9. Taṇhuppādasuttavaṇṇanā
9. Navame bhavati etena ārogyanti bhavo , gilānapaccayo .
Parivuddho bhavo abhavo .
Vuddhiattho hi ayamakāro yathā ‘‘ saṃvarāsaṃvaro , phalāphalan ’’ ti ca .
Sappinavanītādīnīti ādi -saddena
V2.208 telamadhuphāṇitādīnaṃ gahaṇaṃ .Sappinavanītādiggahaṇañcettha nidassanamattaṃ , sabbassapi gilānapaccayassa saṅgaho daṭṭhabbo .
Bhavābhavoti vā khuddako ceva mahanto ca upapattibhavo veditabbo .
Tenevāha ‘‘ sampattibhavesū ’’ tiādi .
Bhavoti vā sampatti , abhavoti vipatti .
Bhavoti vuddhi , abhavoti hāni .
Taṃnimittañca taṇhā uppajjatīti vuttaṃ ‘‘ bhavābhavahetu vā ’’ ti .
Taṇhādutiyoti taṇhāsahāyo .
Taṇhā hi nirudakakantāre marīcikāya udakasaññā viya pipāsābhibhūtaṃ tasitaṃ sattaṃ assāsadassanavasena sahāyakiccaṃ karontī bhavādīsu anibbinnaṃ katvā paribbhamāpeti .
Tathā hi taṃ papātakaṃ acintetvā madhuggaṇhanakaluddakā viya anekādīnavākulesu bhavesu ānisaṃsameva dassentī anatthajāle sā paribbhamāpeti , tasmā taṇhā ‘‘ purisassa dutiyā ’’ ti vuttā .
Nanu ca aññepi kilesādayo bhavanibbattipaccayāti ?
Saccametaṃ , na pana tathā visesapaccayo , yathā taṇhā .
Tathā hi sā kusalehi vinā
M2.229 akusalehi , kāmāvacarādikusalehi ca vinā rūpāvacarādikusalehi bhavanibbattiyā visesapaccayo .Yato samudayasaccanti vuccatīti .
Itthabhāvaññathābhāvan ti itthabhāvo ca aññathābhāvo ca itthabhāvaññathābhāvo , so etassa atthīti itthabhāvaññathābhāvo , saṃsāro , taṃ itthabhāvaññathābhāvaṃ .
Tattha itthabhāvo manussattaṃ , aññathābhāvo tato avasiṭṭhasattāvāsā .
Itthabhāvo vā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ paccuppanno attabhāvo , aññathābhāvo anāgatattabhāvo .
Evarūpo vā aññopi attabhāvo itthabhāvo , na evarūpo aññathābhāvo .
Tenevāha ‘‘ itthabhāvaññathābhāvanti ettha itthabhāvo nāma ayaṃ attabhāvo ’’ tiādi .
Saṃsaraṇaṃ saṃsāro .
‘‘ Khandhānañca paṭipāṭi , dhātuāyatanāna ca ;
Abbocchinnaṃ vattamānā , saṃsāroti pavuccati ’’.( visuddhi .2.619; dī . ni . aṭṭha .2.95 apasādanāvaṇṇanā ; saṃ . ni . aṭṭha .2.2.60; a . ni . aṭṭha .2.4.199; dha . sa . aṭṭha . nidānakathā ; vibha . aṭṭha .226 saṅkhārapadaniddeso ; su . ni . aṭṭha .2.523; udā . aṭṭha .39; itivu . aṭṭha .14);
Tenāha ‘‘ khandhadhātuāyatanānaṃ paṭipāṭin ’’ ti , khandhadhātuāyatanānaṃ hetuphalabhāvena aparāparappavattinti attho .
Evamādīnavaṃ
V2.209 ñatvāti ettha etamādīnavaṃ ñatvātipi paṭhanti , etaṃ sakalavaṭṭadukkhassa sambhavaṃ samudayaṃ taṇhaṃ ādīnavaṃ ñatvāti attho .Atha vā evamādīnavaṃ ñatvāti etaṃ yathāvuttaṃ saṃsārānativattanaādīnavaṃ dosaṃ ñatvā .
Niggahaṇoti caturūpādānasaṅkhātassa sabbassa gahaṇassa paṭinissajjanena niggahaṇo , khandhaparinibbānena saṅkhārappavattito apagaccheyyāti evaṃ vā ettha attho daṭṭhabbo .
Taṇhuppādasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .