7. Pātālavagga
649.
Adhobhuvanaṃ pātālaṃ , nāgaloko rasātalaṃ ;
Randhaṃ tu vivaraṃ chiddaṃ , kuharaṃ susiraṃ bilaṃ .
650.
Susi ’ tthī chiggalaṃ sobbhaṃ , sacchidde susiraṃ tisu ;
Thiyaṃ tu kāsu āvāṭo , sapparājā tu vāsukī .
651.
Ananto nāgarājā tha , vāhaso ’ jagaro bhave ;
Gonaso tu tiliccho tha ,
Deḍḍubho rājulo bhave .
652.
Kambalo ’ ssataro meru , pāde nāgātha dhammanī ;
Silutto gharasappo tha , nīlasappo silābhu ca .
653.
Āsiviso bhujaṅgo ’ hi , bhujago ca bhujaṅgamo ;
Sarīsapo phaṇī sappā , lagaddā bhogi pannagā .
654.
Dvijivho urago vāḷo , dīgho ca dīghapiṭṭhiko ;
Pādūdaro visadharo , bhogo tu phaṇino tanu .
655.
Āsī ’ tthī
M0.55 sappadāṭhā tha , nimmoko kañcuko samā ;Visaṃ tva ’ nitthī garaḷaṃ , tabbhedā vā halāhalo .
656.
Kāḷakūṭā dayo cātha , vāḷaggātya ’ hituṇḍiko ;
657.
Nirayo duggati ’ tthī ca , narako , so mahā ’ ṭṭhadhā ;
Sañjīvo kāḷasutto ca , mahāroruva roruvā ;
Patāpano avīci ’ tthī , saṅghāto tāpano iti .
658.
Thiyaṃ vetaraṇī loha , kumbhī tattha jalāsayā ;
Kāraṇiko nirayapo ,
Nerayiko tu nārako .
659.
Aṇṇavo sāgaro sindhu , samuddo ratanākaro ;
Jalanijhu ’ dadhi , tassa , bhedā khīraṇṇavā dayo .
660.
Velā ’ ssa kūladeso tha ,
Āvaṭṭo salilabbhamo ;
Thevo tu bindu phusitaṃ , bhamo tu jalaniggamo .
661.
Āpo payo jalaṃ vāri , pānīyaṃ salilaṃ dakaṃ ;
Aṇṇo nīraṃ vanaṃ vālaṃ , toyaṃ ambu ’ dakañca kaṃ .
662.
Taraṅgo ca tathā bhaṅgo , ūmi vīci pumitthiyaṃ ;
Ullolo tu ca kallolo , mahāvīcīsu kathyate .
663.
Jambālo kalalaṃ paṅko , cikkhallaṃ kaddamo pyatha ;
Pulinaṃ vālukā vaṇṇu , marū ’ ru sikatā bhave .
664.
Antarīpa ñca dīpo vā , jalamajjhagataṃ thalaṃ ;
Tīraṃ tu kūlaṃ rodhañca , patīrañca taṭaṃ tisu .
665.
Pāraṃ paramhi tīramhi , oraṃ tva ’ pāra muccate ;
Uḷumpo [ uḷupo ( ka .)] tu plavo kullo , taro ca paccarī ’ tthiyaṃ .
666.
Taraṇī tari nāvā ca , kūpako tu ca kumbhakaṃ ;
Pacchābandho goṭaviso , kaṇṇadhāro tu nāviko .
667.
Arittaṃ kenipāto tha ,
Potavāho niyāmako ;
Saṃyattikā tu nāvāya , vāṇijjamācaranti ye .
668.
Nāvāya ’ ṅgā ’
M0.56 laṅkāro ca , vaṭākāro phiyādayo ;Poto pavahanaṃ vuttaṃ , doṇi tvi ’ tthī tathā ’ mbaṇaṃ [ ammaṇaṃ ( sī .)].
669.
Gabhīra ninna gambhīrā , tho ttānaṃ tabbipakkhake ;
Agādhaṃ tva ’ talamphassaṃ , anaccho kalusā ’ vilā .
670.
Accho pasanno vimalo , gabhīrappabhutī tisu ;
Dhīvaro macchiko maccha , bandha kevaṭṭa jālikā .
671.
Maccho mīno jalacaro , puthulomo ’ mbujo jhaso ;
Rohito magguro siṅgī , balajo muñja pāvusā .
672.
Sattavaṅko savaṅko ca , naḷamīno ca gaṇḍako ;
Susukā sapharī maccha , ppabhedā makarādayo .
673.
Mahāmacchā timi timi , ṅgalo timirapiṅgalo ;
Ānando timinando ca , ajjhāroho mahātimi .
674.
Pāsāṇamaccho pāṭhīno , vaṅko tu baḷiso bhave ;
Susumāro [ saṃsumāro ( ṭī .), suṃsumāro ( sī .)] tu kumbhīlo ,
Nakko kummo tu kacchapo .
675.
Kakkaṭako kuḷīro ca , jalūkā tu ca rattapā ;
Maṇḍūko dadduro bheko ;
Gaṇḍuppādo mahīlatā .
676.
Atha sippī ca sutti ’ tthī , saṅkhe tu kambu ’ nitthiyaṃ ;
Khuddasaṅkhye saṅkhanakho , jalasutti ca sambuko .
677.
Jalāsayo jalādhāro , gambhīro rahado tha ca ;
Udapāno pānakūpo , khātaṃ pokkharaṇī ’ tthiyaṃ .
678.
Taḷāko ca saro ’ nitthī , vāpī ca sarasī ’ tthiyaṃ ;
Daho ’ mbujākaro cātha , pallalaṃ khuddako saro .
679.
Anotatto tathā kaṇṇa , muṇḍo ca rathakārako ;
Chaddanto ca kuṇālo ca , vuttā mandākinī ’ tthiyaṃ .
680.
Tathā sīhappapātoti , ete satta mahāsarā ;
Āhāvo tu nipānañcā , khātaṃ tu devakhātakaṃ .
681.
Savantī
M0.57 ninnagā sindhu , saritā āpagā nadī ;Bhāgīrathī tu gaṅgā tha , sambhedo sindhusaṅgamo .
682.
Gaṅgā ’ ciravatī ceva , yamunā sarabhū ( sarabū [ sarayū ( ka .)]) mahī ;
Imā mahānadī pañca , candabhāgā sarassatī [ sarasvatī ( sī . ṭī .)].
683.
Nerañjarā ca kāverī , nammadādī ca ninnagā ;
Vārimaggo paṇālī ’ tthī [ panāḷī ( ṭī .)], pume candanikā tu ca .
684.
Jambālī oligallo ca , gāmadvāramhi kāsuyaṃ ;
Saroruhaṃ satapattaṃ , aravindañca vārijaṃ .
685.
Anitthī padumaṃ paṅke , ruhaṃ nalina pokkharaṃ ;
Muḷālapupphaṃ kamalaṃ , bhisapupphaṃ kusesayaṃ .
686.
Puṇḍarīkaṃ sitaṃ , rattaṃ , kokanadaṃ kokāsako ;
Kiñjakkho kesaro nitthī , daṇḍo tu nāla muccate .
687.
Bhisaṃ muḷālo nitthī ca , bījakoso tu kaṇṇikā ;
Padumādisamūhe tu , bhave saṇḍa manitthiyaṃ .
688.
Uppalaṃ kuvalayañca , nīlaṃ tvi ’ ndīvaraṃ siyā ;
Setetu kumuda ñcassa , kando sālūka muccate .
689.
Sogandhikaṃ kallahāraṃ , dakasītalikaṃ pyatha ;
Sevālo nīlikā cātha , bhisinya ’ mbujinī bhave .
690. Sevālā tilabījañca , saṅkhe ca paṇakādayoti .
Iti pātālavaggo .
Bhūkaṇḍo dutiyo .