Issues
Catukkanipāta-ṭīkā
Catukkanipāta-ṭīkā

8. Upakasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

8. Upakasuttavaṇṇanā

188. Aṭṭhame nibbattivasena nirayaṃ arahati , nirayasaṃvattaniyena vā kammunā niraye niyuttoti nerayiko .
Avīcimhi uppajjitvā tattha āyukappasaññitaṃ antarakappaṃ tiṭṭhatīti kappaṭṭho .
Nirayūpapattiṃ pariharaṇavasena tikicchituṃ asakkuṇeyyoti atekiccho .
Apariyādinnāvāti aparikkhīṇāyeva .
Sace hi eko bhikkhu kāyānupassanaṃ pucchati , añño vedanānupassanaṃ … pe … cittānupassanaṃ .
‘‘ Iminā puṭṭhe ahaṃ pucchāmī ’’ ti eko ekaṃ na oloketi , evaṃ santepi tesaṃ vāro paññāyati eva , buddhānaṃ pana vāro na paññāyati .
Vidatthicaturaṅgulaṃ chāyaṃ atikkamanato puretaraṃyeva bhagavā cuddasavidhena kāyānupassanaṃ , navavidhena vedanānupassanaṃ , soḷasavidhena cittānupassanaṃ , pañcavidhena dhammānupassanaṃ katheti .
Tiṭṭhantu vā evaṃ cattāro .
Sace hi aññe cattāro sammappadhānesu , aññe iddhipādesu , aññe pañcindriyesuV2.329 , aññe pañcabalesu , aññe sattabojjhaṅgesu , aññe aṭṭhamaggaṅgesu pañhe puccheyyuṃ , tampi bhagavā katheyya .
Tiṭṭhantu vā ete aṭṭha .
Sace aññe sattatiṃsa janā bodhipakkhiyesu pañhe puccheyyuṃ , tampi bhagavā tāvadeva katheyya .
Kasmā ?
Yāvatā hi lokiyamahājane ekaṃ padaṃ kathente tāva ānandatthero aṭṭha padāni katheti .
Ānandatthere pana ekaṃ padaṃ kathenteyeva bhagavā soḷasa padāni katheti .
Kasmā ?
Bhagavato hi jivhā mudu , dantāvaraṇaṃ suphusitaṃ , vacanaṃ agaḷitaṃ , bhavaṅgaparivāso lahuko .
Tena vuttaṃ –
‘‘ apariyādinnāvassa tathāgatassa dhammadesanā , apariyādinnaṃ dhammapadabyañjanan ’’ ti .
Tattha dhammadesanāti tantiṭṭhapanā .
Dhammapadabyañjanan ti ettha dhammoti pāḷi .
Pajjati attho etenāti padaṃ .
Vākyañca padeneva saṅgahitaṃ .
Atthaṃ byañjetīti byañjanaṃ , akkharaṃ .
Tañhi padavākyaṃ paricchijjamānaṃ taṃ taṃ atthaṃ byañjeti pakāseti .
Etena aparāparehi padabyañjanehi sucirampi kālaṃ kathentassaM2.361 tathāgatassa na kadāci tesaṃ pariyādānaṃ atthīti dasseti .
Guṇadhaṃsīti guṇadhaṃsanasīlo .
Pagabboti vācāpāgabbiyena samannāgato .
Upakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .