānaṭṭhenāti pavattiṭṭhānabhāvena .
Yathā khettaṃ sassānaṃ uppattiṭṭhānaṃ vaḍḍhanaṭṭhānañca , evameva taṃ ta jhānaṃ sampayuttadhammānanti .
Yogino vā sukhavisesānaṃ kāraṇabhāvena .
Paricchinditvāti idaṃ ‘‘ uddhaṃ adho tiriyan ’’ ti etthāpi yojetabbaṃ .
Paricchinditvā eva hi sabbattha kasiṇaṃ vaḍḍhetabbaṃ .
Tena tena vā kāraṇenāti tena tena upariādīsu kasiṇavaḍḍhanakāraṇena .
Yathā kinti āha ‘‘ ālokamiva rūpadassanakāmo ’’ ti .
Yathā dibbacakkhunā uddhaṃ ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , uddhaṃ ālokaṃ pasāreti .
Adho ce , adho .
Samantato ce rūpaṃ daṭṭhukāmo , samantato ālokaṃ pasāreti , evaṃ sabbakasiṇanti attho .
Ekassāti pathavīkasiṇādīsu ekekassa .
Aññabhāvānupagamanatthan ti aññakasiṇabhāvānupagamanadīpanatthaṃ , aññassa vā kasiṇabhāvānupagamanadīpanatthaṃ .
Na hi aññena pasāritakasiṇaṃ tato aññena pasāritakasiṇabhāvaṃ upagacchati , evampi nesaṃ aññakasiṇasambhedābhāvo veditabbo .
Na aññaṃ pathavīādi .
Na hi udakena ṭhitaṭṭhāne sasambhārapathavī atthi .
Aññakasiṇasambhedoti āpokasiṇādinā saṅkaro .
Sabbatthāti sabbesu sesakasiṇesu .
Ekadese
M3.321 aṭṭhatvā anavasesapharaṇaṃ pamāṇassa aggahaṇato appamāṇaṃ .Teneva hi nesaṃ kasiṇasamaññā .
Tathā cāha ‘‘ tañhī ’’ tiādi .
Tattha cetasā pharantoti bhāvanācittena ārammaṇaṃ karonto .
Bhāvanācittañhi kasiṇaṃ parittaṃ vā vipulaṃ vā sakalameva manasi karoti , na ekadesaṃ .
Kasiṇugghāṭimākāse pavattaviññāṇaṃ pharaṇaappamāṇavasena viññāṇakasiṇanti vuttaṃ .
Tathā hi taṃ viññāṇanti vuccati .
Kasiṇavasenāti ugghāṭitakasiṇavasena kasiṇugghāṭimākāse uddhaṃadhotiriyatā veditabbā .
Yattakañhi ṭhānaṃ kasiṇaṃ pasāritaṃ , tattakaṃ ākāsabhāvanāvasena ākāsaṃ hotīti .
Evaṃ yattakaṃ ṭhānaṃ ākāsaṃ hutvā upaṭṭhitaṃ , tattakaṃ sakalameva pharitvā viññāṇassa pavattanato āgamanavasena viññāṇakasiṇepi uddhaṃadhotiriyatā vuttāti āha ‘‘ kasiṇugghāṭimākāsavasena tattha pavattaviññāṇe uddhaṃadhotiriyatā veditabbā ’’ ti .
Kasiṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .