Issues
Abhidhammāvatāro

Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Rūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso

789.
BhāvanānayamahaṃM0.120P0.89 hitānayaṃ ,
Mānayañca sugataṃ sukhānayaṃ ;
Byākaromi paramaṃ ito paraṃ ,
Taṃ suṇātha madhuratthavaṇṇanaṃ .
790.
Uttaraṃ tu manussānaṃ , dhammato ñāṇadassanaṃ ;
Pattukāmena kātabbaṃ , ādito sīlasodhanaṃ .
791.
Saṅkassarasamācāre , dussīle sīlavajjite ;
Natthi jhānaṃ kuto maggo , tasmā sīlaṃ visodhaye .
792.
Sīlaṃ cārittavārittavasena duvidhaṃ mataṃ ;
Taṃ panācchiddamakkhaṇḍamakammāsamaninditaṃ .
793.
Kattabbaṃ atthakāmena , vivekasukhamicchatā ;
Sīlañca nāma bhikkhūnaṃ , alaṅkāro anuttaro .
794.
Ratanaṃ saraṇaṃ khemaṃ , tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇaṃ ;
Cintāmaṇi paṇīto ca , sīlaṃ yānamanuttaraṃ .
795.
SītalaṃV0.112 salilaṃ sīlaṃ , kilesamaladhovanaṃ ;
Guṇānaṃ mūlabhūtañca , dosānaṃ balaghāti ca .
796.
Tidivārohaṇañcetaṃ , sopānaṃ paramuttamaṃ ;
Maggo khemo ca nibbānanagarassa pavesane .
797.
Tasmā suparisuddhaṃ taṃ , sīlaṃ duvidhalakkhaṇaṃ ;
Kattabbaṃ atthakāmena , piyasīlena bhikkhunā .
798.
Kātabbo pana sīlasmiṃ , parisuddhe ṭhitenidha ;
Palibodhassupacchedo , palibodhā dasāhu ca .
799.
‘‘ ĀvāsoM0.121 ca kulaṃ lābho ,
Gaṇo kammañca pañcamaṃ ;
Addhānaṃ ñāti ābādho ,
Gantho iddhīti te dasā ’’ ti .
800.
Palibodhassupacchedaṃ , katvā dasavidhassapi ;
Upasaṅkamitabbo so , kammaṭṭhānassa dāyako .
801.
PiyoP0.90 garu bhāvanīyo , vattā ca vacanakkhamo ;
Gambhīrañca kathaṃ kattā , no caṭṭhāne niyojako .
802.
Evamādiguṇopetamupagantvā hitesinaṃ ;
Kalyāṇamittaṃ kālena , kammaṭṭhānassa dāyakaṃ .
803.
Kammaṭṭhānaṃ gahetabbaṃ , vattaṃ katvā panassa tu ;
Tenāpi caritaṃ ñatvā , dātabbaṃ tassa bhikkhuno .
804.
Caritaṃ panidaṃ rāgadosamohavasena ca ;
Saddhābuddhivitakkānaṃ , vasena chabbidhaṃ mataṃ .
805.
Vomissakanayā tesaṃ , catusaṭṭhi bhavanti te ;
Tehi attho na catthīti , na mayā idha dassitā .
806.
AsubhāV0.113 ca dasevettha , tathā kāyagatāsati ;
Ekādasa ime rāga-caritassānukūlatā .
807.
Catasso appamaññāyo , savaṇṇakasiṇā ime ;
Aṭṭheva ca sadā dosa-caritassānukūlatā .
808.
Taṃ mohacaritassettha , vitakkacaritassa ca ;
Anukūlanti niddiṭṭhaṃ , ānāpānaṃ panekakaṃ .
809.
Purimānussatichakkaṃ , saddhācaritadehino ;
Maraṇūpasamāyuttā , satimāhāranissitā .
810.
SaññāM0.122 dhātuvavatthānaṃ , buddhippakatijantuno ;
Ime pana ca cattāro , anukūlāti dīpitā .
811.
Cattāropi ca āruppā , sesāni kasiṇāni ca ;
Anukūlā ime sabba-caritānanti vaṇṇitā .
812.
Idaṃ sabbaṃ panekanta-vipaccanīkabhāvato ;
Atisappāyato vutta-miti ñeyyaṃ vibhāvinā .
813.
Kammaṭṭhānāni sabbāni , cattālīsāti niddise ;
Kasiṇāni dasa ceva , asubhānussatī dasa .
814.
Catasso appamaññāyo , cattāro ca arūpino ;
Catudhātuvavatthānaṃ , saññā cāhāratā iti .
815.
Kammaṭṭhānesu etesu , upacāravahā kati ;
Ānāpānasatiṃ kāya-gataṃ hitvā panaṭṭhapi .
816.
Sesānussatiyo saññā , vavatthānanti terasa ;
Upacāravahā vuttā , sesā te appanāvahā .
817.
Appanāyāvahesvettha , kasiṇāni dasāpi ca ;
Ānāpānasatī ceva , catukkajjhānikā ime .
818.
AsubhāniV0.114 dasa cettha , tathā kāyagatāsati ;
Ekādasa ime dhammā , paṭhamajjhānikā siyuṃ .
819.
ĀdibrahmavihārātiP0.91 , tikajjhānavahā tayo ;
Catutthāpi ca āruppā , catutthajjhānikā matā .
820.
Vasenārammaṇaṅgānaṃ , duvidho samatikkamo ;
Gocarātikkamārūpe , rūpe jhānaṅgatikkamo .
821.
Daseva kasiṇānettha , vaḍḍhetabbāni honti hi ;
Na ca vaḍḍhaniyā sesā , bhavanti asubhādayo .
822.
Daseva kasiṇānettha , asubhāni dasāpi ca ;
Ānāpānasatī ceva , tathā kāyagatāsati .
823.
PaṭibhāganimittāniM0.123 , honti ārammaṇāni hi ;
Sesāneva paṭibhāga-nimittārammaṇā siyuṃ .
824.
Asubhāni dasāhāra-saññā kāyagatāsati ;
Devesu nappavattanti , dvādasetāni sabbadā .
825.
Tāni dvādasa cetāni , ānāpānasatīpi ca ;
Teraseva panetāni , brahmaloke na vijjare .
826.
Ṭhapetvā caturārūpe , natthi kiñci arūpisu ;
Manussaloke sabbāni , pavattanti na saṃsayo .
827.
Catutthaṃ kasiṇaṃ hitvā , kasiṇā asubhāni ca ;
Diṭṭheneva gahetabbā , ime ekūnavīsati .
828.
Satiyampi ca kāyamhi , diṭṭhena tacapañcakaṃ ;
Sesamettha suteneva , gahetabbanti dīpitaṃ .
829.
Ānāpānasatī ettha , phuṭṭhena paridīpitā ;
Vāyokasiṇamevettha , diṭṭhaphuṭṭhena gayhati .
830.
SutenevaV0.115 gahetabbā , sesā aṭṭhārasāpi ca ;
Upekkhā appamaññā ca , arūpā ceva pañcime .
831.
Āditova gahetabbā , na hontīti pakāsitā ;
Pañcatiṃsāvasesāni , gahetabbāni ādito .
832.
Kammaṭṭhānesu hetesu , ākāsakasiṇaṃ vinā ;
Kasiṇā nava honte ca , arūpānaṃ tu paccayā .
833.
Dasāpi kasiṇā honti , abhiññānaṃ tu paccayā ;
Tayo brahmavihārāpi , catukkassa bhavanti tu .
834.
Heṭṭhimaṃ heṭṭhimāruppaṃ , uparūparimassa hi ;
Tathā catutthamāruppaṃ , nirodhassāti dīpitaṃ .
835.
Sabbāni ca panetāni , cattālīsavidhāni tu ;
Vipassanābhavasampatti-sukhānaṃ paccayā siyuṃ .
836.
KammaṭṭhānaṃM0.124 gahetvāna , ācariyassa santike ;
Vasantassa kathetabbaṃ , āgatassāgatakkhaṇe .
837.
UggahetvāP0.92 panaññatra , gantukāmassa bhikkhuno ;
Nātisaṅkhepavitthāraṃ , kathetabbaṃ tu tenapi .
838.
Kammaṭṭhānaṃ gahetvāna , sammaṭṭhānaṃ manobhuno ;
Aṭṭhārasahi dosehi , niccaṃ pana vivajjite .
839.
Anurūpe vihārasmiṃ , vihātabbaṃ tu gāmato ;
Nātidūre naccāsanne , sive pañcaṅgasaṃyute .
840.
Khuddako palibodhopi , chinditabbo panatthi ce ;
Dīghā kesā nakhā lomā , chinditabbā vibhāvinā .
841.
Cīvaraṃ rajitabbaṃ taṃ , kiliṭṭhaṃ tu sace siyā ;
Sace patte malaṃ hoti , pacitabbova suṭṭhu so .
842.
AcchinnapalibodhenaV0.116 , pacchā tena ca bhikkhunā ;
Pavivitte panokāse , vasantena yathāsukhaṃ .
843.
Vajjetvā mattikaṃ nīlaṃ , pītaṃ setañca lohitaṃ ;
Saṇhāyāruṇavaṇṇāya , mattikāya manoramaṃ .
844.
Kattabbaṃ kasiṇajjhānaṃ , pattukāmena dhīmatā ;
Senāsane vivittasmiṃ , bahiddhā vāpi tādise .
845.
Paṭicchanne panaṭṭhāne , pabbhāre vā guhantare ;
Saṃhārimaṃ vā kātabbaṃ , taṃ tatraṭṭhakameva vā .
846.
Saṃhārimaṃ karontena , daṇḍakesu catūsvapi ;
Cammaṃ vā kaṭasāraṃ vā , dussapattampi vā tathā .
847.
Bandhitvā tathā kātabbaṃ , mattikāya pamāṇato ;
Bhūmiyaṃ pattharitvā ca , oloketabbameva taṃ .
848.
Tatraṭṭhaṃ bhūmiyaṃ vaṭṭaṃ , ākoṭitvāna khāṇuke ;
Vallīhi taṃ vinandhitvā , kātabbaṃ kaṇṇikaṃ samaṃ .
849.
VitthāratoM0.125 pamāṇena , vidatthicaturaṅgulaṃ ;
Vaṭṭaṃ vattati taṃ kātuṃ , vivaṭṭaṃ pana micchatā .
850.
Bherītalasamaṃ sādhu , katvā kasiṇamaṇḍalaṃ ;
Sammajjitvāna taṃ ṭhānaṃ , nhatvā āgamma paṇḍito .
851.
Hatthapāsapamāṇasmiṃ , tamhā kasiṇamaṇḍalā ;
Padese tu supaññatte , āsanasmiṃ suatthate .
852.
Ucce tattha nisīditvā , vidatthicaturaṅgule ;
Ujukāyaṃ paṇidhāya , katvā parimukhaṃ satiṃ .
853.
Kāmesvādīnavaṃ disvā , nekkhammaṃ daṭṭhu khemato ;
Paramaṃ pītipāmojjaṃ , janetvā ratanattaye .
854.
‘‘ BhāgīV0.117 assamahaṃ addhā , imāya paṭipattiyā ;
Pavivekasukhassā ’’ ti , katvā ussāhamuttamaṃ .
855.
ĀkārenaP0.93 sameneva , ummīlitvāna locanaṃ ;
Nimittaṃ gaṇhatā sādhu , bhāvetabbaṃ punappunaṃ .
856.
Na vaṇṇo pekkhitabbo so , daṭṭhabbaṃ na ca lakkhaṇaṃ ;
Vaṇṇaṃ pana amuñcitvā , ussadassa vasena hi .
857.
Cittaṃ paṇṇattidhammasmiṃ , ṭhapetvekaggamānaso ;
‘‘ Pathavī pathavi ’’ ccevaṃ , vatvā bhāveyya paṇḍito .
858.
Pathavī medanī bhūmi , vasudhā ca vasundharā ;
Evaṃ pathavināmesu , ekaṃ vattumpi vaṭṭati .
859.
Ummīlitvā nimīlitvā , āvajjeyya punappunaṃ ;
Yāvuggahanimittaṃ tu , nuppajjati ca tāva so .
860.
Evaṃ bhāvayato tassa , puna ekaggacetaso ;
Yadā pana nimīletvā , āvajjantassa yogino .
861.
Yathā ummīlitekāle , tathāpāthaṃ tu yāti ce ;
Taduggahanimittaṃ ta-muppannanti pavuccati .
862.
NimitteM0.126 pana sañjāte , tato pabhuti yoginā ;
Nisīditabbaṃ no cevaṃ , tasmiṃ ṭhāne vijānatā .
863.
Attano vasanaṭṭhānaṃ , pavisitvāna dhīmatā ;
Tena tattha nisinnena , bhāvetabbaṃ yathāsukhaṃ .
864.
Papañcaparihāratthaṃ , pādānaṃ pana dhovane ;
Tassekatalikā dve ca , icchitabbā upāhanā .
865.
Samādhitaruṇo tassa , asappāyena kenaci ;
Sace nassati taṃ ṭhānaṃ , gantvāvādāya taṃ pana .
866.
PīṭheV0.118 sukhanisinnena , bhāvetabbaṃ punappunaṃ ;
Samannāharitabbañca , kare takkāhatampi ca .
867.
Nimittaṃ pana taṃ hitvā , cittaṃ dhāvati ce bahi ;
Nivāretvā nimittasmiṃ , ṭhapetabbaṃ tu mānasaṃ .
868.
Yattha yattha nisīditvā , tamicchati tapodhano ;
Tattha tattha divārattiṃ , tassupaṭṭhāti cetaso .
869.
Evaṃ tassa karontassa , anupubbena yogino ;
Vikkhambhanti ca sabbāni , pañca nīvaraṇānipi .
870.
Samādhiyati cittampi , upacārasamādhinā ;
Paṭibhāganimittampi , uppajjati ca yogino .
871.
Ko panāyaṃ viseso hi , imassa purimassa vā ;
Thavikā nīhatādāsa-maṇḍalaṃ viya majjitaṃ .
872.
Meghato viya nikkhantaṃ , sampuṇṇacandamaṇḍalaṃ ;
Paṭibhāganimittaṃ taṃ , balākā viya toyade .
873.
TaduggahanimittaṃP0.94 taṃ , padāletvāva niggataṃ ;
Tatodhikataraṃ suddhaṃ , hutvāpaṭṭhāti tassa taṃ .
874.
Tanusaṇṭhānavantañca , vaṇṇavantaṃ na ceva taṃ ;
Upaṭṭhākāramattaṃ taṃ , paññajaṃ bhāvanāmayaṃ .
875.
PaṭibhāgeM0.127 samuppanne , nimitte bhāvanāmaye ;
Honti vikkhambhitāneva , pañca nīvaraṇānipi .
876.
Kilesā sannisinnāva , yuttayogassa bhikkhuno ;
Cittaṃ samāhitaṃyeva , upacārasamādhinā .
877.
Ākārehi pana dvīhi , samādhiyati mānasaṃ ;
Upacārakkhaṇe tassa , paṭilābhe samādhino .
878.
NīvāraṇappahānenaV0.119 , upacārakkhaṇe tathā ;
Aṅgānaṃ pātubhāvena , paṭilābhakkhaṇe pana .
879.
Dvinnaṃ pana samādhīnaṃ , kiṃ nānākaraṇaṃ pana ;
Aṅgāni thāmajātāni , upacārakkhaṇena ca .
880.
Appanāya panaṅgāni , thāmajātāni jāyare ;
Tasmā taṃ appanācittaṃ , divasampi pavattati .
881.
Pallaṅkena ca teneva , vaḍḍhetvā taṃ nimittakaṃ ;
Appanaṃ adhigantuṃ so , sakkoti yadi sundaraṃ .
882.
No ce sakkoti so tena ,
Taṃ nimittaṃ tu yoginā ;
Cakkavattiya gabbhova ,
Ratanaṃ viya dullabhaṃ .
883.
Satataṃ appamattena , rakkhitabbaṃ satīmatā ;
Nimittaṃ rakkhato laddhaṃ , parihāni na vijjati .
884.
Ārakkhaṇe asantamhi , laddhaṃ laddhaṃ vinassati ;
Rakkhitabbaṃ hi tasmā taṃ , tatrāyaṃ rakkhaṇāvidhi .
885.
Āvāso gocaro bhassaṃ , puggalo bhojanaṃ utu ;
Iriyāpathoti sattete , asappāye vivajjaye .
886.
SappāyeM0.128 satta seveyya , evañhi paṭipajjato ;
Na cireneva kālena , hoti bhikkhussa appanā .
887.
Yassappanā na hoteva , evampi paṭipajjato ;
Appanāya ca kosallaṃ , sammā sampādaye budho .
888.
Appanāya hi kosalla-midaṃ dasavidhaṃ idha ;
Ganthavitthārabhītena , mayā vissajjitanti ca .
889.
EvañhiV0.120 sampādayato , appanākosallaṃ pana ;
Paṭiladdhe nimittasmiṃ , appanā sampavattati .
890.
Evampi paṭipannassa , sace sā nappavattati ;
Tathāpi na jahe yogaṃ , vāyametheva paṇḍito .
891.
CittappavattiākāraṃP0.95 , tasmā sallakkhayaṃ budho ;
Samataṃ vīriyasseva , yojayetha punappunaṃ .
892.
Īsakampi layaṃ yantaṃ , paggaṇhetheva mānasaṃ ;
Accāraddhaṃ nisedhetvā , samameva pavattaye .
893.
Līnatuddhatabhāvehi , mocayitvāna mānasaṃ ;
Paṭibhāganimittābhi-mukhaṃ taṃ paṭipādaye .
894.
Evaṃ nimittābhimukhaṃ , paṭipādayato pana ;
Idānevappanā tassa , sā samijjhissatīti ca .
895.
Bhavaṅgaṃ pana pacchijja , pathavīkasiṇaṃ tathā ;
Tadevārammaṇaṃ katvā , manodvāramhi yogino .
896.
Jāyatevajjanaṃ cittaṃ , tatrevārammaṇe tato ;
Javanāni ca jāyante , tassa cattāri pañca vā .
897.
Avasāne panekaṃ tu , rūpāvacarikaṃ bhave ;
Takkādayo panaññehi , bhavanti balavattarā .
898.
Appanācetaso tāni , parikammopacārato ;
Vuccanti parikammāni , upacārāni cātipi .
899.
AppanāyānulomattāM0.129 , anulomāni eva ca ;
Yaṃ taṃ sabbantimaṃ ettha , gotrabhūti pavuccati .
900.
Gahitāgahaṇenettha , parikammappanādikaṃ ;
Dutiyaṃ upacāraṃ taṃ , tatiyaṃ anulomakaṃ .
901.
CatutthaṃV0.121 gotrabhu diṭṭhaṃ , pañcamaṃ appanāmano ;
Paṭhamaṃ upacāraṃ vā , dutiyaṃ anulomakaṃ .
902.
Tatiyaṃ gotrabhu diṭṭhaṃ , catutthaṃ appanāmano ;
Catutthaṃ pañcamaṃ vāti , appeti na tato paraṃ .
903.
Chaṭṭhe vā sattame vāpi , appanā neva jāyati ;
Āsannattā bhavaṅgassa , javanaṃ pati tāvade .
904.
Purimehāsevanaṃ laddhā , chaṭṭhaṃ vā sattamampi vā ;
Appetīti panetthāha , godatto ābhidhammiko .
905.
Dhāvanto hi yathā koci ,
Naro chinnataṭāmukho ;
Ṭhātukāmo pariyante ,
Ṭhātuṃ sakkoti neva so .
906.
Evameva panacchaṭṭhe , sattame vāpi mānaso ;
Na sakkotīti appetuṃ , veditabbaṃ vibhāvinā .
907.
Ekacittakkhaṇāyeva , hotāyaṃ appanā pana ;
Tato bhavaṅgapātova , hotīti paridīpitaṃ .
908.
Tato bhavaṅgaṃ chinditvā , paccavekkhaṇahetukaṃ ;
Āvajjanaṃ tato jhāna-paccavekkhaṇamānasaṃ .
909.
KāmacchandoP0.96 ca byāpādo , thinamiddhañca uddhato ;
Kukkuccaṃ vicikicchā ca , pahīnā pañcime pana .
910.
Vitakkena vicārena , pītiyā ca sukhena ca ;
Ekaggatāya saṃyuttaṃ , jhānaṃ pañcaṅgikaṃ idaṃ .
911.
NānāvisayaluddhassaM0.130 , kāmacchandavasā pana ;
Ito cito bhamantassa , vane makkaṭako viya .
912.
EkasmiṃV0.122 visayeyeva , samādhāneva cetaso ;
‘‘ Samādhi kāmacchandassa , paṭipakkho ’’ ti vuccati .
913.
Pāmojjabhāvato ceva , sītalattā sabhāvato ;
‘‘ Byāpādassa tato pīti , paṭipakkhā ’’ ti bhāsitā .
914.
Savipphārikabhāvena , nekkhammādipavattito ;
‘‘ Vitakko thinamiddhassa , paṭipakkho ’’ ti vaṇṇito .
915.
Avūpasantabhāvassa , sayañcevātisantato ;
‘‘ Sukhaṃ uddhaccakukkucca-dvayassa paṭipakkhakaṃ ’’.
916.
Matiyā anurūpattā ,‘‘ anumajjanalakkhaṇo ;
Vicāro vicikicchāya , paṭipakkho ’’ ti dīpito .
917.
Pañcaṅgavippayuttaṃ taṃ , jhānaṃ pañcaṅgasaṃyutaṃ ;
Sivaṃ tividhakalyāṇaṃ , dasalakkhaṇasaṃyutaṃ .
918.
Evañcādhigataṃ hoti , paṭhamaṃ tena yoginā ;
Suciraṭṭhitikāmena , tassa jhānassa sabbaso .
919.
Taṃ samāpajjitabbaṃ tu , visodhetvāna pāpake ;
Taṃ samāpajjato tassa , suciraṭṭhitikaṃ bhave .
920.
Cittabhāvanavepullaṃ , patthayantena bhikkhunā ;
Paṭibhāganimittaṃ taṃ , vaḍḍhetabbaṃ yathākkamaṃ .
921.
Vaḍḍhanābhūmiyo dve ca , upacārañca appanā ;
Upacārampi vā patvā , vaḍḍhetuṃ tañca vattati .
922.
Appanaṃ pana patvā vā , tatrāyaṃ vaḍḍhanakkamo ;
Kasitabbaṃ yathāṭhānaṃ , paricchindati kassako .
923.
Yoginā evamevampi , aṅguladvaṅgulādinā ;
Paricchijja paricchijja , vaḍḍhetabbaṃ yathicchakaṃ .
924.
PattepiM0.131V0.123 paṭhame jhāne , ākārehipi pañcahi ;
Suciṇṇavasinā tena , bhavitabbaṃ tapassinā .
925.
Āvajjanaṃ samāpatti , adhiṭṭhānesu tīsu ca ;
Vuṭṭhānapaccavekkhāsu , vasitā pañca bhāsitā .
926.
Āvajjitvā adhiṭṭhitvā , samāpajja punappunaṃ ;
Vuṭṭhitvā paccavekkhitvā , vasitā pañca sādhaye .
927.
PaṭhameP0.97 avasipatte , dutiyaṃ yo panicchati ;
Ubhato bhaṭṭhobhave yogī , paṭhamā dutiyāpi ca .
928.
Kāmassahagatā saññā , manakkārā caranti ce ;
Pamādayogino jhānaṃ , hoti taṃ hānabhāgiyaṃ .
929.
Sati santiṭṭhate tasmiṃ , santā tadanudhammatā ;
Mandassa yogino jhānaṃ , hoti taṃ ṭhitibhāgiyaṃ .
930.
Atakkasahitā saññā , manakkārā caranti ce ;
Appamattassa taṃ jhānaṃ , visesabhāgiyaṃ siyā .
931.
Nibbidāsaṃyutā saññā , manakkārā caranti ce ;
Nibbedhabhāgiyaṃ jhānaṃ , hotīti paridīpitaṃ .
932.
Tasmā pañcasu etesu , suciṇṇavasinā pana ;
Paṭhamā paguṇato jhānā , vuṭṭhāya vidhinā tato .
933.
Yasmā ayaṃ samāpatti , āsannākusalārikā ;
Thūlattā takkacārānaṃ , tatoyaṃ aṅgadubbalā .
934.
Iti ādīnavaṃ disvā , paṭhame pana yoginā ;
Dutiyaṃ santato jhānaṃ , cintayitvāna dhīmatā .
935.
Nikantiṃ pariyādāya , jhānasmiṃ paṭhame puna ;
Dutiyādhigamatthāya , kātabbo bhāvanakkamo .
936.
AthassaV0.124 paṭhamajjhānā , vuṭṭhāya vidhinā yadā ;
Satassa sampajānassa , jhānaṅgaṃ paccavekkhato .
937.
ThūlatoM0.132 takkacārā hi , upatiṭṭhanti yogino ;
Sesamaṅgattayaṃ tassa , santamevopatiṭṭhati .
938.
Thūlaṅgānaṃ pahānāya , tadā tassa ca yogino ;
Santaṅgapaṭilābhāya , nimittaṃ tu tadeva ca .
939.
‘‘ Pathavī pathavi ’’ ccevaṃ , karoto manasā puna ;
Idāni dutiyajjhāna-muppajjissati taṃ iti .
940.
Bhavaṅgaṃ pana pacchijja , pathavīkasiṇaṃ pana ;
Tadevārammaṇaṃ katvā , manodvāramhi yogino .
941.
Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ , tasmiṃ ārammaṇe tato ;
Javanāni hi jāyante , tassa cattāri pañca vā .
942.
Avasāne panekampi , tesaṃ javanacetasaṃ ;
Rūpāvacarikaṃ hoti , dutiyajjhānamānasaṃ .
943.
Sampasādanamajjhattaṃ , pītiyā ca sukhena ca ;
Ekaggatāya saṃyuttaṃ , jhānaṃ hoti tivaṅgikaṃ .
944.
Heṭṭhā vuttanayeneva , sesaṃ samupalakkhaye ;
Evaṃ duvaṅgahīnaṃ tu , tīhi aṅgehi saṃyutaṃ .
945.
JhānaṃP0.98 tividhakalyāṇaṃ , dasalakkhaṇasaṃyutaṃ ;
Dutiyādhigataṃ hoti , bhikkhunā bhāvanāmayaṃ .
946.
Dutiyādhigate jhāne , ākārehi ca pañcahi ;
Suciṇṇavasinā hutvā , dutiyepi satīmatā .
947.
Tasmā paguṇato jhānā , vuṭṭhāya dutiyā puna ;
Āsannatakkacārāri , samāpatti ayaṃ iti .
948.
PītiyāV0.125 piyato tassa , cetaso uppilāpanaṃ ;
Pītiyā pana thūlattā , tatoyaṃ aṅgadubbalā .
949.
TatthaM0.133 ādīnavaṃ disvā , tatiye santato pana ;
Nikantiṃ pariyādāya , jhānasmiṃ dutiye puna .
950.
Tatiyādhigamatthāya , kātabbo bhāvanakkamo ;
Athassa dutiyajjhānā , vuṭṭhāya ca yadā pana .
951.
Satassa sampajānassa , jhānaṅgaṃ paccavekkhato ;
Thūlato pītupaṭṭhāti , sukhādi santato pana .
952.
Thūlaṅgānaṃ pahānāya , tadā tassa ca yogino ;
Santaṅgapaṭilābhāya , nimittaṃ tu tadeva ca .
953.
‘‘ Pathavī pathavi ’’ ccevaṃ , karoto manasā puna ;
Idāni tatiyaṃ jhāna-muppajjissati taṃ iti .
954.
Bhavaṅgaṃ manupacchijja , pathavīkasiṇaṃ pana ;
Tadevārammaṇaṃ katvā , manodvāramhi yogino .
955.
Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ , tasmiṃ ārammaṇe tato ;
Javanāni ca jāyante , tassa cattāri pañca vā .
956.
Avasāne panekaṃ tu , tesaṃ javanacetasaṃ ;
Rūpāvacarikaṃ hoti , tatiyajjhānamānasaṃ .
957.
Satiyā sampajaññena , sampannaṃ tu sukhena ca ;
Ekaggatāya saṃyuttaṃ , duvaṅgaṃ tatiyaṃ mataṃ .
958.
Heṭṭhā vuttanayeneva , sesaṃ samupalakkhaye ;
Evamekaṅgahīnaṃ tu , dvīhi aṅgehi saṃyutaṃ .
959.
Jhānaṃ tividhakalyāṇaṃ , dasalakkhaṇasaṃyutaṃ ;
Tatiyādhigataṃ hoti , bhikkhunā bhāvanāmayaṃ .
960.
TatiyādhigateV0.126 jhāne , ākārehi ca pañcahi ;
Suciṇṇavasinā hutvā , tasmiṃ pana satīmatā .
961.
Tasmā paguṇato jhānā , vuṭṭhāya tatiyā puna ;
Āsannapītidosā hi , samāpatti ayanti ca .
962.
YadevacetthaM0.134 ābhogo , sukhamicceva cetaso ;
Evaṃ sukhassa thūlattā , hotāyaṃ aṅgadubbalā .
963.
ItiP0.99 ādīnavaṃ disvā , jhānasmiṃ tatiye puna ;
Catutthaṃ santato disvā , cetasā pana yoginā .
964.
Nikantiṃ pariyādāya , jhānasmiṃ tatiye puna ;
Catutthādhigamatthāya , kātabbo bhāvanakkamo .
965.
Athassa tatiyajjhānā , vuṭṭhāya hi yadā pana ;
Satassa sampajānassa , jhānaṅgaṃ paccavekkhato .
966.
Thūlato tassupaṭṭhāti , sukhaṃ taṃ mānasaṃ tato ;
Upekkhā santato tassa , cittassekaggatāpi ca .
967.
Thūlaṅgassa pahānāya , santaṅgassūpaladdhiyā ;
Tadeva ca nimittañhi ,‘‘ pathavī pathavī ’’ ti ca .
968.
Karoto manasā eva , punappunañca yogino ;
Catutthaṃ panidaṃ jhānaṃ , uppajjissati taṃ iti .
969.
Bhavaṅgaṃ panupacchijja , pathavīkasiṇaṃ tathā ;
Tadevārammaṇaṃ katvā , manodvāramhi yogino .
970.
Jāyatāvajjanaṃ cittaṃ , tasmiṃ ārammaṇe tato ;
Javanāni ca jāyante , tassa cattāri pañca vā .
971.
Avasāne panekaṃ tu , tesaṃ javanacetasaṃ ;
Rūpāvacarikaṃ hoti , catutthajjhānamānasaṃ .
972.
EkaṅgavippahīnaṃV0.127 tu , dvīhi aṅgehi yogato ;
Catutthaṃ panidaṃ jhānaṃ , duvaṅganti pavuccati .
973.
Evaṃ tividhakalyāṇaṃ , dasalakkhaṇasaṃyutaṃ ;
Catutthādhigataṃ hoti , bhikkhunā bhāvanāmayaṃ .
974.
Yasmā sukhamupekkhāya , na hotāsevanaṃ pana ;
Upekkhāsahagatāneva , javanāni javanti ca .
975.
UpekkhāsahagataṃM0.135 tasmā , catutthaṃ samudīritaṃ ;
Ayamettha viseso hi , sesaṃ vuttanayaṃ pana .
976.
Yaṃ catukkanaye jhānaṃ , dutiyaṃ taṃ dvidhā pana ;
Katvāna pañcakanaye , dutiyaṃ tatiyaṃ kataṃ .
977.
Tatiyaṃ taṃ catutthañca , catutthaṃ pañcamaṃ idha ;
Paṭhamaṃ paṭhamaṃyeva , ayamettha visesatā .
978.
Evamettāvatā vuttā , nātisaṅkhepato mayā ;
Nātivitthārato cāyaṃ , rūpāvacarabhāvanā .
979.
Sumadhuravarataravacano , kaṃ nu janaṃ neva rañjayati ;
Atinisitavisadabuddhi-pasādajana vedanīyoyaṃ .
Iti abhidhammāvatāre rūpāvacarasamādhibhāvanāniddeso
Nāma cuddasamo paricchedo .