7. Paṭhamaverasuttavaṇṇanā
27. Sattame ( saṃ . ni . ṭī .2.241) yatoti yasmiṃ kāle .
Ayañhi to-saddo dā-saddo viya idha kālavisayo , yadāti vuttaṃ hoti .
Bhayāni verānīti bhīyate bhayaṃ , bhayena yogā , bhāyitabbena vā bhayaṃ eva verappasavaṭṭhena veran ti ca laddhanāmā cetanādayo .
Pāṇātipātādayo
V3.272 hi yassa pavattanti , yañca uddissa pavattīyanti , ubhayesañca verāvahā , tato eva cete bhāyitabbā verasañjanakā nāmāti .Sotassa ariyamaggassa ādito pajjanaṃ paṭipatti adhigamo sotāpatti .
Tadatthāya tattha patiṭṭhitassa ca aṅgāni sotāpattiyaṅgāni .
Duvidhañhi ( saṃ . ni . aṭṭha .2.2.41) sotāpattiyaṅgaṃ sotāpattiatthāya ca aṅgaṃ kāraṇaṃ , yaṃ sotāpattimaggappaṭilābhato pubbabhāge sotāpattippaṭilābhāya saṃvattati ,‘‘ sappurisasaṃsevo saddhammassavanaṃ yonisomanasikāro dhammānudhammapaṭipattī ’’ ti ( dī . ni .3.311) evaṃ āgataṃ .
Paṭiladdhaguṇassa ca sotāpattiṃ patvā ṭhitassa aṅgaṃ , yaṃ ‘‘ sotāpannassa aṅgan ’’ tipi vuccati ‘‘ sotāpanno aṅgīyati ñāyati etenā ’’ ti katvā , buddhe aveccappasādādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ .
Idamidhādhippetaṃ .
Khīṇanirayotiādīsu āyatiṃ tattha anuppajjanatāya khīṇo nirayo mayhati , so ahaṃ khīṇanirayo .
Esa nayo sabbattha .
Sotāpannoti maggasotaṃ āpanno .
Avinipātadhammoti na vinipātasabhāvo .
Niyatoti paṭhamamaggasaṅkhātena sammattaniyāmena niyato .
Sambodhiparāyaṇoti uparimaggattayasaṅkhāto sambodhi paraṃ ayanaṃ
M3.295 mayhanti sohaṃ sambodhiparāyaṇo , sambodhiṃ avassaṃ abhisambujjhanakoti attho .Pāṇātipātapaccayāti pāṇātipātakammassa karaṇahetu .
Bhayaṃ veran ti atthato ekaṃ .
Veraṃ vuccati virodho , tadeva bhāyitabbato ‘‘ bhayan ’’ ti vuccati .
Tañca panetaṃ duvidhaṃ hoti – bāhiraṃ , ajjhattikanti .
Ekena hi ekassa pitā mārito hoti .
So cinteti ‘‘ etena kira me pitā mārito , ahampi taṃyeva māressāmī ’’ ti nisitaṃ satthaṃ ādāya carati .
Yā tassa abbhantare uppannā veracetanā , idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma tassa verassa mūlabhūtato verakārakapuggalato bahibhāvattā .
Yā pana itarassa ‘‘ ayaṃ kira maṃ māressāmīti carati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ māressāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idaṃ ajjhattikaṃ veraṃ nāma .
Idaṃ tāva ubhayampi diṭṭhadhammikameva .
Yā pana taṃ niraye uppannaṃ disvā ‘‘ etaṃ paharissāmī ’’ ti jalitaṃ ayamuggaraṃ gaṇhantassa nirayapālassa cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ bāhiraṃ veraṃ .
Yā cassa ‘‘ ayaṃ niddosaṃ maṃ paharissāmīti āgacchati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ paharissāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ ajjhattaṃ veraṃ .
Yaṃ panetaṃ bāhiraṃ veraṃ , taṃ aṭṭhakathāsu ‘‘ puggalaveran ’’ ti vuccati .
Dukkhaṃ domanassan ti atthato ekameva .
Yathā cettha , evaṃ sesesupi ‘‘ iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃ , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ , musā vatvā attho bhaggo , surāmadamattena idaṃ nāma katan ’’ tiādinā nayena verappavatti veditabbā .
Aveccappasādenāti
V3.273 adhigatena acalappasādena .Ariyakantehīti pañcahi sīlehi .
Tāni hi ariyānaṃ kantāni piyāni bhavanti , bhavantaragatāpi ariyā tāni na vijahanti , tasmā ‘‘ ariyakantānī ’’ ti vuccanti .
Sesamettha yaṃ vattabbaṃ siyā , taṃ sabbaṃ visuddhimagge anussatiniddese vuttanti veditabbaṃ .
Paṭhamaverasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .